Ümumi təmizlik vasitələrinin buxarını udmaq daha zərərli ola bilər
Tibb 07 Aprel 2026, 15:41
207
Yeni elmi araşdırma gündəlik həyatda istifadə edilən bəzi təmizlik məhsullarının buxarını və hissəciklərini nəfəs yolu ilə qəbul etməyin, onların udulmasından daha ciddi ağciyər zədələnmələrinə səbəb ola biləcəyini göstərib.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin qənaətinə görə, xüsusilə məişət dezinfeksiyaedici spreylərdə geniş istifadə olunan dördüncü ammonium birləşmələri (QAC) tənəffüs yolu ilə daxil olduqda orqanizm üçün daha təhlükəli təsir yarada bilər. Bu kimyəvi maddələr 1940-cı illərdən bəri istifadə olunur və əvvəlki dövrlərdə daha çox udulma halında zəhərli olduğu bilinirdi.
Laboratoriya şəraitində aparılan təcrübələr zamanı bu maddələrə məruz qalan siçanlarda nəfəs yolu ilə qəbulun, udulma ilə müqayisədə təxminən 100 dəfə daha çox ağciyər zədələnməsi və ölüm riski yaratdığı müəyyən edilib.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu nəticə inhalyasiya zamanı yaranan təsirin gözləniləndən xeyli ciddi olduğunu göstərir və gündəlik istifadə olunan dezinfeksiyaedici spreylərin təhlükəsizliyi ilə bağlı suallar yaradır.
Əvvəlki müşahidələrdə əhalinin böyük hissəsinin qanında bu kimyəvi maddələrin izlərinə rast gəlindiyi qeyd olunur. Bu birləşmələrin hüceyrə enerji istehsalına təsir edərək mitoxondrial funksiyanı zəiflədə biləcəyi də ehtimal edilir. Bu isə xroniki yorğunluq, əzələ zəifliyi və diqqət pozğunluğu kimi hallarla əlaqələndirilir.
Həmçinin oxuyun
Bundan əlavə, QAC təsirinin dəri və göz qıcıqlanması, iltihab prosesləri, metabolik pozuntular və astma, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi kimi respirator problemlərlə əlaqəli ola biləcəyi bildirilir.
Nəticələrə əsasən, xüsusilə havalandırması zəif olan məkanlarda bu tip təmizlik vasitələrindən istifadə zamanı ehtiyatlı olmaq tövsiyə edilir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Orta miqdarda şərab kişilərdə qocalmanı ləngidə bilər
Orta səviyyədə şərab istehlakı kişilərdə bioloji qocalmanı ləngidə bilərCitypost.az xəbər verir ki,yeni elmi araşdırma orta səviyyədə şərab istehlakının kişilərdə bioloji qocalma prosesini yavaşlada biləcəyini göstərib. Araşdırmaya 20 mindən çox insan cəlb edilib. Alimlər iştirakçıların təkcə xronoloji yaşını deyil, həm də hüceyrə, toxuma və orqan sistemlərinin vəziyyətini əks etdirən bioloji yaşı analiz ediblər. Bu göstərici süni intellekt vasitəsilə hormonlar, lipidlər və iltihab markerləri daxil olmaqla bir sıra biomarkerlər əsasında hesablanıb.Nəticələrə görə, gündə təxminən 1–2 stəkan şərab qəbul edən kişilərdə bioloji yaşın şərab içməyənlərlə müqayisədə daha aşağı olduğu müşahidə edilib. Ən nəzərəçarpan fərq gündəlik 150–200 ml istehlak səviyyəsində qeydə alınıb və bu,...
07 Aprel 2026, 11:29
Səhər yeməyi: arıqlama sirri, yoxsa yanlış mif?
Son illər sağlam qidalanma və çəki nəzarəti mövzusu cəmiyyətin ən çox müzakirə etdiyi məsələlərdən birinə çevrilib. Xüsusilə “səhər yeməyi arıqladırmı, yoxsa kökəldir?” sualı sosial şəbəkələrdən tutmuş gündəlik söhbətlərə qədər geniş müzakirə doğurur. Bir qrup insan səhər yeməyini buraxmağın arıqlamağa kömək etdiyini düşünür, digərləri isə bunun sağlamlığa zərərli olduğunu bildirir.Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində səhər yeməyi sadəcə bir qida qəbulu deyil, günün ritmini müəyyən edən əsas başlanğıcdır. İnsan orqanizmi gecə boyunca enerji sərf etməyə davam edir və səhər bu balansın bərpasına ehtiyac duyur. Səhər yeməyini atlayan insanlar günün sonrakı saatlarında daha çox aclıq hiss edir və çox vaxt bu aclığı kompensasiya etmək...
