Qaraciyər xəstəlikləri özünü necə göstərir? – Bədənin verdiyi siqnallar
Tibb 16 Sentyabr 2026, 09:30
239
Qaraciyər orqanizmin ən vacib orqanlarından biri hesab olunur. O, maddələr mübadiləsində, qidaların emalında, bəzi hormon və zülalların sintezində, zərərli maddələrin parçalanmasında və orqanizmdən xaric edilməsində mühüm rol oynayır. Lakin qaraciyərlə bağlı problemlərin təhlükəli tərəflərindən biri onların uzun müddət özünü heç bir ciddi əlamətlə göstərməməsidir. Bir çox qaraciyər xəstəliyi ilkin mərhələdə təsadüfi qan analizləri və ya müayinələr zamanı aşkarlanır.
Citypost.az-ın məlumatına görə, məhz buna görə də insanın bədənində yaranan bəzi dəyişikliklərə laqeyd yanaşmamaq vacibdir. Daimi halsızlıq, ümumi zəiflik, iştahanın azalması, ürəkbulanma, dəridə qaşınma, dərinin və gözlərin saralması, sidiyin tündləşməsi, asanlıqla göyərmə və qanama kimi əlamətlər müxtəlif qaraciyər xəstəlikləri zamanı müşahidə oluna bilər. Lakin bu simptomların hər biri başqa xəstəliklərdə də ortaya çıxa bildiyindən, yalnız əlamətlərə əsaslanaraq özünə diaqnoz qoymaq düzgün deyil. Qaraciyər xəstəliyinin ilkin əlamətlərindən biri uzunmüddətli yorğunluq və halsızlıq ola bilər. İnsan kifayət qədər yatmasına baxmayaraq özünü daim enerjisiz hiss edə bilər. Bəzi hallarda buna iştahanın azalması, ürəkbulanma, ümumi narahatlıq və çəki itkisi də əlavə olunur. Bu əlamətlər qeyri-spesifikdir, yəni yalnız qaraciyər xəstəliklərinə xas deyil. Buna görə də uzun müddət davam edən halsızlığın səbəbi mütləq araşdırılmalıdır.Yuxu və gündəlik fəaliyyətlə bağlı dəyişikliklər də bəzi qaraciyər xəstəliklərində müşahidə edilə bilər. Xüsusilə xəstəlik ağırlaşdıqda yuxululuq, diqqətin və yaddaşın zəifləməsi, çaşqınlıq kimi nevroloji əlamətlər meydana çıxa bilər. Bu vəziyyət qaraciyərin funksiyasının ciddi şəkildə pozulması zamanı yarana bilər və belə hallarda tibbi qiymətləndirmə xüsusilə vacibdir.
Qaraciyərlə bağlı problemlərin daha diqqətçəkən əlamətlərindən biri dərinin və gözlərin ağ hissəsinin saralmasıdır. Buna sarılıq deyilir. Sarılıq qanda bilirubinin artması ilə əlaqədar yaranır və müxtəlif səbəblərdən meydana çıxa bilər. Qaraciyər xəstəlikləri bu səbəblərdən yalnız biridir; öd yollarının problemləri və bəzi digər xəstəliklər də sarılığa səbəb ola bilər. Buna görə dəridə və xüsusilə gözlərin ağ hissəsində saralma müşahidə edilərsə, həkimə müraciət etmək lazımdır. Sidiyin əvvəlkindən daha tünd rəng alması da diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Xüsusilə sidiyin tündləşməsi gözlərin və dərinin saralması, nəcisin rənginin açılması kimi dəyişikliklərlə birlikdə müşahidə olunursa, qaraciyər və öd yolları ilə bağlı problemdən şübhələnmək mümkündür. Bununla belə, sidiyin rənginin dəyişməsinin müxtəlif başqa səbəbləri də ola bilər. Dəri qaşınması da bəzi qaraciyər və öd yolları xəstəliklərində meydana çıxa bilər. Bəzən qaşınma bütün bədəndə hiss olunur və xüsusilə gecələr daha güclü ola bilər. Qaraciyər xəstəliyi ilə əlaqəli qaşınma xüsusilə öd axınının pozulması ilə müşayiət olunan vəziyyətlərdə diqqət çəkə bilər.
