Neytral ölkə statusu nə deməkdir? – Müharibə zamanı bu dövlətlərin öhdəliyi
Siyasət 07 Avqust 2026, 08:00
3618
Beynəlxalq hüquqda və geosiyasətdə xüsusi çəkiyə malik olan neytrallıq statusu bir dövlətin digər ölkələr arasında baş verən silahlı münaqişələrdən kənarda qalmaq, hərbi ittifaqlara qoşulmamaq və tərəf tutmamaq barədə rəsmi öhdəliyidir. Beynəlxalq münasibətlər tarixində bu status sadəcə "müharibədə iştirak etməmək" kimi səthi görünsə də, əslində 1907-ci il Haaqa konvensiyaları ilə tənzimlənən, həm münaqişə tərəfləri, həm də neytral dövlətin özü üçün sərt hüquqi və hərbi öhdəliklər müəyyənləşdirən mürəkkəb bir rejimdir.
Citypost.az xəbər verir ki, neytrallığın əsas prinsipi müharibə edən tərəflər arasında tam bərabərlik və qərəzsizlik nümayiş etdirməkdir. Neytral statuslu bir ölkə münaqişədə olan tərəflərdən heç birinə hərbi dəstək verə, öz ərazisini, hava və ya dəniz məkanını hərbi məqsədlər üçün istifadəyə təqdim edə bilməz. Bu, silah, sursat və hərbi texnika tədarükünə, eləcə də döyüşən tərəflərin qoşunlarının, kəşfiyyat məlumatlarının və ya hərbi tranzitinin həmin ərazidən keçməsinə tam qadağanı əhatə edir. Hətta dinc dövrdə belə, daimi neytral ölkələr NATO kimi hərbi-siyasi bloklara üzv ola bilməz və öz torpaqlarında xarici hərbi bazaların yerləşdirilməsinə icazə vermirlər.
Bununla belə, neytrallıq tam müdafiəsizlik və ya silahsızlıq demək deyildir. Əksinə, beynəlxalq hüquqa görə, neytral dövlət öz ərazisini və bu statusunu qorumaq üçün kifayət qədər güclü orduya malik olmalı və ərazisinin döyüşən tərəflər tərəfindən pozulması cəhdinə silahlı müqavimət göstərməlidir. İsveçrənin əsrlər boyu saxladığı "silahlı neytrallıq" modeli buna ən bariz nümunədir; burada məqsəd potensiyal təcavüzkara göstərməkdir ki, neytral zonanı pozmaq hərbi baxımdan həddindən artıq baha başa gələcəkdir.
Qeyd olunmalıdır ki, neytrallıq rejimi yalnız hərbi sahəyə şamil edilir və bu, dövləti beynəlxalq siyasətdən və ya humanitar məsələlərdən ayırmır. Neytral ölkələr münaqişə tərəfləri arasında vasitəçilik missiyası həyata keçirə, sülh danışıqlarına ev sahibliyi edə, əsirlərin dəyişdirilməsi və humanitar yardımların çatdırılmasında fəal rol oynaya bilərlər. Müasir dünyada iqtisadi və siyasi inteqrasiyanın dərinləşməsi ilə neytrallıq anlayışı da transformasiyaya uğrayır, lakin bu status hələ də qlobal gərginliklər fonunda dövlətlərin suverenliyini və təhlükəsizliyini sığortalayan əsas mexanizmlərdən biri olaraq qalmaqdadır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zahid Oruc: “Avropa Parlamentində ikili siyasət hökm sürür”
Prezident İlham Əliyevin 15 sentyabr 2026-cı ildə keçirilən beynəlxalq tədbirin rəhbər heyəti ilə görüşündə Avropa Parlamentinin fəaliyyətini kəskin tənqid etməsi və qurumu “korrupsiya yuvası” adlandırması ölkə başçısının siyasi manifesti adlandırıla bilər. Belə sərt və açıq ittihamın tarixi əsasları var. 1990-cı illərdən sonra soyuq müharibənin qalibi olan Qərbin Sovetlər birliyinə qarşı sənədlərdə demokratiya və hüquqi idealları reallıqda işğala məruz qalan bir Qafqaz ölkəsinin siyasi xəritədən silinməsinə yönələn deklarasiyalara çevrilmişdi.O dövrün tarixini bir daha vərəqlədikdə, nəinki Mixail Qorbaçov başda olmaqla sovet rəhbərliyi, o cümlədən, ABŞ dövlət katibi Ceyms Beyker və Avropa dövlətlərinin hökumət-parlament rəhbərləri açıq şəkildə azərbaycanlıları ermənilərə qarşı təcavüzdə ittiham edirdilər....
21 Sentyabr 2026, 10:21
Qulamhüseyn Əlibəyli: “Türk dünyasının inteqrasiyası yeni mərhələdədir”
Prezident İlham Əliyevin “Türk dünyası bizim ailəmizdir və bizim başqa ailəmiz yoxdur” fikri Bakının xarici siyasətində Türk dünyasının yerini dəqiq ifadə edir. Burada söhbət yalnız ortaq tarixdən, dildən və mədəniyyətdən deyil, getdikcə daha aydın görünən siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik birliyindən gedir.Ümumiyyətlə, Azərbaycanın bütövlükdə Türk Dövlətləri Təşkilatı və bu təşkilata daxil olan türk dövlətləri ilə münasibətlərini çoxvektorlu diplomatiya əsasında iki paralel istiqamətdə qurur: bir tərəfdən TDT-nin çoxtərəfli regional beynəlxalq təşkilat kimi güclənməsinə çalışır, digər tərəfdən isə üzv dövlətlərin ayrı-ayrılıqda hər biri ilə ikitərəfli münasibətləri strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldir. Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla imzalanmış müttəfiqlik müqavilə və bəyannamələri, Qazaxıstan, Özbəkistan və...