06 Aprel 2026, 17:15
Acı qidalar və kapsaisinin orqanizmə təsiri
Acı qidaların tərkibində əsas bioloji aktiv maddə kapsaisin hesab olunur. Bu maddə əsasən acı bibər növlərində olur və orqanizmdə bir sıra fizioloji reaksiyalara səbəb olur.Citypost.az-n məlumatına görə, kapsaisin sinir uclarını stimullaşdıraraq “istilik hissi” yaradır və nəticədə termogenez prosesi aktivləşə bilər. Bu da maddələr mübadiləsinin bir qədər sürətlənməsinə və enerji sərfinin artmasına təsir göstərə bilər.Araşdırmalar göstərir ki, bu maddə iştahanın tənzimlənməsində rol oynaya, toxluq hissini gücləndirə və nəticə etibarilə qida qəbulunun azalmasına dolayı təsir edə bilər. Eyni zamanda bəzi elmi işlərdə onun lipid mübadiləsinə və qan dövranına müsbət təsir potensialı qeyd olunur.Bundan başqa, kapsaisin antioksidant xüsusiyyətlərə malik olduğu üçün oksidləşmə stressinə...
06 Aprel 2026, 12:07
Dişlərin bərpasına doğru yeni bioloji yanaşma aşkar edilib
Dişlərin implantlarla deyil, bioloji yolla bərpasına doğru yeni elmi yanaşma müəyyən edilib.Citypost.az xəbər verir ki, alimlər dişin kök hissəsinin — yəni dişi çənə sümüyündə sabit saxlayan və dayanıqlığını təmin edən strukturun necə formalaşdığını araşdırıblar. Tədqiqat nəticələri göstərir ki, bu proses düşündüyündən xeyli mürəkkəbdir və orqanizmin daxilində xüsusi siqnal mexanizmləri tərəfindən idarə olunur.Prosesin mərkəzində iki əsas zülal — Gli2 və Gli3 dayanır. Bu zülallar hüceyrələrin fəaliyyətini tənzimləyən və onların hansı toxumaya çevriləcəyini müəyyən edən əsas “idarəedici” mexanizm kimi çıxış edir.Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, bu zülallardan birinin funksiyası dayandırıldıqda ciddi dəyişiklik müşahidə olunmur. Lakin digərinin fəaliyyəti pozulduqda diş kökləri daha qısa...
03 Aprel 2026, 17:59
Tinnitus və psixi sağlamlıq arasında güclü əlaqə aşkarlanıb
Qulaqlarda davamlı səs-küy (tinnitus) depressiya və narahatlıqla sıx şəkildə əlaqəlidir və bu əlaqə simptomlar ağırlaşdıqca daha da güclənir.Citypost.az xəbər verir ki, son araşdırmalar göstərir ki, uzunmüddətli tinnitusdan əziyyət çəkən insanlarda psixi sağlamlıq problemlərinin riski əhəmiyyətli dərəcədə artır. Tədqiqatda ən azı altı ay davam edən subyektiv tinnitusdan şikayət edən 100 yetkin pasiyentin məlumatları təhlil edilib.Nəticələrə əsasən, qulaqda səs-küyün şiddəti artdıqca depressiya və narahatlıq səviyyələri də yüksəlir. Tinnitus Handikap İndeksi üzrə yüksək göstəricilər daha ağır psixoloji simptomlarla birbaşa əlaqələndirilir.Müşahidələr “doza-effekt” əlaqəsini də ortaya çıxarıb: tinnitus nə qədər güclü olarsa, psixi pozuntuların riski də bir o qədər artır. Ağır tinnitus yaşayan şəxslərdə orta...
03 Aprel 2026, 11:54
Alzheimer xəstəliyindən qorunma və erkən profilaktika
Alzheimer xəstəliyi beynin yaddaş, düşünmə və davranış funksiyalarını tədricən pozan neyrodegenerativ xəstəlikdir. Xəstəlik iki əsas formada müşahidə olunur: erkən başlanğıclı (çox zaman genetik mənşəli) və gec başlanğıclı (yaş və həyat tərzi ilə əlaqəli). Erkən başlanğıclı forma nisbətən nadir olsa da, ailəvi keçid riski daha yüksəkdir.Citypost.az-ın məlumatına görə, gec başlanğıclı Alzheimerdə əsas patoloji mexanizm beynin neyron hüceyrələrinin zədələnməsi və tədricən məhv olmasıdır. Bu proses nəticəsində sinaps əlaqələri zəifləyir, yaddaş və idrak funksiyalarında geriləmə baş verir. Eyni zamanda beyin damar sistemindəki pozğunluqlar, xroniki iltihab və metabolik risk faktorları xəstəliyin inkişafını sürətləndirə bilər.Müasir tibbdə Alzheimer xəstəliyinin tam müalicəsi mövcud deyil. Lakin erkən diaqnostika...
02 Aprel 2026, 11:48