Digər mühüm siqnallardan biri də insanın əvvəlkindən daha asan göyərməsi və qanamasıdır. Qaraciyərin ciddi zədələnməsi zamanı qan laxtalanmasında iştirak edən bəzi zülalların istehsalı və digər laxtalanma mexanizmləri pozula bilər. Nəticədə dəridə səbəbsiz göyərmələr, asan qanama və bəzi hallarda daha ciddi qanaxmalar meydana çıxa bilər. Dişləri fırçalayarkən dişətinin qanaması isə ayrıca qiymətləndirilməlidir. Bu əlamət avtomatik olaraq qaraciyər xəstəliyi anlamına gəlmir. Diş əti xəstəlikləri, ağız boşluğunda iltihab, düzgün olmayan diş fırçalama texnikası, bəzi dərmanlar və qan laxtalanması ilə bağlı müxtəlif problemlər də dişəti qanamasına səbəb ola bilər. Əgər qanama təkrarlanırsa və bununla yanaşı bədəndə səbəbsiz göyərmələr və digər əlamətlər də yaranırsa, həkim müayinəsi məqsədəuyğundur. Ağızdan xoşagəlməz qoxunun yaranması da bəzən qaraciyər xəstəlikləri ilə əlaqələndirilir. Lakin ağız qoxusunun daha çox rast gəlinən səbəbləri ağız boşluğunun gigiyenası, diş və diş əti problemləri, ağız quruluğu və bəzi digər vəziyyətlərdir. Buna görə ağız qoxusunu təkbaşına qaraciyər xəstəliyinin əlaməti hesab etmək olmaz. Qaraciyər xəstəliklərinin bəzi formalarında qarında şişkinlik və maye toplanması, ayaqlarda və topuqlarda ödem, iştahanın azalması və arıqlama da müşahidə edilə bilər. Xüsusilə qaraciyər sirrozu ağırlaşdıqca qarın boşluğunda maye toplanması – assit – yarana bilər.
Bəs qaraciyər niyə zədələnir? Bunun səbəbləri müxtəlifdir. Virus hepatitləri, uzunmüddətli və həddindən artıq alkoqol istifadəsi, artıq çəki və piylənmə ilə əlaqəli metabolik qaraciyər xəstəlikləri, bəzi autoimmun xəstəliklər, müəyyən irsi xəstəliklər və bəzi dərman və toksik maddələr qaraciyərin zədələnməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə yağlı qaraciyər xəstəliyi müasir dövrdə geniş yayılmış problemlərdəndir. Bu vəziyyətin ilkin mərhələsində insan heç bir ciddi simptom hiss etməyə bilər. Bəzi insanlarda isə yorğunluq və qarının sağ üst hissəsində narahatlıq müşahidə olunur. Xəstəlik irəlilədikdə və qaraciyərdə iltihab və çapıqlaşma yarandıqda qaşınma, sarılıq, qarında maye toplanması və digər əlamətlər meydana çıxa bilər.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər qaraciyərlə bağlı problemlərdə əsas məsələnin simptomları gözləmək yox, risk faktorlarını və sağlamlıq vəziyyətini vaxtında qiymətləndirmək olduğunu bildirirlər. Çünki qaraciyər xəstəliklərinin bir hissəsi uzun müddət səssiz inkişaf edir. İnsan özünü sağlam hiss etsə belə, bəzi qan analizlərində qaraciyərin fəaliyyətində dəyişikliklər aşkarlana bilər. Eyni zamanda yalnız qan analizinin nəticəsinə baxaraq qaraciyərin zədələnmə dərəcəsini dəqiq müəyyənləşdirmək həmişə mümkün olmur; nəticələr digər klinik məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilməlidir. Bu səbəbdən uzun müddət davam edən səbəbsiz halsızlıq, ürəkbulanma, iştahasızlıq, dəridə qaşınma, sidiyin tündləşməsi, dərinin və gözlərin saralması, asanlıqla göyərmə və ya qanama kimi əlamətlər varsa, özbaşına dərman qəbul etmək əvəzinə həkimə müraciət etmək lazımdır. Xüsusilə sarılıq, qanaxma, qarında sürətlə artan şişkinlik, şüur və davranış dəyişiklikləri kimi ciddi əlamətlər meydana gəldikdə tibbi yardım gecikdirilməməlidir.
