Xolesterini hər kəs salmalıdır? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA
Tibb 10 Sentyabr 2026, 09:30
216
Xolesterin haqqında cəmiyyətdə ən çox yayılan fikirlərdən biri onun orqanizm üçün tamamilə zərərli maddə olmasıdır. Bu səbəbdən analiz nəticəsində xolesterinin yüksək olduğunu görən bəzi insanlar dərhal pəhrizə başlayır, bəziləri isə həkim məsləhəti olmadan dərman qəbul etməyə və ya əksinə, təyin edilmiş preparatlardan imtina etməyə çalışırlar. Mütəxəssislər isə bildirirlər ki, məsələyə bu qədər sadə yanaşmaq olmaz. Xolesterin orqanizm üçün vacib maddədir, lakin onun müəyyən fraksiyalarının, xüsusilə aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərlə (LDL) daşınan xolesterinin yüksək olması ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, xolesterin orqanizmin normal fəaliyyəti üçün lazımdır. Hüceyrələrin quruluşunda, bəzi hormonların və digər bioloji proseslərin yaranmasında iştirak edir. Problem xolesterinin özünün mövcudluğu deyil, onun qanda hansı səviyyədə olması və hansı lipoproteinlərlə daşınmasıdır. Xüsusilə LDL xolesterinin uzun müddət yüksək qalması damar divarında aterosklerotik lövhələrin yaranmasına və böyüməsinə səbəb ola bilər. Bu isə zamanla damarların daralması və ürək-damar hadisələri riskinin artması ilə nəticələnə bilər. 2026-cı ilin yenilənmiş Amerika Ürək Assosiasiyası/Amerika Kardiologiya Kolleci tövsiyələrində də LDL xolesterinin azaldılması ürək-damar riskinin idarə olunmasının əsas istiqamətlərindən biri kimi göstərilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə artıq ürək-damar xəstəliyi olan insanlarda xolesterinin nəzarətdə saxlanılması daha böyük əhəmiyyət daşıyır. İnfarkt, insult, damar xəstəliyi və digər aterosklerotik ürək-damar xəstəlikləri keçirmiş şəxslərdə LDL səviyyəsinin aşağı salınması müalicənin mühüm hissəsidir. Belə xəstələrə həkim tərəfindən statinlər və lazım gəldikdə digər xolesterinazaldıcı preparatlar təyin oluna bilər. Yeni 2026-cı il tövsiyələrində də statinlər lipidazaldıcı müalicənin əsas preparatlarından biri olaraq qalır və yüksək riskli şəxslərdə daha aşağı LDL hədəfləri müəyyən edilir. Burada vacib məqamlardan biri də odur ki, xolesterin dərmanları hər kəs üçün eyni qaydada təyin edilmir. Həkim qərar verərkən yalnız analizdəki ümumi xolesterin göstəricisinə baxmır. LDL, HDL, triqliseridlər, insanın yaşı, arterial təzyiqi, şəkərli diabetin olub-olmaması, siqaret istifadəsi, ailə anamnezi, əvvəlki ürək-damar hadisələri və digər risk faktorları birlikdə qiymətləndirilir. Yeni tövsiyələrdə ürək-damar riskinin fərdi hesablanması və müalicə qərarının şəxsin ümumi riskinə uyğunlaşdırılması xüsusi vurğulanır.
Xüsusi diqqət tələb edən qruplardan biri isə ailəvi hiperkolesterolemiyası, yəni genetik mənşəli yüksək LDL xolesterini olan insanlardır. Bu vəziyyətdə problem yalnız qidalanma ilə əlaqəli olmur. İrsi genetik dəyişikliklər orqanizmin LDL xolesterini qandan xaric etmə qabiliyyətini zəiflədir və nəticədə xolesterin səviyyəsi gənc yaşlardan etibarən yüksək ola bilər. Müalicə olunmadıqda bu şəxslərdə ürək-damar xəstəliklərinin daha erkən yaşlarda meydana çıxma riski artır.Belə insanlarda “pəhriz saxlayım, xolesterinim düzəlsin” yanaşması hər zaman kifayət etmir. Sağlam qidalanma, fiziki aktivlik və normal çəkinin qorunması, əlbəttə, müalicənin vacib hissəsidir. Lakin ailəvi hiperkolesterolemiyada genetik səbəbdən LDL səviyyəsi o qədər yüksək ola bilər ki, yalnız həyat tərzinin dəyişdirilməsi ilə onu lazımi səviyyəyə endirmək mümkün olmur. Bu halda həkim tərəfindən xolesterinazaldıcı dərman müalicəsi təyin edilə bilər.
