Gündə 30 dəqiqəlik gəzintinin görünməyən faydaları
Tibb 17 Sentyabr 2026, 11:20
381
Gün ərzində ən azı 30 dəqiqə piyada gəzmək sadə və əlçatan fiziki aktivlik növlərindən biri olsa da, orqanizm üçün kifayət qədər geniş təsirlərə malikdir. Xüsusilə müntəzəm gəzinti ürək-damar sisteminin fəaliyyətinə, qan dövranına, maddələr mübadiləsinə və orqanizmdə gedən iltihabi proseslərə müsbət təsir göstərə bilər.
Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin fikrincə, hər gün uzun və ağır məşqlər etmək imkanına malik olmayan insanlar üçün belə, gündəlik həyata piyada gəzməyi daxil etmək sağlamlıq baxımından mühüm addımlardan biridir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da böyüklərə həftə ərzində ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki aktivlik etməyi tövsiyə edir. Bu baxımdan gündə 30 dəqiqə sürətli və ya orta tempdə gəzmək həmin tövsiyəyə çatmağın praktik yollarından biri ola bilər. Gəzintinin damar sistemi üçün əsas üstünlüklərindən biri damarların daxili səthini örtən endotel qatının fəaliyyətinə təsiri ilə bağlıdır. Endotel sadəcə damarın içərisini örtən passiv təbəqə deyil. Əksinə, o, damarların tonusunun tənzimlənməsində, qan axınının idarə olunmasında və damar divarının müxtəlif mexanizmlərlə qorunmasında mühüm rol oynayan aktiv toxumadır. Damar sağlamlığının pozulması prosesində endotelin funksiyasının zəifləməsi də mühüm amillərdən biri hesab olunur.
Fiziki aktivlik zamanı qan axınının sürəti və damar divarına təsir edən mexaniki qüvvələr dəyişir. Bu proses endotel hüceyrələrində bir sıra siqnal mexanizmlərini aktivləşdirə bilər. Onlardan biri də azot oksidinin, yəni NO-nun sintezi ilə əlaqəlidir. Azot oksidi damarların genişlənməsinə və qan axınının tənzimlənməsinə kömək edən mühüm siqnal molekuludur. Müntəzəm fiziki aktivlik endotelin funksional vəziyyətinin yaxşılaşması ilə əlaqələndirilir və bu da ürək-damar sağlamlığı baxımından əhəmiyyət daşıyır. Başqa sözlə, insan hərəkət etdikcə qan dövranı aktivləşir, ürək və damar sistemi müəyyən fizioloji yüklənmə ilə işləyir və damarların normal reaksiyalarının qorunmasına şərait yaranır. Burada söhbət təkcə idmanla məşğul olan insanlardan getmir. Sürətli gəzinti, işə və ya mağazaya piyada getmək, gün ərzində uzun müddət oturduqdan sonra hərəkət etmək də fiziki aktivliyin bir hissəsi sayıla bilər. ÜST də gəzinti və digər gündəlik hərəkətləri fiziki aktivlik hesab edir və onların sağlamlıq baxımından faydalı olduğunu bildirir.
Gəzintinin damar sistemi baxımından digər mühüm tərəfi isə orqanizmdə xroniki iltihabla əlaqəli proseslərə təsir göstərə bilməsidir. Burada tez-tez adı çəkilən göstəricilərdən biri C-reaktiv zülal, yəni CRP-dir. CRP qanda ölçülən və orqanizmdə iltihabi proseslər barədə məlumat verə bilən göstəricilərdən biridir. Onun səviyyəsinin yüksəlməsi müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər və yalnız ürək-damar xəstəliyinin göstəricisi kimi qəbul edilməməlidir. Xroniki, aşağı səviyyəli iltihab isə ürək-damar xəstəliklərinin inkişafında iştirak edən çoxsaylı mexanizmlərdən biri kimi araşdırılır. Artıq çəkidən, fiziki passivlikdən, siqaretdən və digər amillərdən tutmuş müxtəlif xroniki xəstəliklərə qədər bir sıra faktorlar orqanizmdə iltihabi proseslərlə əlaqəli ola bilər. Məhz buna görə müntəzəm fiziki aktivliyin yalnız əzələlərə və çəkiyə deyil, ümumi metabolik və iltihabi vəziyyətə də təsiri diqqət çəkir.
