Tarixin ən böyük saxtakarlığı: Muzeylərdə illərlə orijinal kimi sərgilənən saxta əsərlər
Sənət aləmi 06 Avqust 2026, 10:56
2839
Muzeylər və incəsənət qalereyaları bəşəriyyətin mədəni irsinin, estetik zövqünün və tarixinin etibarlı qoruyucuları hesab olunur. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn milyonlarla ziyarətçi bu məkanlarda təqdim olunan şah əsərlərin həqiqiliyinə şübhə etmədən, onları böyük ehtiramla izləyir. Lakin sənət dünyasının pərdəarxasında elə qalmaqallı saxtakarlıq hekayələri gizlənir ki, onlar dünyaca məşhur sənətşünasların, kuratorların və muzey ekspertlərinin peşəkarlığını ciddi şəkildə sual altına alır. İllərlə, hətta onilliklərlə nüfuzlu muzeylərin divarlarını bəzəyən bəzi əsərlərin sonradan adi rəssamlar tərəfindən çəkildiyi həqiqəti ortaya çıxdıqda, bu, incəsənət tarixinin ən böyük rəzalətlərindən birinə çevrilir.
Citypost.az xəbər verir ki, tarixin ən dahi saxtakarlarından biri sayılan niderlandlı rəssam Han van Meegeren bu saxtakarlığın ən bariz nümunəsidir. 20-ci əsrin əvvəllərində öz rəsmləri tənqidçilər tərəfindən bəyənilməyən Meegeren, sənət dünyasından intiqam almaq üçün 17-ci əsrin dahi ustadı Yohannes Vermeerin üslubunu mükəmməl şəkildə kopyalamağa başladı. O, köhnə kətanlardan, dövrə uyğun təbii piqmentlərdən istifadə edir və boyanı tez bərkitmək üçün fenol-formaldehid qətranı tətbiq edərək sobada qızdırırdı. Onun çəkdiyi "Emmausda şam yeməyi" adlı tablo dərhal Vermeerin itirilmiş şah əsəri kimi qəbul edildi və Rotterdamın məşhur Boymans Muzeyi tərəfindən astronomik məbləğə satın alınaraq illərlə orijinal kimi sərgiləndi. Həqiqət yalnız İkinci Dünya Müharibəsindən sonra, Meegeren məhkəmədə faşistlərə milli sərvəti satmaqda ittiham olunarkən özünü xilas etmək üçün əsərləri özünün çəkdiyini etiraf etdikdə ortaya çıxdı.
Oxşar bir qalmaqal da müasir dövrdə rəssam Wolfgang Beltracchi tərəfindən yaşandı. Beltracchi və həyat yoldaşı onlarca il boyunca Maks Ernst, Fernan Leje və Henrix Kampendonk kimi dahi rəssamların "itkin düşmüş" əsərlərini yaradaraq beynəlxalq sənət bazarına çıxardılar. Onların saxta əsərləri dünyanın ən nüfuzlu hərrac evlərində milyonlarla dollara satıldı və tanınmış muzeylərin kolleksiyalarına daxil oldu. Ekspertlər illərlə bu tabloların texnikasını və gözəlliyini təriflədilər. Saxtakarlıq şəbəkəsi yalnız 2008-ci ildə, Beltracchinin Kampendonkun rəsmini çəkərkən 1914-cü ildə hələ kəşf edilməmiş titanium ağ boyasından istifadə etməsi səbəbilə kimyəvi analiz zamanı ifşa olundu.
Mütəxəssislərin fikrincə, muzeylərin bu cür tələlərə düşməsinin əsas səbəbi "kollektiv korluq" və böyük maliyyə maraqlarıdır. Bir əsər nüfuzlu bir expert tərəfindən orijinal kimi təsdiqləndikdən sonra digər sənətşünaslar da həmin rəyi sorğulamadan qəbul etməyə meyl göstərirlər. Eyni zamanda, muzeylər yeni bir şah əsər əldə etməyin gətirdiyi prestij və ziyarətçi axını həyəcanı ilə bəzən texniki ekspertiza prosesinə səthi yanaşırlar. Beynəlxalq sənət araşdırmaları təşkilatlarının qiymətləndirmələrinə görə, bu gün belə dünyadakı muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda sərgilənən əsərlərin təxminən 10-15 faizinin saxta və ya yanlış atributasiya olunmuş (başqa rəssama aid edilən) olduğunu ehtimal edilir.
