Tarixin ən böyük saxtakarlığı: Muzeylərdə illərlə orijinal kimi sərgilənən saxta əsərlər
Sənət aləmi 06 Avqust 2026, 10:56
334
Muzeylər və incəsənət qalereyaları bəşəriyyətin mədəni irsinin, estetik zövqünün və tarixinin etibarlı qoruyucuları hesab olunur. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn milyonlarla ziyarətçi bu məkanlarda təqdim olunan şah əsərlərin həqiqiliyinə şübhə etmədən, onları böyük ehtiramla izləyir. Lakin sənət dünyasının pərdəarxasında elə qalmaqallı saxtakarlıq hekayələri gizlənir ki, onlar dünyaca məşhur sənətşünasların, kuratorların və muzey ekspertlərinin peşəkarlığını ciddi şəkildə sual altına alır. İllərlə, hətta onilliklərlə nüfuzlu muzeylərin divarlarını bəzəyən bəzi əsərlərin sonradan adi rəssamlar tərəfindən çəkildiyi həqiqəti ortaya çıxdıqda, bu, incəsənət tarixinin ən böyük rəzalətlərindən birinə çevrilir.
Citypost.az xəbər verir ki, tarixin ən dahi saxtakarlarından biri sayılan niderlandlı rəssam Han van Meegeren bu saxtakarlığın ən bariz nümunəsidir. 20-ci əsrin əvvəllərində öz rəsmləri tənqidçilər tərəfindən bəyənilməyən Meegeren, sənət dünyasından intiqam almaq üçün 17-ci əsrin dahi ustadı Yohannes Vermeerin üslubunu mükəmməl şəkildə kopyalamağa başladı. O, köhnə kətanlardan, dövrə uyğun təbii piqmentlərdən istifadə edir və boyanı tez bərkitmək üçün fenol-formaldehid qətranı tətbiq edərək sobada qızdırırdı. Onun çəkdiyi "Emmausda şam yeməyi" adlı tablo dərhal Vermeerin itirilmiş şah əsəri kimi qəbul edildi və Rotterdamın məşhur Boymans Muzeyi tərəfindən astronomik məbləğə satın alınaraq illərlə orijinal kimi sərgiləndi. Həqiqət yalnız İkinci Dünya Müharibəsindən sonra, Meegeren məhkəmədə faşistlərə milli sərvəti satmaqda ittiham olunarkən özünü xilas etmək üçün əsərləri özünün çəkdiyini etiraf etdikdə ortaya çıxdı.
Oxşar bir qalmaqal da müasir dövrdə rəssam Wolfgang Beltracchi tərəfindən yaşandı. Beltracchi və həyat yoldaşı onlarca il boyunca Maks Ernst, Fernan Leje və Henrix Kampendonk kimi dahi rəssamların "itkin düşmüş" əsərlərini yaradaraq beynəlxalq sənət bazarına çıxardılar. Onların saxta əsərləri dünyanın ən nüfuzlu hərrac evlərində milyonlarla dollara satıldı və tanınmış muzeylərin kolleksiyalarına daxil oldu. Ekspertlər illərlə bu tabloların texnikasını və gözəlliyini təriflədilər. Saxtakarlıq şəbəkəsi yalnız 2008-ci ildə, Beltracchinin Kampendonkun rəsmini çəkərkən 1914-cü ildə hələ kəşf edilməmiş titanium ağ boyasından istifadə etməsi səbəbilə kimyəvi analiz zamanı ifşa olundu.
Mütəxəssislərin fikrincə, muzeylərin bu cür tələlərə düşməsinin əsas səbəbi "kollektiv korluq" və böyük maliyyə maraqlarıdır. Bir əsər nüfuzlu bir expert tərəfindən orijinal kimi təsdiqləndikdən sonra digər sənətşünaslar da həmin rəyi sorğulamadan qəbul etməyə meyl göstərirlər. Eyni zamanda, muzeylər yeni bir şah əsər əldə etməyin gətirdiyi prestij və ziyarətçi axını həyəcanı ilə bəzən texniki ekspertiza prosesinə səthi yanaşırlar. Beynəlxalq sənət araşdırmaları təşkilatlarının qiymətləndirmələrinə görə, bu gün belə dünyadakı muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda sərgilənən əsərlərin təxminən 10-15 faizinin saxta və ya yanlış atributasiya olunmuş (başqa rəssama aid edilən) olduğunu ehtimal edilir.
Bu gün müasir incəsənət dünyası saxtakarlıqla mübarizədə yalnız vizual ekspertizaya deyil, pigmentlərin spektroskopik analizinə, rentgen şüalarına, karbon-14 yaş təyini üsuluna və hətta süni intellekt alqoritmlərinə arxalanır. Nəticə etibarilə, "Tarixin ən böyük saxtakarlığı" hekayələri bizə göstərir ki, incəsənətdə dühakarlıqla saxtakarlıq arasındakı xətt bəzən yalnız bir kimyəvi element qədər nazik ola bilir və ən peşəkar gözlər belə aldanmağa qadirdir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Klassik musiqi dinləyərkən beynimizdə nə baş verir?
Klassik musiqinin insan ruhuna sakitlik verməsi, fikri cəmləməyə kömək etməsi və emosiyaları dərinləşdirməsi əsrlər boyu məlum olan bir həqiqətdir. Lakin müasir neyrologiya və beyin xəritələmə texnologiyalarının (fMRI, EEG) inkişafı Bax, Motsart, Betxoven kimi dahilərin bəstələrinin zəhnimizə göstərdiyi təsirin sadəcə psixoloji hiss deyil, dərin biologiyaya söykənən "neyron möcüzəsi" olduğunu sübut edir. Elm adamlarının "Ritm effekti" və ya neyron sinxronizasiyası adlandırdıqları bu fenomen, klassik musiqinin beynin demək olar ki, bütün paylarını eyni anda hərəkətə gətirən nadir stimullardan biri olduğunu ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, klassik musiqi dinlədiyimiz an beynimizin daxilində tam mənası ilə biokimyəvi və elektrik fləşmobu başlayır. Musiqi səs dalğaları şəklində...
