Biopsiya təyin olunubsa, bu, xərçəng deməkdir? – Dermatoloqdan AÇIQLAMA

“Doktor, əgər mənə biopsiya təyin etmisinizsə, deməli, xərçəngdən şübhələnirsiniz?” Bu sual dermatoloqlara müraciət edən pasiyentlərin ən çox yaşadığı narahatlıqlardan biridir. Biopsiya sözü bir çox insanda avtomatik olaraq xərçənglə əlaqələndirilir və həkimin bu müayinəni istəməsi pasiyentdə ciddi qorxu yarada bilir. Halbuki dəri biopsiyasının məqsədi yalnız xərçəng axtarmaq deyil. Bu prosedur dəridə baş verən prosesin mikroskopik səviyyədə araşdırılması və diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün istifadə olunan mühüm diaqnostik üsullardan biridir.

Citypost.az xəbər verir ki, dermatoloqlar bildirirlər ki, dəri xəstəliklərinin əhəmiyyətli bir hissəsi yalnız xəstənin dərisinə baxmaqla tam dəqiqliklə müəyyən edilə bilər. Lakin bəzi hallarda müxtəlif xəstəliklərin klinik görünüşləri bir-birinə çox bənzəyir. Qızartı, qabıqlanma, qaşınma, səpkilər, ləkələr, saç tökülməsi və ya dəridə yaranan törəmə müxtəlif səbəblərdən meydana çıxa bilər. Belə vəziyyətlərdə həkim dəqiq diaqnoza gəlmək və uyğun müalicəni seçmək üçün dəridən kiçik nümunə götürülməsini tövsiyə edə bilər. Biopsiya zamanı dərinin müəyyən hissəsindən kiçik toxuma nümunəsi götürülür və laboratoriyada mikroskop altında müayinə edilir. Prosedur adətən yerli keyitmə ilə aparılır. Patoloq və ya dermatopatoloq həmin toxumada hüceyrələrin və toxumaların quruluşunu qiymətləndirərək xəstəliyin xarakteri barədə məlumat əldə edir. Nəticə dermatoloqa klinik müayinə ilə əldə etdiyi məlumatları histoloji nəticələrlə birləşdirərək daha dəqiq diaqnoz qoymağa kömək edir.

Məsələn, psoriaz kimi bəzi xəstəliklər çox vaxt yalnız klinik görünüş əsasında müəyyən edilir və hər pasiyentə biopsiya lazım olmur. Ancaq səpginin görünüşü tipik deyilsə və ya başqa dəri xəstəlikləri ilə qarışdırılırsa, biopsiya diaqnozu dəqiqləşdirməyə kömək edə bilər. Dermatoloji mənbələrdə də psoriaz zamanı diaqnozla bağlı şübhə olduqda dəri biopsiyasının nəzərdən keçirilə biləcəyi qeyd olunur.Eyni vəziyyət müxtəlif dermatitlər və digər iltihabi dəri xəstəlikləri üçün də keçərlidir. Məsələn, seboreik dermatit əsasən klinik görünüş əsasında müəyyən edilir, lakin diaqnoz qeyri-müəyyən olduqda biopsiyadan istifadə edilə bilər. Bəzi qabarcıqlı dəri xəstəliklərində isə biopsiya diaqnoz üçün xüsusilə əhəmiyyətli ola bilər. Məsələn, dermatit herpetiformis zamanı xüsusi histoloji və immunoflüoressensiya müayinələri diaqnozun təsdiqlənməsində mühüm rol oynayır. Biopsiya saç tökülməsinin bəzi növlərində də diaqnostik prosesin bir hissəsi ola bilər. Xüsusilə saç tökülməsinin səbəbi klinik müayinə və digər üsullarla aydın olmadıqda, həkim saçlı dəridən nümunə götürərək follikulların və ətraf toxumaların vəziyyətini mikroskop altında qiymətləndirə bilər. Bu yanaşma müxtəlif iltihabi və çapıqlaşma ilə müşayiət olunan alopecia növlərinin bir-birindən fərqləndirilməsində faydalı ola bilər. Digər tərəfdən, biopsiyanın xərçəng şübhəsi ilə təyin edilməsi də mümkündür. Dermatoloq dəridə böyüyən, formasını və rəngini dəyişən, qanayan və ya digər şübhəli xüsusiyyətlər göstərən törəmə gördükdə onun nə olduğunu dəqiqləşdirmək üçün biopsiya istəyə bilər. Dəri xərçənginin bir sıra növlərinin qəti diaqnozunda biopsiya mühüm, bəzi hallarda isə zəruri müayinədir. Lakin bu, biopsiya təyin edilən hər bir insanın xərçəng olduğu anlamına gəlmir. Əksinə, biopsiyanın məqsədlərindən biri də şübhəli görünən törəmənin xərçəng olub-olmadığını dəqiqləşdirməkdir.Məhz buna görə pasiyent biopsiya sözünü eşidən kimi ən pis ssenarini düşünməməlidir. Həkimin bu müayinəni təyin etməsi “sizdə xərçəng var” demək deyil. Daha düzgün yanaşma bunu “diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün dərinin həmin hissəsini mikroskop altında araşdırmaq lazımdır” kimi qəbul etməkdir.