Mütəmadi gəzinti ilə bağlı aparılan araşdırmalarda fiziki aktivliyin bəzi iltihab göstəricilərinin azalması ilə əlaqəsi göstərilib. Bununla belə, “30 dəqiqə gəzdikdən sonra CRP mütləq azalacaq” demək düzgün olmaz. CRP səviyyəsinə infeksiya, piylənmə, xroniki xəstəliklər, siqaret istifadəsi və digər çoxsaylı faktorlar təsir göstərə bilər. Buna görə gəzinti CRP-ni azaltmağa kömək edə biləcək sağlam həyat tərzi komponentlərindən biri kimi qiymətləndirilməlidir, lakin onu müstəqil müalicə üsulu kimi təqdim etmək olmaz.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi başqa məqam isə müntəzəmlikdir. Bir gün uzun məsafə qət edib sonrakı günlərdə tamamilə hərəkətsiz qalmaq əvəzinə, fiziki aktivliyi gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək daha məqsədəuyğundur. Məsələn, gündə 30 dəqiqəlik gəzinti həftə ərzində 210 dəqiqəlik fiziki aktivlik deməkdir. Bu isə ÜST-nin böyüklər üçün tövsiyə etdiyi həftəlik 150–300 dəqiqə orta intensivlikli aktivlik aralığına uyğun gəlir. Gəzintinin faydası bununla da məhdudlaşmır. Müntəzəm fiziki aktivlik ürək-damar xəstəlikləri, yüksək qan təzyiqi və insult riskinin azalması ilə əlaqələndirilir. Eyni zamanda fiziki aktivlik çəkinin idarə olunmasına, ürək-tənəffüs sisteminin dözümlülüyünün artırılmasına, əzələ və sümük sağlamlığının qorunmasına, psixoloji vəziyyətin və yuxunun yaxşılaşmasına da kömək edə bilər. ÜST fiziki aktivliyin ürək-damar xəstəlikləri, tip 2 diabet və digər qeyri-infeksion xəstəliklərin qarşısının alınması və idarə olunmasında əhəmiyyətli rol oynadığını bildirir.
Bu baxımdan piyada gəzmək sadə görünməsinə baxmayaraq, orqanizmdə bir-biri ilə əlaqəli çoxsaylı fizioloji prosesləri hərəkətə gətirən gündəlik vərdişdir. Damarların normal funksiyasının qorunması, qan dövranının yaxşılaşdırılması və fiziki aktivliyin iltihabi proseslərə mümkün müsbət təsiri gəzintinin əsas üstünlükləri arasında göstərilə bilər. Lakin hərəkətə başlayarkən insanın yaşını, fiziki hazırlığını və mövcud sağlamlıq vəziyyətini nəzərə alması vacibdir. Uzun müddət fiziki aktiv olmayan şəxslər birdən-birə yüksək tempdə və uzun müddət gəzmək əvəzinə, yüklənməni tədricən artırmalıdırlar. Ürək-damar xəstəliyi, ciddi oynaq və ya digər xroniki sağlamlıq problemi olan şəxslərin isə fiziki aktivliyin intensivliyi ilə bağlı həkim məsləhəti alması məqsədəuyğundur. ÜST də xroniki xəstəlikləri olan insanların imkan və vəziyyətlərinə uyğun fiziki aktivlik səviyyəsi seçməsini tövsiyə edir.
