Evdə özüm üçün belə bir dünya modeli icad etmişəm — Aqşin Yenisey yazır
Cəmiyyət 08 Sentyabr 2026, 10:48
323
Ağsaqqallığı cəmiyyətə filosofluq kimi sırıyan fəlsəfə doktorlarımızdan və ağsaqqallığı filosofluq kimi anlayan cəmiyyətimizdən deyil, özlərinin fəlsəfi sistemlərini yaratmış filosoflardan ilham alaraq evdə özüm üçün belə bir dünya modeli icad etmişəm.
1. Özü-özünü yaradan dünya. Səma, okeanlar, meşələr, əhliləşdirilməmiş heyvan və bitki aləmi bu dünyanı təmsil edir.
2. Tanrının yaratdığı dünya. Bu dünya antik çağı və Orta əsrləri əhatə edən bir dünyadır.
3. İnsanın yaratdığı dünya. Bu dünyaya renessansdan sonrakı Avropa, Amerika və uzaq Şərq ölkələri aiddir.
4. Texnologiyaların yaradacağı dünya. Bu, insanın yaratdığı dünyadan doğulmaq üzrə olan gələcəyin dünyasıdır.
Bu dörd dünya bir-biriylə müqayisə olunmayacaq dərəcədə fərqlidir. Özü-özünü yaradan dünya tanrının yaratdığı dünya ilə müqayisədə nə qədər ibtidaidirsə, tanrının yaratdığı dünya da insanın yaratdığı dünya ilə müqayisədə o dərəcədə ibtidaidir. İnsanın yaratdığı dünya da gələcəkdə texnologiyaların yaradacağı dünya ilə müqayisədə eyni dərəcədə ibtidai olacaq.
Müsəlmanlar hələ ki, tanrının yaratdığı dünyada yaşayır və bu dünyadan da məmnundurlar. Onları tanrının yaratdığı dünyadan insanın yaratdığı dünyaya dəvət edən tək-tük həmvətənlərini də “milyonların inancına dil uzadır”, “dinimizi təhqir edir”, “allahı inkar edir” və s. bəhanələrlə təhdid və təhqir edib susdurmağa çalışırlar.
Həmçinin oxuyun
Bu gedişlə müsəlman ölkələri tanrının yaratdığı dünyadan insanın yaratdığı dünyaya keçə bilməsə dünya xəritəsində Qahirənin ortasındakı iki, üç milyonluq əhalisi ilə qəbilə dövründə yaşayan “Ölü şəhər” kimi “ölü bir bölgə” olacaq. Çünki bu gün insanın yaratdığı dünya texnologiyaların yaradacağı dünyaya can atır. Müsəlman aləmi isə “tanrının yaratdığı dünyadan insanın yaratdığı dünyaya keçəkmi” sualını verənləri belə qəzəblə aşağılayır.
Yox, əgər müsəlmanlar da yaşadıqları tanrının yaratdığı dünyanın qapılarını insanın yaratdığı dünyaya açsalar, ola bilsin ki, arxadan gəlib öndəkilərə çatsınlar. Yəni bir müsəlman renessansı ortaya çıxsın. Çünki bunun üçün İbn Rüşt, İbn Sina, əl-Fərabi, Əl-Xarəzmi, İbn Hayyan kimi alim və filosoflardan ibarət zəmin var.
Amma burada çox həssas bir məsələ var. Biz müsəlman Şərqinin “itkin renessansını” yaratmış bu alim və filosofları islama bağlayırıq. Bu, coğrafi baxımdan doğrudur. Amma elmi, fəlsəfi baxımdan kökündən yanlış düşüncədir. Bu adamlar Quran oxuyub alim və filosof olmayıblar. Quran oxuyub Əl-Fərabi, İbn Sina olmaq mümkün olsaydı indi bütün müsəlman aləmi dolu olardı Əl-Fərabilərlə, İbn Sinalarla.
Bu alim və filosoflar islamdan öncəki mədəniyyətlərin, konkret desək, yunan, sasani və suryani qaynaqlarını oxuyurdular. Hətta İbn Sinanın bəzi qaynaqlara görə, Samanoğulları ərazisindəki, bəzi qaynaqlara görə, Abbasi xəlifəsinə məxsus kitabxanadakı kitabları dörd il oxuduqdan sonra yandırdığı qeyd olunur. Guya, İbn Sina bu kitabxanadakı islamdan öncəki mənbələri oxuyub qeydlər götürdükdən sonra kitabxananı yandırıb ki, başqaları da oxuyub onu üstələməsinlər. Hətta bu yanğına görə onun məhkəməyə çəkildiyi də söylənilir.