Bəzi hallarda dermatoloq bir-birinə çox oxşayan iki və ya daha çox xəstəlik arasında seçim etməli olur. Bu xəstəliklərin müalicəsi isə tamamilə fərqli ola bilər. Bir xəstəlik üçün istifadə olunan preparat digər vəziyyətdə faydasız və ya uyğun olmayan seçim ola bilər. Buna görə biopsiya yalnız xəstəliyin adını müəyyənləşdirmək üçün deyil, müalicə strategiyasının düzgün seçilməsinə kömək etmək üçün də əhəmiyyət daşıyır. Dəri biopsiyasının nəticəsi klinik məlumatlarla birlikdə qiymətləndirildikdə daha dolğun diaqnostik mənzərə yaranır. Ona görə dermatoloq “biopsiya götürməliyik” deyirsə, bu ifadəni avtomatik olaraq “xərçəngdən şübhələnirik” kimi qəbul etmək düzgün deyil. Biopsiya müxtəlif dəri xəstəliklərinin, iltihabi proseslərin, bəzi saç tökülməsi formalarının, qabarcıqlı xəstəliklərin və şübhəli dəri törəmələrinin qiymətləndirilməsində istifadə oluna bilər. Əsas məqsəd xəstəliyi mümkün qədər dəqiq müəyyənləşdirmək və bunun əsasında düzgün müalicə seçməkdir. Əlbəttə, biopsiya təyin olunubsa, pasiyent prosedurun niyə lazım olduğunu həkimindən soruşa bilər. Hansı xəstəliklər arasında fərq qoyulmağa çalışıldığı, nümunənin dərinin hansı hissəsindən götürüləcəyi və nəticənin nə vaxt hazır olacağı barədə məlumat almaq tamamilə normaldır. Əgər həkim biopsiyanı məhz şübhəli törəməyə görə tövsiyə edirsə, proseduru gecikdirməmək və nəticənin patoloji müayinədən sonra qiymətləndirilməsini gözləmək vacibdir.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Unutmaq olmaz ki, dermatologiyada düzgün diaqnoz bəzən yalnız gözlə aparılan müayinə ilə mümkün olmur. Dərinin mikroskopik quruluşunda baş verən dəyişikliklər xəstəliyin müəyyən edilməsində həlledici rol oynaya bilər. Buna görə biopsiya qorxulu bir söz kimi deyil, lazım olduğu halda diaqnozu dəqiqləşdirən tibbi vasitə kimi qəbul edilməlidir.

Əli