Unutmaq olmaz ki, bu əlamətlərin birinin və ya bir neçəsinin olması mütləq qaraciyər xəstəliyinin mövcudluğunu göstərmir. Lakin orqanizmin verdiyi davamlı siqnalları görməzdən gəlmək də düzgün deyil. Qaraciyər xəstəliklərinin bir çoxunda erkən diaqnostika və səbəbə uyğun müalicə xəstəliyin gedişatına ciddi təsir göstərə bilər. Buna görə də şübhəli simptomlar yarandıqda vaxtında həkim müayinəsindən keçmək ən doğru addımdır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əl və ayaq oynaqlarında ağrının səbəbi nədir?
Əl və ayaq oynaqlarında yaranan ağrılar xüsusilə yaş artdıqca insanların ən çox şikayət etdiyi problemlərdən birinə çevrilir. Bəzən ağrı qəfil başlayır, oynaq şişir, qızarır və hətta yüngül toxunuş belə insana ciddi narahatlıq verir. Belə hallarda insanların ağlına ilk gələn səbəblərdən biri isə qanda sidik turşusunun yüksəlməsi və onun oynaqlarda toplanmasıdır.Citypost.az-ın məlumatına görə, həqiqətən də, sidik turşusunun səviyyəsinin yüksəlməsi bəzi insanlarda podaqra xəstəliyinə səbəb ola bilər. Orqanizmdə sidik turşusu həddindən artıq artdıqda və ya böyrəklər onu kifayət qədər xaric edə bilmədikdə bu maddə kristallar şəklində oynaqlarda və ətraf toxumalarda toplanır. Həmin kristallar immun sisteminin reaksiyasına səbəb olaraq güclü iltihab, ağrı, şişkinlik...
16 Sentyabr 2026, 08:30
Təzyiq xəstəlikdir, yoxsa başqa xəstəliklərin əlaməti? – Həkimdən AÇIQLAMA
“Qan təzyiqim yüksəlib, deməli, məndə təzyiq xəstəliyi var” – bu fikir cəmiyyətdə kifayət qədər geniş yayılıb. Halbuki yüksək qan təzyiqinin səbəbi hər insanda eyni olmur. Bəzi insanlarda hipertoniya ayrıca xroniki xəstəlik kimi formalaşır, bəzi hallarda isə yüksək təzyiq başqa bir xəstəlik, hormonal pozğunluq, böyrək problemi, damar xəstəliyi, yuxu apnesi, artıq çəki və digər amillərlə əlaqəli ola bilər. Tibbdə belə hallar “ikincili hipertoniya” adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, təzyiqin yüksəlməsini yalnız onu aşağı salan dərman qəbul etməklə izah etmək düzgün yanaşma deyil. İlk növbədə yüksək təzyiqin davamlı olub-olmadığı təsdiqlənməli, daha sonra isə xəstənin yaşına, yanaşı xəstəliklərinə, qəbul etdiyi dərmanlara,...
15 Sentyabr 2026, 11:38
Qızdırmamız qalxdıqda niyə üşüyürük? – Səbəbi belə izah olunur
İnsan xəstələnəndə ən çox müşahidə olunan hallardan biri bədən temperaturunun yüksəlməsi və bununla yanaşı güclü üşümə, titrəmə və soyuqluq hissinin yaranmasıdır. İlk baxışdan bu, ziddiyyətli görünür. Çünki temperaturumuz yüksəlirsə, məntiqlə özümüzü daha isti hiss etməliyik. Bəs niyə qızdırmamız 38-39 dərəcəyə qalxanda belə əllərimiz, ayaqlarımız soyuya, bədənimiz titrəyə və yorğana bürünmək istəyə bilər?Citypost.az-ın məlumatına görə, bunun səbəbi orqanizmin temperaturu necə tənzimləməsi ilə bağlıdır. Bədən temperaturunun idarə olunmasında beynin hipotalamus adlanan hissəsi mühüm rol oynayır. Hipotalamus orqanizmin temperatur tənzimləyicisi kimi fəaliyyət göstərir. O, bədənin daxili temperaturunu müəyyən həddə saxlamaq üçün istilik istehsalını, istiliyin itirilməsini, dəridə qan dövranını, tərləməni və əzələlərin titrəməsini tənzimləyir....