Bu gün müasir incəsənət dünyası saxtakarlıqla mübarizədə yalnız vizual ekspertizaya deyil, pigmentlərin spektroskopik analizinə, rentgen şüalarına, karbon-14 yaş təyini üsuluna və hətta süni intellekt alqoritmlərinə arxalanır. Nəticə etibarilə, "Tarixin ən böyük saxtakarlığı" hekayələri bizə göstərir ki, incəsənətdə dühakarlıqla saxtakarlıq arasındakı xətt bəzən yalnız bir kimyəvi element qədər nazik ola bilir və ən peşəkar gözlər belə aldanmağa qadirdir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Alim Qasımov DUETDƏN DANIŞDI: “Bu qədər reaksiyanı gözləmirdim”
Xalq artisti Alim Qasımov müğənni Üzeyir Mehdizadə ilə birlikdə ifa etdiyi “Nəyindən narahatsan” adlı duetindən danışıb.Citypost.az xəbər verir ki, Xalq artisti “Kulis”ə müsahibəsində deyib ki, mahnının sözlərini, musiqisini bəyənib və ifa edib.“Üzeyir Mehdizadə bir mahnı var, musiqisini yazanda səni düşünmüşəm dedi. Əsas da mahnının sözləri ürəyimə yatdı”, - Alim Qasımov bildirib.Onun sözlərinə görə, Üzeyir Mehdizadə ilə duetinin belə qarşılanacağını təxmin edirmiş:“Üzeyirlə duetimizin belə qarşılanacağı təxmin edirdim, amma bu qədər olacağını gözləmirdim. Ancaq bu da bir yenilikdir. Kim tənqid edir, özü bilər”....
21 Sentyabr 2026, 15:40
Nazpəri Dostəliyeva 20 il sonra ilk dəfə bunu etdi
Xalq artisti Nazpəri Dostəliyeva uzun illik fasilədən sonra Heydər Əliyev adına Sarayda böyük konsert proqramı ilə pərəstişkarlarının qarşısına çıxacaq.Citypost.az "Yeni Sabah"a istinadən xəbər verir ki, sənətçinin “Belə ayrılmayaydıq” adlı konserti 20 fevralda baş tutacaq.20 ildən sonra Saray səhnəsinə qayıdan Nazpəri Dostəliyevanın konsert gecəsində sevənlərini bir sıra sürprizlər gözləyir. Gecənin xüsusi qonaqlarının kimlər olacağı, səhnədə hansı fərqli təqdimatların və yeniliklərin yer alacağı maraq doğurur. pizza mizzaArtıq konsert proqramı üçün ilk fotosessiyasını təqdim edən sənətçinin səhnə hazırlıqları da diqqət çəkib.Nazpəri Dostəliyevanın konsert gecəsində baş verəcək bütün sürprizlər isə 20 fevralda bəlli olacaq....
19 Sentyabr 2026, 10:45
“Aşk-ı Memnu”nun Arsen Ziyagili vəfat edib
Türkiyənin tanınmış teatr və kino aktrisası Gülsen Tuncer 81 yaşında vəfat edib.Citypost.az xəbər verir ki, bu barədə məlumatı aktrisanın sənət yoldaşları sosial şəbəkə hesablarında paylaşıblar.Gülsen Tuncerin bir müddətdir xərçənglə mübarizə apardığı bildirilirdi.Qeyd edək ki,Gülsen Tuncer 1945-ci ildə Adanada anadan olub. İstanbul Bələdiyyə Konservatoriyasının Teatr fakültəsini bitirib, Yıldız Kenter və Ayla Alqan kimi sənət ustalarından təhsil alıb. G.Tuncer peşəkar teatr fəaliyyətinə 1968-ci ildə Gülriz Sururi-Engin Cezzar Teatrının “Zilli Zarife” tamaşası ilə başlayıb. Daha sonra teatrla yanaşı, kino və televiziya layihələrində də rol alıb. O, təxminən 40 filmdə rejissor köməkçisi və assistent kimi çalışıb. Aktrisa “Aşk-ı Memnu” serialında canlandırdığı Arsen xanım obrazı...
