Araşdırma: COVİD-19 Alzaymer riskini artıra bilər
Tibb 07 Fevral 2025, 16:13
7105
Alimlər aşkar ediblər ki, Alzaymer xəstəliyi ilə əlaqəli bioloji markerlər COVİD-19 olan fərdlərdə daha yüksək səviyyədə ola bilər.
Citypost.az xəbər verir ki, yeni araşdırmaya görə, SARS-CoV-2 virusuna yoluxmuş insanlarda beyin zülallarında dəyişikliklər dörd il qocalmağa bərabər təsir göstərə bilər.
Ağır COVİD-19 keçirənlər daha çox risk altındadır
Araşdırmaya görə, bu dəyişikliklərin daha çox ağır xəstəliyi olan və xəstəxanaya yerləşdirilən xəstələrdə özünü göstərdiyi müəyyən edilib. Xüsusilə yüksək qan təzyiqi kimi demans risk faktorları olan fərdlərdə təsirlərin daha qabarıq olduğu ifadə edildi. Alimlər hesab edirlər ki, COVİD-19 beta-amiloid zülallarının yığılmasını sürətləndirərək beyin hüceyrələrində iltihaba səbəb ola bilər.
Qəti səbəb əlaqəsi qurmaq mümkün olmadı
Bununla belə, tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu tapıntılar qəti səbəb əlaqəsini ortaya qoymur. Tədqiqat müşahidə tədqiqatı olduğundan, COVİD-19-un birbaşa Alzaymer xəstəliyinə səbəb olduğunu söyləmək olmaz. Mütəxəssislər qrip kimi digər infeksiyaların da oxşar təsir göstərə biləcəyinə diqqət çəkirlər.
Həmçinin oxuyun
Alzaymer riskinə qarşı yeni tapıntılar
London İmperial Kollecindən nevroloq Eugene Duff qeyd edib: “Biz hesab edirik ki, COVİD-19 neyrodegenerativ xəstəlikləri tetikleyen dəyişikliklərə səbəb ola bilər. “Lakin bunun necə baş verdiyini və uzunmüddətli perspektivdə hansı təsirləri göstərəcəyini hələ dəqiq bilmirik”.
Alzaymer dünyada 55 milyondan çox insana təsir edən bir xəstəlik kimi tanınır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, hər il təxminən 10 milyon yeni demans halı aşkarlanır. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, COVİD-19-un bu vəziyyətə necə təsir edəcəyini anlamaq üçün daha çox araşdırmaya ehtiyac var.
Erkən diaqnoz və ehtiyat tədbirləri vacibdir
Alimlər yoluxucu xəstəliklərin Alzheimer riskinə təsirini daha yaxşı başa düşmək üçün daha çox araşdırmaya ehtiyac olduğunu vurğulayırlar. Böyük Britaniya Demans Tədqiqat İnstitutundan Prof. Paul Matthews, "Demans riskinə töhfə verən amilləri daha yaxşı başa düşmək erkən diaqnoz və profilaktik tədbirlərin inkişafı üçün çox vacibdir" dedi. Araşdırma "Nature Medicine" tibb jurnalında dərc olunub.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Küçələrdə satılan nar şirəsi sağlamlığa necə təsir edə bilər?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, küçələrdə satılan nar şirəsi bəzən təhlükəli ola bilər, xüsusilə keyfiyyətə və gigiyenaya diqqət yetirilmədikdə.Citypost.az xəbər verir ki, bu məhsulların hazırlanmasında istifadə olunan suyun təmiz olmaması, meyvələrin düzgün yuyulmaması və ya saxlanma şəraitinin pozulması qida zəhərlənməsi riskini artırır.Həmçinin, nar şirəsinə əlavə olunan şəkər və digər qatqılar onun kalori və şəkər miqdarını yüksəldir, bu da xüsusilə şəkərli diabet və piylənmə riski olan insanlar üçün təhlükə yaradır.Ekspertlər vurğulayırlar ki, təbii nar şirəsi sağlam olsa da, küçə şəraitində satılan məhsulların tərkibi dəqiq yoxlanılmadığı üçün sağlamlıq üçün risk daşıya bilər. İnsanlar nar suyu alarkən mümkün qədər sertifikatlı və təmiz mənbələrdən istifadə etməli,...
02 Mart 2026, 16:30
Daimi quru yemək sağlamlığa ziyan vurur
Mütəxəssislər bildirirlər ki, yalnız quru və hazır qidalarla qidalanmaq sağlamlıq üçün ciddi risklər yarada bilər. Bu tip qidalar – konserve, paketli, hazır yeməklər və fast-food məhsulları – tez-tez yüksək duz, şəkər, doymuş yağlar və konservantlarla zəngin olur. Uzun müddət belə qidalanmaq ürək-damar xəstəlikləri, yüksək qan təzyiqi, piylənmə və metabolik pozuntuların riskini artırır.Citypost.az xəbər verir ki, quru yeməklər lif və təbii vitamin-mineral baxımından zəngin olmadığı üçün bağırsaq fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Belə qidalar həzm prosesini yavaşladır, qəbizlik və digər həzm problemlərinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, düzgün qida maddələri alınmadığı üçün immunitet sistemi zəifləyir və orqanizm xəstəliklərə qarşı daha həssas...