15 Sentyabr 2026, 11:20
Ürəyi “qidalandıran” və gücləndirən dərmanlar varmı? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA
“Ürəyim zəifləyib, onu gücləndirmək üçün hansı dərmanı qəbul edim?”, “Ürəyi qidalandıran xüsusi preparatlar varmı?” – bu suallara gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinir. Xüsusilə ürək-damar problemi yaşayan insanlar bəzən əsas müalicədən əlavə ürəyi “qidalandıran”, “enerji verən” və ya “gücləndirən” preparatlar axtarırlar. Lakin müasir tibbdə bütün ürək xəstəlikləri üçün belə universal və elmi cəhətdən sübut edilmiş “ürək qidalandırıcısı” anlayışı yoxdur.Citypost.az xəbər verir ki, bəzi preparatlar uzun illər ərzində, xüsusilə postsovet məkanında, metabolik təsir göstərdiyi və ürək əzələsinin enerji mübadiləsini dəstəklədiyi düşüncəsi ilə istifadə olunub. ATP, riboksin, meldonium kimi preparatlar da bu yanaşma ilə tanınır. Lakin hər hansı preparatın “ürəyi gücləndirməsi” iddiası onun...
14 Sentyabr 2026, 11:25
Qan analizi verəcəksinizsə, bu 5 səhvi etməyin – nəticələrə təsir edə bilər
Qan analizinin nəticəsi həkim üçün xəstənin sağlamlıq vəziyyəti barədə mühüm məlumatlardan biridir. Lakin analizdən əvvəl edilən bəzi səhvlər nəticələrə təsir göstərə və müəyyən göstəricilərin olduğundan fərqli görünməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də yalnız laboratoriyada düzgün nümunənin götürülməsi deyil, pasiyentin analizə qədər necə hazırlaşması da əhəmiyyət daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, analizdən əvvəl edilən səhvlərin sayı beşlə məhdudlaşmır. Hər bir laborator müayinənin özünəməxsus hazırlıq qaydaları ola bilər. Buna görə də həkimin və laboratoriyanın verdiyi təlimatlara əməl etmək əsas şərtdir. Ən çox diqqət edilməli məsələlərdən biri analizdən əvvəl ağır fiziki fəaliyyət göstərməməkdir. Xüsusilə bəzi qan testlərindən əvvəl intensiv idman...
14 Sentyabr 2026, 10:19
Ürək çatışmazlığı olan xəstələr nələri bilməlidir? – Mütəxəssislərdən VACİB AÇIQLAMA
Ürək çatışmazlığı diaqnozu insanın həyatının əvvəlki kimi davam edə bilməyəcəyi anlamına gəlmir. Müasir tibbin imkanları, düzgün müalicə, həkim nəzarəti, sağlam həyat tərzi və ailə dəstəyi ilə xəstəliyin gedişinə nəzarət etmək və həyat keyfiyyətini qorumaq mümkündür. Bunun üçün isə pasiyentin yalnız dərmanlarını qəbul etməsi deyil, gündəlik qidalanmasına, maye qəbuluna, çəkisinə, fiziki aktivliyinə və psixoloji vəziyyətinə də diqqət yetirməsi vacibdir.Citypost.az xəbər verir ki, ürək mütəxəssisləri bildirirlər ki, ürək çatışmazlığı olan xəstələrin diqqət etməli olduğu əsas məsələlərdən biri duz qəbuludur. Orqanizmə həddindən artıq natrium daxil olduqda bədəndə mayenin saxlanılması arta bilər. Bu isə ürək çatışmazlığı olan şəxslərdə ödemin, nəfəs darlığının və digər şikayətlərin...
12 Sentyabr 2026, 14:15