18 Sentyabr 2026, 10:49
Afət Fərmanqızıdan daha bir qalmaqallı məhkəmə: Müğənni bloqeri məhkəməyə verdi
Müğənni Afət Fərmanqızı bloqer Sevinc Hüseynovanı məhkəməyə verib.Citypost.az xəbər verir ki, müğənni bu barədə Füzuli Rayon Məhkəməsinə xüsusi ittiham qaydasında müraciət edib.Müğənni bloqerin sosial şəbəkələrdə onun şərəf və ləyaqətini təhqir etdiyini bildirərək, Sevinc Hüseynovanın Cinayət Məcəlləsinin 147-ci (böhtan) və 148-ci (təhqir) maddələri ilə cəzalandırılmasını tələb edib.Məlumata görə, müğənni bloqer barəsində mülki qaydada da iddia qaldırıb.O, məhkəmə prosesi başa çatanadək Sevinc Hüseynovasının müğənninin adını çəkməməsini istəyib.Qeyd edək ki, bundan əvvəl Xalq artisti Flora Kərimovanın Afət Fərmanqızı barəsində xüsusi ittiham qaydasında verdiyi şikayət tərəflərin barışması ilə əlaqədar məhkəmə tərəfindən xitamla nəticələnib.(oxu.az)...
17 Sentyabr 2026, 21:38
Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblı İsveçrədə festivalda çıxış edib
İsveçrənin nüfuzlu mədəniyyət platformalarından biri – “Septembre Musical Montreux–Vevey” festivalı çərçivəsində 13–15 sentyabr tarixlərində Azərbaycan mədəniyyəti geniş proqramla təqdim olunur.Mədəniyyət Nazirliyindən Citypost.az-a verilən məlumata görə, “Azerbaijan: The Rhythms of Heritage – Azərbaycan: İrsin ritmləri” devizi altında keçirilən təqdimat Azərbaycanın çoxəsrlik mədəni irsi ilə müasir bədii ifadə formalarını bir araya gətirir.Bu məqsədlə Azərbaycanın geniş tərkibli nümayəndə heyəti İsveçrənin Montrö şəhərinə səfər edib.Sentyabrın 13-də festival çərçivəsində Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblının maraqlı konsert proqramı təqdim olunub.Montrönün məşhur “Auditorium Stravinski” səhnəsində keçirilən konsertdə ansamblın ifasında “Mənim Azərbaycanım” və “Vətən” süitaları, “Qavalla rəqs”, “Qazaxı”, “Toy”, “Sarı gəlin”, “Şalı”, “Nağaraçılar”, “Ağ çiçəyim”, “Yaylıqlarla rəqs”, “Qaytağı” və...
14 Sentyabr 2026, 09:23
Bir kadrda 5 məşhur sənətçi – Onlardan yalnız biri sağdır
Azərbaycan kinosunun və teatrının görkəmli nümayəndələrinin illər əvvəl çəkilmiş fotosu sosial şəbəkələrdə maraq doğurub.Citypost.az Fotoda Xalq artisti Hacı Murad Yagizarov, İnquşetiyanın Xalq artisti, aktrisa Tamara Yandıyeva, Xalq artisti, kino rejissoru Eldar Quliyev, Xalq artisti Ənvər Həsənov və Əməkdar artist Hamlet Xanızadə yer alıb.Fotoya baxarkən sənət adamlarının hər birinin Azərbaycan kino və teatr tarixində özünəməxsus iz qoyduğu diqqət çəkir. Lakin zaman keçdikcə həmin simaların əksəriyyəti həyatdan köçüb.Xalq artisti Hacı Murad Yagizarov 2025-ci il sentyabrın 3-də Almaniyada vəfat edib. Azərbaycan kinosunun tanınmış rejissorlarından olan Eldar Quliyev isə 2021-ci il aprelin 16-da müalicə aldığı Respublika Müalicəvi Diaqnostika Mərkəzində dünyasını dəyişib.Xalq artisti Ənvər Həsənov...
14 Sentyabr 2026, 09:09
