Uşaqlar niyə hıçqırırlar? – Həkimlərdən AÇIQLAMA

Uşaqlarda tez-tez rast gəlinən və valideynləri narahat edən hallardan biri də hıçqırıqdır. Xüsusilə körpələrdə qidalanmadan sonra ardıcıl şəkildə “hıç” səsinin gəlməsi bəzən valideynlərdə bunun hansısa xəstəliyin əlaməti olması ilə bağlı narahatlıq yaradır. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, hıçqırıq əksər hallarda orqanizmin normal refleks reaksiyalarından biridir və qısa müddət davam etdikdə ciddi problemə işarə etmir.

Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, hıçqırıq diafraqmanın – döş qəfəsi ilə qarın boşluğunu ayıran və nəfəsalmada mühüm rol oynayan əzələnin – qeyri-iradi, qəfil yığılması nəticəsində yaranır. Bu yığılmanın ardınca səs telləri qısa müddətə bağlanır və nəticədə xarakterik “hıç” səsi meydana gəlir. Yəni hıçqırıq uşağın öz istəyindən asılı olaraq baş verən hərəkət deyil və onun qarşısını almaq üçün uşağın nəfəsini uzun müddət saxlamağa məcbur edilməsi düzgün yanaşma hesab edilmir. Pediatrların diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri uşaqların qidalanma tərzidir. Xüsusilə körpələr süd qəbul edərkən hava da uda bilirlər. Bu hal həm ana südü, həm də butulka ilə qidalanma zamanı baş verə bilər. Uşağın qidalanma zamanı çox ağlaması, həddindən artıq ac olması və tələsik yeməsi isə daha çox hava udmasına səbəb ola bilər. Nəticədə mədədə yaranan gərginlik və qıcıqlanma hıçqırığın meydana çıxmasına şərait yarada bilər.

Mütəxəssislər buna görə körpənin çox ac qalmasına imkan vermədən, sakit vəziyyətdə qidalandırılmasını və qidalanma zamanı hava udmasının mümkün qədər azaldılmasını tövsiyə edirlər. Körpə yemək zamanı hıçqırmağa başlayırsa, onun vəziyyətini dəyişmək, qısa müddətlik qidalanmanı dayandırmaq və gəyirməsinə kömək etmək faydalı ola bilər. Amerika Pediatriya Akademiyasının məlumatında da qidalanma zamanı hıçqıran körpənin vəziyyətinin dəyişdirilməsi və gəyirməsinə kömək edilməsi tövsiyə olunur. Hıçqırığın digər səbəblərindən biri də sürətli və çox yeməkdir. Uşağın qısa müddət ərzində həddindən artıq qida qəbul etməsi mədənin müvəqqəti olaraq gərilməsinə gətirib çıxara bilər. Bu vəziyyət diafraqmaya yaxın yerləşən orqanlarda əlavə qıcıqlanma yaradaraq hıçqırıq refleksini tətikləyə bilər. Mütəxəssislər sürətli yemək, həddindən artıq qidalanma və bəzi qazlı içkilərin hıçqırığın ümumi səbəbləri arasında olduğunu bildirirlər. Uşaqlarda hıçqırıqla əlaqəli başqa bir məsələ isə qastroezofageal reflüksdür. Reflüks zamanı mədənin möhtəviyyatı qida borusuna doğru geri qayıdır. Xüsusilə körpələrdə həzm sisteminin hələ tam yetişməməsi səbəbindən müəyyən miqdarda südün ağıza geri gəlməsi geniş yayılmış haldır və əksər hallarda normal fizioloji proses sayılır. Bununla yanaşı, reflüks bəzi uşaqlarda hıçqırıq və digər narahatlıqlarla əlaqəli ola bilər. Körpələrdə adi reflükslə reflüks xəstəliyini bir-birindən fərqləndirmək isə vacibdir. Sadə reflüks zamanı körpə adətən normal inkişaf edir və ciddi narahatlıq keçirmir. Lakin qidalanmadan imtina, qidalanma zamanı ağrı və ya güclü narahatlıq, çəki artımının zəifləməsi, qusmanın artması və digər əlamətlər olduqda pediatrın müayinəsi tələb oluna bilər.