Beləliklə, gündəlik 30 dəqiqəlik gəzinti “möcüzəvi müalicə” deyil, sağlam həyat tərzinin mühüm elementlərindən biridir. Əsas məsələ hərəkəti davamlı vərdişə çevirmək, uzun müddət oturaq qalmaqdan çəkinmək və həftə ərzində tövsiyə olunan fiziki aktivlik səviyyəsinə çatmağa çalışmaqdır. Sadə bir piyada gəzintisi belə, uzunmüddətli perspektivdə ürək-damar sağlamlığının qorunmasına və ümumi fiziki vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına töhfə verə bilər.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bel və boyun ağrılarının səbəbi həmişə osteoxondroz deyil – Mütəxəssis AÇIQLAMASI
Bel və boyun ağrıları bu gün insanların ən çox qarşılaşdığı sağlamlıq problemləri sırasında yer alır. Bu ağrılar bəzən gündəlik fəaliyyətə, hərəkət imkanlarına və əmək qabiliyyətinə ciddi təsir göstərə bilir. Xüsusilə uzun müddət oturaq vəziyyətdə işləyən, ağır fiziki iş görən və ya hərəkətsiz həyat tərzi keçirən insanlarda bel və boyun nahiyəsində ağrılar daha çox müşahidə olunur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, bel ağrısı dünyada əlilliyin əsas səbəblərindən biridir və 2020-ci ildə təxminən 619 milyon insan bel ağrısı yaşayıb.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, cəmiyyətdə bel və boyun ağrılarının səbəbi ilə bağlı ən geniş yayılmış yanaşmalardan biri bütün bu problemləri “osteoxondroz”...
17 Sentyabr 2026, 10:17
Revmatizm yalnız oynaqları zədələyir? – MÜTƏXƏSSİS AÇIQLAMASI
Revmatizm deyəndə insanların böyük əksəriyyətinin ağlına ilk növbədə oynaq ağrıları, dizlərdə və əllərdə narahatlıq, hərəkət zamanı çətinlik və ya havanın dəyişməsi ilə artan ağrılar gəlir. Lakin revmatoloji xəstəliklər yalnız oynaqlardan ibarət deyil. Bu sahəyə daxil olan bir sıra xəstəliklər immun sisteminin fəaliyyətində yaranan pozuntularla əlaqəli olur və yalnız oynaqları deyil, ürək, böyrək, ağciyər, göz, dəri, sinir sistemi və qan damarları kimi müxtəlif orqanları da prosesə cəlb edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, ilk növbədə “revmatizm” sözünün özünə aydınlıq gətirmək lazımdır. Gündəlik danışıqda bu ifadə çox geniş mənada işlədilsə də, müasir tibbdə “revmatizm” konkret olaraq bütün revmatoloji xəstəliklərin adı deyil....
16 Sentyabr 2026, 10:30
Qaraciyər xəstəlikləri özünü necə göstərir? – Bədənin verdiyi siqnallar
Qaraciyər orqanizmin ən vacib orqanlarından biri hesab olunur. O, maddələr mübadiləsində, qidaların emalında, bəzi hormon və zülalların sintezində, zərərli maddələrin parçalanmasında və orqanizmdən xaric edilməsində mühüm rol oynayır. Lakin qaraciyərlə bağlı problemlərin təhlükəli tərəflərindən biri onların uzun müddət özünü heç bir ciddi əlamətlə göstərməməsidir. Bir çox qaraciyər xəstəliyi ilkin mərhələdə təsadüfi qan analizləri və ya müayinələr zamanı aşkarlanır.Citypost.az-ın məlumatına görə, məhz buna görə də insanın bədənində yaranan bəzi dəyişikliklərə laqeyd yanaşmamaq vacibdir. Daimi halsızlıq, ümumi zəiflik, iştahanın azalması, ürəkbulanma, dəridə qaşınma, dərinin və gözlərin saralması, sidiyin tündləşməsi, asanlıqla göyərmə və qanama kimi əlamətlər müxtəlif qaraciyər xəstəlikləri zamanı müşahidə oluna bilər....