02 Mart 2026, 13:59
Piylənmə infeksiyalardan ölüm riskini 70% artırır
Yeni araşdırmaya görə, piylənmədən əziyyət çəkən şəxslər ağır yoluxucu xəstəliklərə tutulma baxımından daha yüksək risk daşıyırlar. Mütəxəssislər bildirirlər ki, piylənməsi olan insanlarda qrip, COVID-19, pnevmoniya və qastroenterit kimi infeksiyalar səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilmə və ya ölüm riski normal çəkili şəxslərlə müqayisədə təxminən 70 faiz daha yüksəkdir.Araşdırma çərçivəsində on minlərlə insanın sağlamlıq göstəriciləri təhlil edilib. İştirakçıların bədən kütlə indeksi (BKİ) ilkin mərhələdə ölçülərək üç qrupa bölünüb: normal çəki, artıq çəki və piylənmə. Nəticələr göstərib ki, piylənmə yalnız müəyyən infeksiyalarla deyil, ümumilikdə geniş spektrli yoluxucu xəstəliklərlə bağlı risk faktorudur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, piylənmə immun sisteminin bakteriya, virus, parazit və göbələklərə qarşı...
02 Mart 2026, 10:47
Mədədə turş mühitin sağlamlıq üçün rolu
Mədədə turş mühitin əhəmiyyəti və qorunması vacibdirCitypost.az xəbər verir ki, mədədə turş mühitin olması sağlam həzm sistemi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Mədə turşusu, əsasən xlorid turşusu, pepsinin aktivləşməsinə səbəb olur və zülallı qidaların həzmində rol oynayır. Eyni zamanda mədədə sterilliyi təmin edərək qidalara qarışan bakteriya və mikrobları məhv edir.Mədənin özünü bu güclü turşudan qorumaq üçün mukus təbəqəsi mövcuddur. Lakin bəzi amillər, məsələn, qastrit və xora, bu qoruyucu təbəqəyə ziyan vurduqda, mədə divarında problemlər yaranır. Belə hallarda etkioloji müalicə tətbiq edilməli, həm xəstəliyin səbəbinə qarşı müalicə aparılmalı, həm də mədə divarının bərpası təmin edilməlidir.Əli...
27 Fevral 2026, 13:51
İnsanlar niyə dramı sevir?
İnsanların dramı sevməsinin səbəbləri həm psixoloji, həm də mədəni aspektlərlə bağlıdır. İnsan beynində emosiyalara güclü reaksiyalar yaranır, buna görə də dram əsərləri, filmlər və seriallar bizi dərindən təsirləndirir. İnsanlar dramı sevməklə həm öz emosiyalarını kəşf edir, həm də başqalarının təcrübələrinə empatiya qurur.Citypost.az xəbər verir ki, psixoloji olaraq dram, insanın diqqətini cəlb edən konflikt və problem situasiyaları təqdim edir. Bu, beyində dopamin və adrenalin kimi “həyəcan hormonlarının” ifrazına səbəb olur, buna görə də izləyici həm həyəcanlanır, həm də rahatlama hissi yaşayır.Mədəni və sosial baxımdan dram, insanlara fərqli həyat təcrübələrini və perspektivlərini göstərir. Məsələn, bir dram əsərindəki qəhrəmanın çətinlikləri və uğursuzluqları izləyiciyə...
26 Fevral 2026, 17:05
İnsan orqanizminin detoksu – fayda yox, ziyan?
Son illərdə “detoks” içkiləri, şirələri və pəhrizləri sağlam həyat tərzinin vacib hissəsi kimi təqdim olunur. Marketinq kampaniyaları bu məhsulların orqanizmi “təmizlədiyini”, artıq yağları və toksinləri aradan qaldırdığını iddia edir. Lakin ekspertlər bu iddialara skeptik yanaşırlar və xəbərdarlıq edirlər: əksər hallarda detoks içkilərinin faydası şişirdilmiş, ziyanı isə ciddi şəkildə nəzərə alınmır.Citypost.az xəbər verir ki, Həkim-dietoloqlar bildirirlər ki, insan orqanizmi – əsasən qaraciyər, böyrəklər, bağırsaqlar və dəri vasitəsilə – artıq maddələri və toksinləri təbii şəkildə aradan qaldırmaq qabiliyyətinə malikdir. Təbii fizioloji proseslər, düzgün qidalanma, kifayət qədər su içmək və fiziki aktivlik sayəsində orqanizmdə toksinlərin səviyyəsi idarə olunur.Detoks içkiləri bəzən bu prosesi əvəz...
26 Fevral 2026, 13:26