Bunları söylməkdə məqsədim budur anlayaq ki, Quran oxumaqla alim, filosof olmaq mümkün deyil, ya da müsəlmanları on dörd əsrdir qaldıqları yerdə saxlayacaq səviyyədə alim və filosof olmaq mümkündür.
Hər şey bu səmimi etirafın edilib-edilməməsindən asılı olacaq.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Umayra Tağıyeva: Azərbaycan iqlim riskləri ilə üzləşir
Azərbaycan iqlim riskləri ilə üzləşir.Citypost.az xəbər verir ki, bunu ekologiya və təbii sərvətlər nazirinin müavini Umayra Tağıyeva "Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsi 2026" çərçivəsində keçirilən "Süni intellektin çoxsaylı təhlükələrə dair erkən xəbərdarlıq sistemlərinə inteqrasiyasının üstünlükləri və çağırışları" adlı panel sessiyada deyib.Nazir müavini qeyd edib ki, Azərbaycanda iqlim riskləri ilə bağlı hallar müşahidə edilir:"Azərbaycanın iqlim dəyişmələrinə dair həssaslıq indeksinin qiymətləndirilməsinə əsasən, son 10 il ərzində ekstremal hava-iqlim hadisələrinin sayı və intensivliyi xeyli artıb və sektoral inkişaf planlarında iqlim məsələlərinin inteqrasiyasını zəruri edib".Onun sözlərinə görə, Avropada şiddətli istilər, Nepalda dağıdıcı sellər, dünyanın bir çox ölkəsində iqlim prosesləri göstərir ki, bu mövzuya həssas yanaşmaq...
08 Sentyabr 2026, 10:51
Qulu Məhərrəmli: Kaş Bakıda Əziz Səncərin elmi-tədqiqat laboratoriyası açılaydı
Professor Qulu Məhərrəmli Nobel mükafatı laureatı, tanınmış alim Əziz Səncərin Azərbaycan elmi mühiti ilə əlaqələrinin əhəmiyyətindən danışıb.Citypost.az xəbər verir ki, Q. Məhərrəmli bu barədə sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib. Professor qeyd edib ki, Əziz Səncərin Azərbaycan elmi mühiti ilə təmasları, tələbələrlə, gənc alim və tədqiqatçılarla görüşləri, onlara verdiyi tövsiyələr elmin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.“Dünən Ə. Səncərin ‘Şöhrət’ ordeni ilə təltif olunmasına çox sevindim. Və arzuladım ki, kaş Bakıda onun bir elmi-tədqiqat laboratoriyası da açılaydı…” – deyə Qulu Məhərrəmli bildirib.Professor vurğulayıb ki, Azərbaycanın yeni nəsil böyük alimlər yetişdirməsinə ehtiyac var.“Dünya elm dünyasıdır, Azərbaycan elminin yeni Məmmədəliyevlər, Topçubaşovlar, Qarayevlər, Mirzəcanzadələr yetişdirməsinə...
08 Sentyabr 2026, 10:38
Ankaradan İrəvana gedən siyasi yol Bakıdan keçir — Zahid Orucun Şərhi
3 sentyabr 2026-cı il tarixində İrəvanda keçirilən erməni-türk iş adamlarının biznes forumu, Margara–Alican sərhəd məntəqəsində aparılan intensiv hazırlıq işləri, Kars–Gümrü dəmir yolunun yenidən gündəmə gətirilməsi və Türkiyə–Ermənistan arasında ticarət-sənaye palataları arasındakı razılaşmalar Qafqazda Açılımın Azərbaycanla sinxron idarə olunan birgə yol xəritəsidir.Türkiyə ilə Ermənistan arasında otuz ildən artıq bağlı qalan sərhəd 1990-cı illərin ağır mirası – Kəlbəcər rayonunun işğalından sonra qapanan coğrafiyanın mənzərəsidir. Lakin Vətən müharibəsində parlaq Qələbə ilə hələ 10 noyabrda – müharibənin rəsmi yekun sənədi imzalananda regional kommunikasiyaların açılması üçün hüquqi şərtlər müəyyənləşdirildi.Ankara Ermənistanın müstəqilliyini 16 dekabr 1991-ci ildə tanımışdı, lakin Qarabağ müharibəsinin genişlənməsi Cənubi Qafqazın ənənəvi iqtisadi-ticarət xəritəsinə...