Xüsusilə gənc yaşda xolesterinin çox yüksək olması və ailədə erkən yaşlarda infarkt və ya digər ürək-damar xəstəliklərinin müşahidə edilməsi diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Ailəvi hiperkolesterolemiyaya şübhə yarandıqda digər ailə üzvlərinin də müayinə olunması tövsiyə edilir. Çünki bu xəstəlik irsi xarakter daşıyır və eyni ailədə bir neçə şəxsdə yüksək LDL səviyyəsinə rast gəlinə bilər.Bununla yanaşı, xolesterinin səviyyəsinin aşağı salınmasında sağlam həyat tərzinin rolu da danılmazdır. Mütəxəssislər tərəvəz və meyvələr, tam taxıllar, paxlalılar, qoz-fındıq və toxumlar, sağlam yağlar və digər ürək-dostu qidaların üstünlük təşkil etdiyi qidalanma modelini tövsiyə edirlər. Doymuş və trans yağların, yüksək dərəcədə emal olunmuş qidaların və əlavə şəkərlə zəngin məhsulların məhdudlaşdırılması da əhəmiyyətlidir.Siqaretdən uzaq durmaq, müntəzəm fiziki aktivliklə məşğul olmaq, artıq çəkini azaltmaq, arterial təzyiqi və qan şəkərini nəzarətdə saxlamaq da ürək-damar riskinin azalmasına kömək edir. Lakin həyat tərzi dəyişikliklərinin təsiri insanın fərdi vəziyyətindən asılıdır və bəzi şəxslərdə dərman müalicəsini əvəz etmir.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər xüsusilə xəbərdarlıq edirlər ki, statin və digər xolesterinazaldıcı preparatlar həkim məsləhəti olmadan başlanmamalı və ya dayandırılmamalıdır. Eyni zamanda, həkim tərəfindən yüksək ürək-damar riski səbəbindən təyin edilmiş dərmanı yalnız “pəhriz saxlayıram” düşüncəsi ilə dayandırmaq düzgün deyil. Müalicənin məqsədi yalnız analizdəki rəqəmi dəyişdirmək deyil, uzunmüddətli perspektivdə infarkt, insult və digər aterosklerotik hadisələrin riskini azaltmaqdır.
Beləliklə, xolesterin orqanizm üçün vacib maddə olsa da, onun bütün növlərinə eyni münasibət göstərmək olmaz. Xüsusilə LDL xolesterinin yüksək olması və uzun müddət nəzarətsiz qalması damar sağlamlığı üçün ciddi risk yarada bilər. Sağlam həyat tərzi hər kəs üçün vacibdir, lakin genetik hiperkolesterolemiyası və ya yüksək ürək-damar riski olan şəxslərdə yalnız pəhriz kifayət etməyə bilər. Bu şəxslərdə dərman müalicəsinin lazım olub-olmaması isə analizlər və ümumi risk qiymətləndirildikdən sonra həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ürək həkiminə nə qədər tez-tez getmək lazımdır? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA
Ürək-damar xəstəlikləri dünyada ən çox rast gəlinən sağlamlıq problemlərindən biridir. Buna görə bir çox insan “ürəyim sağlamdırsa, kardioloqa nə qədər tez-tez getməliyəm?”, “heç bir şikayətim yoxdursa, mütəmadi olaraq ürəyimi yoxlatdırmalıyam?” kimi suallar verir. Xüsusilə əvvəllər stent qoyulan, ürək əməliyyatı keçirən və ya müxtəlif kardioloji problemləri olan şəxslər üçün həkim nəzarətinin tezliyi daha çox əhəmiyyət daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki , mütəxəssislərin sözlərinə görə, sağlam şəxsin heç bir şikayəti və ürək-damar xəstəliyi üçün yüksək risk faktoru yoxdursa, kardioloqa çox qısa intervallarla müraciət etməsinin xüsusi tibbi zərurəti olmaya bilər. Bununla belə, bu, ürək-damar sağlamlığına ümumiyyətlə nəzarət edilməməsi demək deyil. Qan təzyiqi, xolesterin, qan...
10 Sentyabr 2026, 08:30
Daim susamaq adi hal deyil: Bu xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər
Gün ərzində tez-tez susamaq və nə qədər su içilsə də susuzluq hissinin keçməməsi bir çox insan tərəfindən adi hal kimi qəbul edilir. Halbuki davamlı və səbəbi izah olunmayan susuzluq bəzən orqanizmdə gedən müəyyən proseslərin, hətta bəzi xəstəliklərin əlaməti ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, susuzluq ilk növbədə orqanizmin mayeyə ehtiyacının artdığını göstərən təbii siqnaldır. İnsan çox tərlədikdə, isti havada qaldıqda, fiziki aktivlik etdikdə, qusma və ya ishal zamanı, eləcə də gün ərzində kifayət qədər maye qəbul etmədikdə daha çox susaya bilər. Bu hallarda susuzluq adətən maye qəbul etdikdən sonra azalır.Lakin insan normal miqdarda su qəbul etdiyi halda gün...
