Evdə özüm üçün belə bir dünya modeli icad etmişəm — Aqşin Yenisey yazır
Cəmiyyət 08 Sentyabr 2026, 10:48
3237
Ağsaqqallığı cəmiyyətə filosofluq kimi sırıyan fəlsəfə doktorlarımızdan və ağsaqqallığı filosofluq kimi anlayan cəmiyyətimizdən deyil, özlərinin fəlsəfi sistemlərini yaratmış filosoflardan ilham alaraq evdə özüm üçün belə bir dünya modeli icad etmişəm.
1. Özü-özünü yaradan dünya. Səma, okeanlar, meşələr, əhliləşdirilməmiş heyvan və bitki aləmi bu dünyanı təmsil edir.
2. Tanrının yaratdığı dünya. Bu dünya antik çağı və Orta əsrləri əhatə edən bir dünyadır.
3. İnsanın yaratdığı dünya. Bu dünyaya renessansdan sonrakı Avropa, Amerika və uzaq Şərq ölkələri aiddir.
4. Texnologiyaların yaradacağı dünya. Bu, insanın yaratdığı dünyadan doğulmaq üzrə olan gələcəyin dünyasıdır.
Bu dörd dünya bir-biriylə müqayisə olunmayacaq dərəcədə fərqlidir. Özü-özünü yaradan dünya tanrının yaratdığı dünya ilə müqayisədə nə qədər ibtidaidirsə, tanrının yaratdığı dünya da insanın yaratdığı dünya ilə müqayisədə o dərəcədə ibtidaidir. İnsanın yaratdığı dünya da gələcəkdə texnologiyaların yaradacağı dünya ilə müqayisədə eyni dərəcədə ibtidai olacaq.
Müsəlmanlar hələ ki, tanrının yaratdığı dünyada yaşayır və bu dünyadan da məmnundurlar. Onları tanrının yaratdığı dünyadan insanın yaratdığı dünyaya dəvət edən tək-tük həmvətənlərini də “milyonların inancına dil uzadır”, “dinimizi təhqir edir”, “allahı inkar edir” və s. bəhanələrlə təhdid və təhqir edib susdurmağa çalışırlar.
Həmçinin oxuyun
Bu gedişlə müsəlman ölkələri tanrının yaratdığı dünyadan insanın yaratdığı dünyaya keçə bilməsə dünya xəritəsində Qahirənin ortasındakı iki, üç milyonluq əhalisi ilə qəbilə dövründə yaşayan “Ölü şəhər” kimi “ölü bir bölgə” olacaq. Çünki bu gün insanın yaratdığı dünya texnologiyaların yaradacağı dünyaya can atır. Müsəlman aləmi isə “tanrının yaratdığı dünyadan insanın yaratdığı dünyaya keçəkmi” sualını verənləri belə qəzəblə aşağılayır.
Yox, əgər müsəlmanlar da yaşadıqları tanrının yaratdığı dünyanın qapılarını insanın yaratdığı dünyaya açsalar, ola bilsin ki, arxadan gəlib öndəkilərə çatsınlar. Yəni bir müsəlman renessansı ortaya çıxsın. Çünki bunun üçün İbn Rüşt, İbn Sina, əl-Fərabi, Əl-Xarəzmi, İbn Hayyan kimi alim və filosoflardan ibarət zəmin var.
Amma burada çox həssas bir məsələ var. Biz müsəlman Şərqinin “itkin renessansını” yaratmış bu alim və filosofları islama bağlayırıq. Bu, coğrafi baxımdan doğrudur. Amma elmi, fəlsəfi baxımdan kökündən yanlış düşüncədir. Bu adamlar Quran oxuyub alim və filosof olmayıblar. Quran oxuyub Əl-Fərabi, İbn Sina olmaq mümkün olsaydı indi bütün müsəlman aləmi dolu olardı Əl-Fərabilərlə, İbn Sinalarla.
Bu alim və filosoflar islamdan öncəki mədəniyyətlərin, konkret desək, yunan, sasani və suryani qaynaqlarını oxuyurdular. Hətta İbn Sinanın bəzi qaynaqlara görə, Samanoğulları ərazisindəki, bəzi qaynaqlara görə, Abbasi xəlifəsinə məxsus kitabxanadakı kitabları dörd il oxuduqdan sonra yandırdığı qeyd olunur. Guya, İbn Sina bu kitabxanadakı islamdan öncəki mənbələri oxuyub qeydlər götürdükdən sonra kitabxananı yandırıb ki, başqaları da oxuyub onu üstələməsinlər. Hətta bu yanğına görə onun məhkəməyə çəkildiyi də söylənilir.
Bunları söylməkdə məqsədim budur anlayaq ki, Quran oxumaqla alim, filosof olmaq mümkün deyil, ya da müsəlmanları on dörd əsrdir qaldıqları yerdə saxlayacaq səviyyədə alim və filosof olmaq mümkündür.
Hər şey bu səmimi etirafın edilib-edilməməsindən asılı olacaq.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Parlamentdə 12 məsələ müzakirə olunacaq
Milli Məclisin gündəliyi məlum olub.Citypost.az xəbər verir ki, gündəlikdə 12 məsələ var.1. “Azərbaycan Respublikası Dövlət Qulluğu Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (üçüncü oxunuş). 2. “Dövlət vergi orqanlarında xidmət haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə”, “Əmək pensiyaları haqqında”, “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında”, “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Əmək pensiyaları haqqında” və “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” 2023-cü il 22 dekabr tarixli 1074-VIQD nömrəli və “Diplomatik xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (üçüncü oxunuş). 3. Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində, “Hərbi...