08 Sentyabr 2026, 10:21
Etibar Əliyev: Əziz Səncərin “Şöhrət” ordeni ilə təltifi Türk dünyasına töhfədir
Sabiq deputat Etibar Əliyev Nobel mükafatı laureatı Əziz Səncərin Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən “Şöhrət” ordeni ilə təltif olunmasını yüksək qiymətləndirib.Citypost.az xəbər verir ki, o, bu barədə sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib. Etibar Əliyev qeyd edib ki, dövlət başçısının Əziz Səncəri ali dövlət təltiflərindən biri ilə mükafatlandırması Türk dünyasına verilən böyük töhfədir.Sabiq deputat 2021-ci il dekabrın 2-də Prezident İlham Əliyevin Əziz Səncərlə görüşünü də xatırladıb. Onun sözlərinə görə, həmin görüş zamanı Nobel laureatı Azərbaycanın Vətən müharibəsində Qələbəsi münasibətilə Prezident İlham Əliyevi təbrik edib və bu Qələbənin bütün Türk dünyasında qürur hissi doğurduğunu bildirib.Etibar Əliyev vurğulayıb ki, Prezident İlham Əliyev Əziz...
08 Sentyabr 2026, 10:19
Bakıya aylıq normadan çox yağıntı düşüb - FAKTİKİ HAVA
Sentyabrın 8-i saat 9:00-a olan faktiki hava açıqlanıb.Citypost.az-a Milli Hidrometeorologiya Xidmətinə istinadən xəbər verir ki, sentyabrın 8-i saat 9:00-a olan məlumatına əsasən ölkə ərazisinin bəzi yerlərində yağıntılı hava şəraiti müşahidə olunur. Bəzi yerlərdə yağıntılar leysan xarakterli intensiv olub.Bakıda və Abşeron yarımadasında 30 mm-dək yağıntı qeydə alınıb ki, bu da aylıq normanın 133%-ni təşkil edir.Respublikanın rayonlarında düşən yağıntının miqdarı Xızıda 23, Astarada 18, Qobustanda 17, Ağdamda 14, Sabirabadda 10, Lənkəran, Şamaxıda 10, Xaltan, Tərtər, Lerikdə 9, Zərdabda 8, Lerik, Kürdəmirdə 7, Şirvanda 4, Yardımlıda 3, Qax (Sarıbaş), Xınalıq, Quba, Göyçayda 2, Cəbrayıl, Bərdə, Qusar, Qrız, Oğuz, Şəki (Kişçay), Biləsuvar, Naftalan, Balakən,...
08 Sentyabr 2026, 10:15
Əminə Yusifqızından ADY-yə təşəkkür: “Hər şeydən məmnunam”
Əməkdar jurnalist Əminə Yusifqızı “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin Bakı–Qazax sürətli sərnişin qatarında səfəri zamanı göstərilən xidmətlərlə bağlı paylaşım edib.Citypost.az xəbər verir ki, Əməkdar jurnalist bildirib ki, Bakıdan Yevlaxa qatarla səfər edir və cəmi 2 saat 45 dəqiqə sonra doğma şəhərinə çatacaq.Onun sözlərinə görə, Yevlaxda dəvət aldığı tədbirdə iştirak etdikdən sonra şəhərdə baş verən yeniliklərlə tanış olmaq, qohum və dostları ilə görüşmək üçün də vaxtı olacaq. Əminə Yusifqızı həmin gün axşam saatlarında yenidən Bakıya qayıtmağı planlaşdırdığını qeyd edib.Hazırda qatarın 3 nömrəli vaqonunda səfər etdiyini bildirən Əməkdar jurnalist göstərilən xidmətlərdən məmnun qaldığını vurğulayıb.“Bu dəqiqələrdə isə 3 nömrəli vaqonda mənə məxsus yerdəki kresloya...
08 Sentyabr 2026, 10:12