06 Avqust 2026, 08:00
Sərgidə əsərin qiymətini nə müəyyən edir? – Görünməyən qiymətləndirmə formulu
Sənət qalereyalarında və ya sərgilərdə gəzərkən bir çoxumuzun diqqətini çəkən ən maraqlı məqamlardan biri vizual olaraq oxşar görünən iki rəsm əsəri və ya heykel arasında bəzən minlərlə, hətta milyonlarla dollar qiymət fərqinin olmasıdır. Kənardan baxan bir müşahidəçi üçün kanvas üzərindəki boyanın və ya istifadə olunan çərçivənin dəyəri cüzi görünə bilər. Lakin sənət bazarında bir əsərin etiketindəki rəqəm sadəcə çəkilən zəhmətlə və ya boya xərcləri ilə ölçülmür. Sənətşünasların, qalereya rəhbərlərinin və hərrac mütəxəssislərinin tətbiq etdiyi, görünən materialın arxasında gizlənən mürəkkəb bir qiymətləndirmə mexanizmi mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, müasir sənət bazarında bir əsərin ilkin qiymətini müəyyənləşdirən ən vacib amillərdən biri rəssamın bazardakı...
05 Avqust 2026, 21:50
Aparıcı Zaur Baxşəliyev verilişinin bağlanma səbəbindən danışdı - Video
Teleaparıcı Zaur Baxşəliyev "Bizimləsən" verilişinin bağlanma səbəbindən danışıb.Citypost.az xəbər verir ki, canlı yayım zamanı aparıcı, izləyicilərin proqramın bağlanması ilə bağlı verdikləri suallara aydınlıq gətirib:"Veriliş niyə bağlanır? Vallah mən bilmirəm. Televiziyanın rəhbəri deyir ki, "bağlayıram". Bağlayırsan, Allah canını sağ eləsin. İndi deyir səni başqa cür görmək istəyirəm. Deyirəm: "Lap yaxşı, Allah canını sağ eləsin."Mənim yadımdadır, hətta evlilik proqramını biz aparırdıq, Vüqar Qaradağlı televiziyaya gələndə dedi: "Zaur, mən səni başqa ampluada görmək istəyirəm, belə evlilik ab-havasında görmək istəmirəm, ona görə də evliliyi bağlayıram". Dedim: "Tamam, bağlayın." Onda mən də ciddi bir veriliş açaram, "Ümid var"ı açdıq, yadınızdadır.Ondan sonra "Ümid var" da bağlandı,...
05 Avqust 2026, 10:34
Ceki Çan Bakıya gəlib: Yeni filmi bu ərazilərdə çəkiləcək
Dünyada ən çox sevilən aktyorlardan biri, bir çoxlarının uşaqlıq əfsanəsi Ceki Çanın Bakıya gəlib.Citypost.az-ın məlumatına görə, məşhur aktyor "Tanrının zirehi" film seriyasının 4-cü ekran işinin çəkilişləri üçün Azərbaycana gəlib. Filmin çəkilişlərinin bir hissəsi Qazaxıstanda aparılıb, hazırda isə Bakıda 10 gün ərzində davam etdirilməsi planlaşdırılır.Filmin istehsalını Qazaxıstanın "Salem Entertainment" şirkəti həyata keçirir. Ekran işinin bəzi səhnələrinin Azərbaycanda çəkilməsi də məhz Qazaxıstan tərəfindən tövsiyə edilib. Ceki Çanın Azərbaycana səfərinin Qazaxıstan səfirliyinin dəstəyi ilə reallaşdığı bildirilir.Aktyor Bakıda İçərişəhər, Dağüstü park, Bakı funikulyoru, Yaşıl Teatr və Fəvvarələr meydanı kimi turistik yerlərdə çəkiliş edəcək./Milli.Az...
04 Avqust 2026, 12:14
Müğənni Rəqsanə həbsxanadakı günlərindən danışdı:"Hər gün yanıma dörd sərçə gəlirdi"
Baku TV-nin "Qapqara" verilişinin yeni buraxılışının qonağı müğənni Rəqsanə İsmayılova olub.Citypost.az Milli.Az-a istinadən xəbər verir ki, sənətçi verilişdə həbsdə keçirdiyi günlərdən danışıb."Həbsdə olduğum ikinci gün pəncərəmin önünə dörd sərçə gəldi. Mənim də dörd övladım var. O an çörəyi doğrayıb pəncərənin önünə qoydum. Yanımdakı qadınlar dedilər ki, bura sərçələr adətən dəstə ilə gəlir. Amma həmin dörd sərçə mən oradan çıxana qədər hər gün eyni saatda gəlməyə davam etdi. Hiss edirdim ki, balalarımı görə bilmədiyim üçün Allah onları mənə təsəlli kimi göndərib", - deyə Rəqsanə bildirib.Müğənni səhnəyə ilk dəfə çıxdığı gündən sonra daxilən tamamilə dəyişdiyini də etiraf edib."Səhnəyə çıxdığım gün əvvəlki Rəqsanə...
04 Avqust 2026, 11:20
Mehriban Zəkidən Fəxrəddin Manafovla bağlı paylaşım
Xalq artisti Mehriban Zəki həmkarı, Xalq artisti Fəxrəddin Manafovun ad gününü təbrik edib.
03 Avqust 2026, 11:44