21 Sentyabr 2026, 09:10
Jurnalistdən AYNA-ya sərt irad: “İnsanlar saatlarla avtobus gözləyir”
Əməkdar jurnalist, “OLAYLAR” qəzetinin əməkdaşı Süleyman İsmayılbəyli Bakının 20-ci sahə adlanan ərazisində ictimai nəqliyyatla bağlı problemə diqqət çəkib.Citypost.az xəbər verir ki, S.İsmayılbəyli bildirib ki, 20-ci sahədən Azneft dairəsinə cəmi bir avtobus marşrutu, 5 nömrəli avtobus işləyir. Onun sözlərinə görə, sərnişinlər işə getmək üçün avtobus gözlədiyi vaxt sürücünün avtobusun qapılarını bağlayaraq ərazidən uzaqlaşması vətəndaşların narazılığına səbəb olur.Jurnalist AYNA-nın fəaliyyətini tənqid edərək qeyd edib ki, xüsusilə Formula 1 yarışları zamanı nəqliyyatın təşkilində yaranan problemlər sakinlərin və digər vətəndaşların hərəkətini çətinləşdirir. O, 20-ci sahədən Azneft dairəsinə sərnişin axınının nəzərə alınaraq avtobusların sayının artırılmasının vacibliyini vurğulayıb.S.İsmayılbəyli hesab edir ki, vətəndaşların saatlarla 5 nömrəli avtobusu...
21 Sentyabr 2026, 09:05
Qulu Məhərrəmli: “Rusiya ciddi problemlərlə üzləşir”
Professor Qulu Məhərrəmli Rusiya-Ukrayna müharibəsində son vəziyyətlə bağlı fikirlərini bölüşüb.Citypost.az xəbər verir ki,Q.Məhərrəmli bildirib ki, son saatlarda cəbhədə və tərəflərin qarşılıqlı hücumlarında vəziyyət daha da kəskinləşib. Onun sözlərinə görə, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ciddi siyasi, diplomatik və hərbi problemlərlə üzləşir.Professor qeyd edib ki, Ukrayna ordusunun Rusiyanın paytaxtı Moskva və ətraf ərazilərinə dronlarla yanaşı, ballistik raketlərlə də zərbələr endirməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirib. O, son hücumların miqyasının dünya mediasında geniş müzakirə olunduğunu vurğulayıb.Q.Məhərrəmlinin sözlərinə görə, Moskva və ətrafında baş verən yanğın və dağıntılarla bağlı görüntülər sosial şəbəkələrdə yayılıb. O iddia edib ki, hücumların hədəfi yalnız yanacaq bazaları olmayıb və Rusiya mediası...
21 Sentyabr 2026, 09:01
Müşfiq Cəfərov: “20 Sentyabr milli qürur günüdür”
Hər bir xalq üçün öz taleyinə sahib olmaq, müstəqil dövlətini yaradaraq inkişaf etdirmək onun ən böyük nailiyyətidir.1990-cı illərin əvvəllərindən Ermənistanın hərbi təcavüzü ilə üzləşən ölkəmizin beynəlxalq birliklər tərəfindən tanınmış və suveren Azərbaycan hakimiyyətinin coğrafi sərhədləri daxilində yerləşən ərazilərinin 20 faizinin işğal edildi.Bu ərazilər işğal edilsə də suveren Azərbaycan ərazisi olaraq qalırdı. Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzün nəticələrinin aradan qaldırılması və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrinin həyata keçirilməsi üzrə 30 ilə yaxın davam edən danışıqlar prosesi Ermənistanın destruktiv mövqeyinə görə nəticə vermirdi. Bu sözləri Citypost.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Müşfiq Cəfərov bildirib.Millət vəkilinin sözlərinə görə, 2023 cü...
20 Sentyabr 2026, 18:23
Rövşən Muradov: “20 Sentyabr dövlətçiliyimizin yeni mərhələsini əks etdirir”
20 Sentyabrın Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi qeyd olunması müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin iki böyük mərhələsini vahid tarixi məntiqdə birləşdirir: torpaqların işğaldan azad edilməsi və qazanılmış suverenliyin real idarəçilik, təhlükəsizlik, məskunlaşma, təhsil, istehsal və ictimai həyat vasitəsilə möhkəmləndirilməsi. Prezident İlham Əliyevin 2024-cü il sentyabrın 18-də imzaladığı Sərəncamla təsis olunan və 2026-cı ildə üçüncü dəfə qeyd edilən bu günün arxasında otuz illik işğalın ağır nəticələri, şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı və Azərbaycan xalqının sarsılmaz milli iradəsi dayanır. Buna görə 20 Sentyabr təqvim hadisəsindən daha geniş məna daşıyaraq dövlət hakimiyyətinin ölkənin bütün ərazisində tam və bölünməz şəkildə bərqərar olmasının siyasi...
20 Sentyabr 2026, 11:06