13 Oktyabr 2026, 19:20
Şavkat Mirziyoyev sabah Azərbaycana gələcək
Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavərənin (AQEM) 7-ci sammitində iştirak etmək üçün oktyabrın 14-15-də Azərbaycana işgüzar səfər edəcək.Bu barədə "Report" Özbəkistan prezidentinin mətbuat xidmətinə istinadən xəbər verir.Məlumata görə, Azərbaycanın sədrliyi çərçivəsində keçirilən forumun gündəliyinə Asiya qitəsində etimadın möhkəmləndirilməsi, sülh və təhlükəsizliyin təmin edilməsi, habelə AQEM-in gələcək institusional inkişafının aktual məsələləri daxil edilib."Nəqliyyat əlaqələndirilməsi, rəqəmsallaşdırma, dayanıqlı iqtisadi artım və digər prioritet istiqamətlərdə praktiki əməkdaşlığın perspektivləri nəzərdən keçiriləcək", - məlumatda qeyd olunub.Bildirilib ki, iştirakçılar regional və beynəlxalq gündəliyin əsas məsələləri barəsində fikir mübadiləsi aparacaqlar.Sammitin yekunlarına əsasən, AQEM-in rolunun və səmərəliliyinin artırılmasına yönəlmiş Bakı Bəyannaməsinin və...
13 Oktyabr 2026, 18:55
Sayman Aruzdan İran haqda ŞOK FAKTLAR
"Mən vaxtilə İranda yaşamışam. Oradakı molla rejiminin insanlara, xüsusilə də insanların şəxsi azadlıqlarına qarşı sərgilədiyi qəddar münasibəti öz gözlərimlə görmüş, öz canımla yaşamışam. Mən adi bir qısaqol geyimə görə küçədə həbs olunmuş, polisə aparılmış, orada döyülmüşəm. İnanmağı çətin olsa da adicə xanım tələbə yoldaşım ilə birlikdə universitetdən çıxanda həbs edilmiş 40 zərbə şallağa məhkum olmuşam. 3-cü sinifdə oxuyanda müəllimlə Azərbaycan Türkcəsində danışdığıma görə sinifdən xaric edilmişəm. Mən İran fars-molla rejiminin yaymaq istədiyi mənfur "dini" ideologiyanı çox gözəl tanıyıram".Bu sözləri CityPost.az--a açıqlamasında Cənubi Azərbaycandan olan şair,AYB sədrinin müşaviri Sayman Aruz bildirib."Bəli, dostlar, sadəcə geyimimə, tələbə yoldaşımla birgə yeridiyimə, ana dilində sinifdə...
13 Oktyabr 2026, 18:50
Azərbaycan HDQ komandanı İtaliyaya səfər edib
Venesiya şəhərində İtaliya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin təşkilatçılığı ilə XV Trans-Regional Dəniz Gücü Simpoziumu (Trans-Regional Seapower Symposium – T-RSS) keçirilib.Bu barədə Citypost.az-a Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat xidmətindən məlumat verilib.Beynəlxalq tədbirdə müxtəlif ölkələrin hərbi dəniz qüvvələrinin komandanları və nümayəndə heyətləri, beynəlxalq təşkilatların, elmi dairələrin və müdafiə sənayesinin təmsilçiləri iştirak ediblər.Simpoziumda qlobal və regional dəniz təhlükəsizliyi, beynəlxalq dəniz yollarının mühafizəsi, müasir çağırışlara qarşı birgə fəaliyyət, eləcə də hərbi dəniz qüvvələri arasında əməkdaşlığın inkişafı məsələləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.Tədbir çərçivəsində Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı kontr-admiral Şahin Məmmədovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti bir sıra ikitərəfli görüşlər keçirib.Görüşlərdə hərbi dəniz qüvvələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, eləcə də...
13 Oktyabr 2026, 18:47
Zakir Həsənov Kambocanın Baş naziri ilə görüşüb
Oktyabrın 13-də Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov ölkəmizdə səfərdə olan Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb.Müdafiə Nazirliyindən Citypost.az-a verilən məlumata görə, görüşdə 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusunun qazandığı tarixi Zəfər, eləcə də bu Zəfərə aparan döyüş təcrübəsi və əldə olunan nəticələr barədə ətraflı məlumat verilib.Azərbaycan ilə Kamboca arasında hərbi, hərbi-texniki və hərbi təhsil sahələrində əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub.Tərəflər müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində əlaqələrin inkişafının, o cümlədən birgə təlimlərin keçirilməsinin və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinin əhəmiyyətini vurğulayıblar. Həmçinin qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər ətrafında ətraflı fikir mübadiləsi aparılıb....
13 Oktyabr 2026, 17:38
Kəmaləddin Heydərov Sudan səfiri ilə görüşüb
Fövqəladə hallar naziri general-polkovnik Kəmaləddin Heydərov Sudan Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Ənəs Eltayeb Elqaylani Mustafa ilə görüşüb.Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Mətbuat xidmətindən Citypost.az-a verilən xəbərə görə, görüşdə Azərbaycan ilə Sudan arasında dostluq və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərdən məmnunluq ifadə olunub, bu çərçivədə ölkələrimiz arasında fövqəladə halların qarşısının alınması və nəticələrinin aradan qaldırılması sahəsində əməkdaşlığın inkişafı üçün əlverişli imkanların mövcud olduğu bildirilib.İki ölkənin fövqəladə halların idarə edilməsinə məsul qurumları arasında mülki müdafiə, yanğın təhlükəsizliyi və digər istiqamətlərdə, o cümlədən təcrübə mübadiləsi və mütəxəssis hazırlığı məsələləri üzrə əməkdaşlığın qarşılıqlı faydası vurğulanıb.Görüşdə qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər müzakirə edilib....
13 Oktyabr 2026, 16:35