16 Sentyabr 2026, 09:30
Əl və ayaq oynaqlarında ağrının səbəbi nədir?
Əl və ayaq oynaqlarında yaranan ağrılar xüsusilə yaş artdıqca insanların ən çox şikayət etdiyi problemlərdən birinə çevrilir. Bəzən ağrı qəfil başlayır, oynaq şişir, qızarır və hətta yüngül toxunuş belə insana ciddi narahatlıq verir. Belə hallarda insanların ağlına ilk gələn səbəblərdən biri isə qanda sidik turşusunun yüksəlməsi və onun oynaqlarda toplanmasıdır.Citypost.az-ın məlumatına görə, həqiqətən də, sidik turşusunun səviyyəsinin yüksəlməsi bəzi insanlarda podaqra xəstəliyinə səbəb ola bilər. Orqanizmdə sidik turşusu həddindən artıq artdıqda və ya böyrəklər onu kifayət qədər xaric edə bilmədikdə bu maddə kristallar şəklində oynaqlarda və ətraf toxumalarda toplanır. Həmin kristallar immun sisteminin reaksiyasına səbəb olaraq güclü iltihab, ağrı, şişkinlik...
16 Sentyabr 2026, 08:30
Təzyiq xəstəlikdir, yoxsa başqa xəstəliklərin əlaməti? – Həkimdən AÇIQLAMA
“Qan təzyiqim yüksəlib, deməli, məndə təzyiq xəstəliyi var” – bu fikir cəmiyyətdə kifayət qədər geniş yayılıb. Halbuki yüksək qan təzyiqinin səbəbi hər insanda eyni olmur. Bəzi insanlarda hipertoniya ayrıca xroniki xəstəlik kimi formalaşır, bəzi hallarda isə yüksək təzyiq başqa bir xəstəlik, hormonal pozğunluq, böyrək problemi, damar xəstəliyi, yuxu apnesi, artıq çəki və digər amillərlə əlaqəli ola bilər. Tibbdə belə hallar “ikincili hipertoniya” adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, təzyiqin yüksəlməsini yalnız onu aşağı salan dərman qəbul etməklə izah etmək düzgün yanaşma deyil. İlk növbədə yüksək təzyiqin davamlı olub-olmadığı təsdiqlənməli, daha sonra isə xəstənin yaşına, yanaşı xəstəliklərinə, qəbul etdiyi dərmanlara,...
15 Sentyabr 2026, 11:38
Qızdırmamız qalxdıqda niyə üşüyürük? – Səbəbi belə izah olunur
İnsan xəstələnəndə ən çox müşahidə olunan hallardan biri bədən temperaturunun yüksəlməsi və bununla yanaşı güclü üşümə, titrəmə və soyuqluq hissinin yaranmasıdır. İlk baxışdan bu, ziddiyyətli görünür. Çünki temperaturumuz yüksəlirsə, məntiqlə özümüzü daha isti hiss etməliyik. Bəs niyə qızdırmamız 38-39 dərəcəyə qalxanda belə əllərimiz, ayaqlarımız soyuya, bədənimiz titrəyə və yorğana bürünmək istəyə bilər?Citypost.az-ın məlumatına görə, bunun səbəbi orqanizmin temperaturu necə tənzimləməsi ilə bağlıdır. Bədən temperaturunun idarə olunmasında beynin hipotalamus adlanan hissəsi mühüm rol oynayır. Hipotalamus orqanizmin temperatur tənzimləyicisi kimi fəaliyyət göstərir. O, bədənin daxili temperaturunu müəyyən həddə saxlamaq üçün istilik istehsalını, istiliyin itirilməsini, dəridə qan dövranını, tərləməni və əzələlərin titrəməsini tənzimləyir....
15 Sentyabr 2026, 11:20