Həkimlər bildirirlər ki, hıçqırığın əksər halları qısa müddətdə öz-özünə keçir. Uşağın bir neçə dəqiqə hıçqırması, xüsusilə də bunun qidalanmadan sonra baş verməsi, təkbaşına ciddi xəstəlik əlaməti hesab edilmir. Körpələrdə hıçqırıq o qədər geniş yayılıb ki, Amerika Pediatriya Akademiyası onun əksər hallarda valideynləri uşağın özündən daha çox narahat etdiyini qeyd edir. Bəs hıçqırıq uzun müddət davam edərsə? Mütəxəssislər bu halda vəziyyətə daha ciddi yanaşmağın vacibliyini vurğulayırlar. Hıçqırığın 48 saatdan çox davam etməsi artıq uzunmüddətli hıçqırıq kimi qiymətləndirilə bilər və bunun səbəbi araşdırılmalıdır. Xüsusilə hıçqırıq uşağın yeməsinə, yatmasına və ya nəfəs almasına mane olursa, həkim müayinəsi gecikdirilməməlidir.Uzunmüddətli hıçqırığın səbəbləri qısa müddətli hıçqırıqdan fərqli ola bilər. Belə hallarda diafraqmanı idarə edən sinirlərin qıcıqlanması və ya zədələnməsi, mədə-bağırsaq problemləri, mərkəzi sinir sistemi xəstəlikləri, bəzi metabolik pozuntular və digər tibbi vəziyyətlər araşdırıla bilər. Lakin bu xəstəliklərin hıçqırığın nadir və uzunmüddətli formaları ilə əlaqəli olduğunu vurğulamaq vacibdir. Adi, bir neçə dəqiqəlik hıçqırığı ciddi nevroloji və ya digər xəstəliklərlə əlaqələndirmək düzgün deyil.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, davamlı hıçqırıq zamanı uşağın ümumi vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır. Hıçqırıqla yanaşı nəfəsalma çətinliyi, qidalanmadan imtina, təkrarlanan qusma, ciddi qarın ağrısı, halsızlıq, şüurda dəyişiklik, çəki artımının zəifləməsi və ya başqa qeyri-adi əlamətlər varsa, valideynlər pediatra müraciət etməlidirlər. Belə hallarda yalnız hıçqırığı dayandırmağa çalışmaq yox, onun əsas səbəbini müəyyənləşdirmək daha vacibdir. Bəs hıçqırıq başladıqda valideyn nə edə bilər? Qısa müddətli hıçqırıq zamanı xüsusi müalicəyə əksər hallarda ehtiyac olmur. Uşağın sakitləşdirilməsi və vəziyyətin öz-özünə keçməsini gözləmək kifayətdir. Daha böyük uşaqlarda kiçik qurtumlarla soyuq su içmək, qısa müddət nəfəsi saxlamaq və ya soyuq su ilə qarqara etmək kimi sadə üsullar bəzi insanlarda hıçqırığı müvəqqəti dayandıra bilər. Lakin bu üsulların hər kəsdə işlədiyinə dair qəti elmi zəmanət yoxdur.Burada uşağın yaşını da nəzərə almaq lazımdır. Məsələn, kiçik körpəyə böyük uşaqlarda istifadə olunan nəfəs saxlama və ya qarqara kimi üsulları tətbiq etmək olmaz. Körpələrdə daha uyğun yanaşma qidalanmanı qısa müddət dayandırmaq, uşağın vəziyyətini dəyişmək, gəyirməsinə kömək etmək və sakitləşdirməkdir. Amerika Pediatriya Akademiyası körpə hıçqırığı zamanı qidalanmanın sakit şəkildə davam etdirilməsi və uşağın gəyirməsinə kömək edilməsinin faydalı ola biləcəyini bildirir.

Bəs uşağa bir qaşıq şəkər vermək olarmı? Böyüklərdə hıçqırığı dayandırmaq üçün müxtəlif ev üsulları, o cümlədən şəkər kimi üsullar haqqında məlumatlar yayılıb. Lakin uşaqlarda, xüsusilə körpələrdə bunu universal və sübut olunmuş müalicə üsulu kimi təqdim etmək düzgün deyil. Kiçik uşaqlarda qida və ya şəkər verməzdən əvvəl yaş xüsusiyyətləri və boğulma riski nəzərə alınmalıdır. Hıçqırıq qısa müddətlidirsə, onu mütləq hər hansı vasitə ilə dayandırmağa çalışmaq da lazım deyil.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Həkimlər həmçinin valideynlərə uşağın qidalanma rejiminə diqqət etməyi məsləhət görürlər. Uşağın çox sürətli yeməsinin qarşısını almaq, həddindən artıq qidalanmamaq, körpəni qidalanma zamanı sakit saxlamaq və ehtiyac olduqda gəyirməsinə kömək etmək hıçqırığın bəzi epizodlarının qarşısını almağa kömək edə bilər.

Beləliklə, uşaqlarda hıçqırıq əksər hallarda qorxulu simptom deyil. Onun əsas mexanizmi diafraqmanın qeyri-iradi yığılması ilə bağlıdır və qidalanma zamanı hava udulması, sürətli yemək, mədənin gərilməsi və bəzi hallarda reflüks kimi amillər hıçqırığı tətikləyə bilər. Qısa müddətli hıçqırıq adətən öz-özünə keçir və xüsusi müalicə tələb etmir.Ancaq hıçqırıq uzun müddət davam edirsə, tez-tez təkrarlanırsa və uşağın qidalanmasına, yuxusuna və ya nəfəs almasına mane olursa, bunu adi hal kimi qəbul etmək olmaz. Belə vəziyyətdə pediatr uşağın ümumi vəziyyətini qiymətləndirərək zəruri olduqda əlavə müayinələr təyin edə bilər. Çünki davamlı hıçqırıq nadir hallarda olsa da, altda yatan tibbi problemin əlaməti ola bilər.

Nəticə olaraq, uşağın bir neçə dəqiqə hıçqırması valideyn üçün narahatedici görünsə də, çox vaxt ciddi problemə işarə etmir. Əsas məsələ hıçqırığın nə qədər davam etməsinə, nə zaman baş verməsinə və uşağın başqa hansı əlamətlərinin olduğuna diqqət yetirməkdir. Qısa müddətli epizodlarda sakit qalmaq, körpələrdə qidalanma texnikasına diqqət etmək və uşağı rahatlaşdırmaq kifayət edə bilər. Uzunmüddətli və təkrarlanan hallarda isə səbəbi müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət etmək ən doğru addımdır.

Yeganə