09 Sentyabr 2026, 10:30
Gecə oyanmalarının arxasında hansı xəstəliklər dayana bilər?
Gecə yuxudan bir neçə dəfə oyanmaq bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bəzən insan bunu gün ərzində yorğunluq, stress və ya yuxu rejiminin pozulması ilə əlaqələndirir. Lakin gecə yuxusunun davamlı şəkildə bölünməsi və insanın yenidən yatmaqda çətinlik çəkməsi bəzi hallarda diqqət yetirilməli olan sağlamlıq probleminin əlaməti də ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, gecə oyanmalarının ən geniş yayılmış səbəblərindən biri stress, narahatlıq və psixoloji gərginlikdir. Gün ərzində yaşanan problemlər və davamlı düşüncələr beynin gecə tam rahatlaşmasına mane ola bilər. Nəticədə insan yuxuya getsə belə, yuxusu tez-tez bölünür. Stress və narahatlıq yuxusuzluğun geniş yayılmış səbəbləri sırasında göstərilir.Axşam saatlarında kofein qəbul...
09 Sentyabr 2026, 09:30
Uşağa soyuq su vermək xəstələndirir? – Valideynlərin illərdir düşündüyü suala CAVAB
“Uşağa soyuq su vermə, boğazı ağrıyar”, “Soyuq su içsə, xəstələnəcək”, “Su bir qədər isti olsun” – valideynlərin uşaqlıqdan eşitdiyi ən məşhur xəbərdarlıqlardan biri məhz budur. Xüsusilə isti havalarda uşaqların soyuducudan çıxarılmış su içməsi valideynləri narahat edir. Bəs həqiqətənmi soyuq su uşağı xəstələndirir? Uşağın orqanizmini soyuq suya alışdırmaq mümkündürmü?Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, soyuq suyun özü uşağın virus və ya digər infeksion xəstəliyə tutulmasının birbaşa səbəbi deyil. Soyuqdəymə və digər respirator infeksiyaların əsas səbəbləri müxtəlif viruslardır. Lakin uşağın çox soyuq içkiyə reaksiyası fərdi ola bilər və bəzi uşaqlarda boğazda qıcıqlanma, narahatlıq və ya öskürək hissi yarana bilər.Bu səbəbdən valideynlər...
09 Sentyabr 2026, 08:30
Ağzınızı açanda çənənizdən səs gəlirsə, bu nədən xəbər verir? – Mütəxəssisdən AÇIQLAMA
Ağzı açarkən çənə nahiyəsindən klik, xırtıltı və ya digər səslərin gəlməsi bir çox insanın qarşılaşdığı haldır. Bəzi insanlar bunu adi vəziyyət hesab edir və ağrı olmadığı müddətdə həkimə müraciət etməyə ehtiyac görmürlər. Lakin mütəxəssislərin sözlərinə görə, çənə oynağından gələn səslər hər zaman zərərsiz olmaya bilər. Xüsusilə bu səslər təkrarlanırsa, zaman keçdikcə artırsa və ağrı, ağızın açılmasında çətinlik və ya çənədə hərəkət məhdudluğu ilə müşayiət olunursa, vəziyyətin araşdırılması vacibdir.Citypost.az xəbər verir ki , həkimlər bildirirlər ki, çənə oynağından səs gəlməsinin müxtəlif səbəbləri ola bilər. Bunlardan biri çənə oynağında yerləşən diskin normal vəziyyətindən dəyişməsidir. Çənə hərəkət etdikdə oynaqdakı strukturların qarşılıqlı hərəkəti nəticəsində...
08 Sentyabr 2026, 10:37
Zob xəstəsi ömür boyu dərman qəbul etməlidirmi? – Mütəxəssisdən açıqlama
Qalxanabənzər vəz, yəni xalq arasında daha çox “zob” adlandırılan xəstəlikləri olan insanların ən çox verdiyi suallardan biri dərmanların nə qədər müddət qəbul edilməli olması ilə bağlıdır. Bir çox pasiyent düşünür ki, zob diaqnozu qoyulduqdan sonra ömrünün sonuna qədər dərman qəbul etməyə məcbur olacaq. Lakin mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu suala hamı üçün eyni cavab vermək mümkün deyil. Çünki qalxanabənzər vəzin müxtəlif xəstəlikləri mövcuddur və hər xəstəliyə fərqli yanaşma tələb olunur.Citypost.az xəbər verir ki, bəzi xəstələrdə dərman müalicəsi uzunmüddətli, hətta ömürlük ola bilər. Digər xəstələrdə isə müəyyən müddət aparılan müalicədən sonra dərmanların dayandırılması mümkündür. Bu, əsasən xəstəliyin növündən, qalxanabənzər vəzin vəziyyətindən və...
08 Sentyabr 2026, 09:37
