Mikayıl Müşfiq və Hüseyn Cavidin tutulmasında Ayna Sultanovanın rolu nə idi?
Cəmiyyət 19 Avqust 2026, 20:27
600
Yəqin ki, ona Azərbaycan tarixinin ən xəyanətkar qadını desək, yanılmarıq.
Bəli, o, Azərbaycana xəyanət, xalqına zülm edən, ancaq buna baxmayaraq, ad-sanı yaşadılan Ayna Sultanovadır.
O Ayna Sultanova ki, Azərbaycan SSR-nin Maarif Xalq Komissarı, yəni naziri, “Şərq Qadını” jurnalının redaktoru, Azərbaycan tarixinin ilk qadın naziri, Xalq Ədliyyə Komissarı və Ali Məhkəmə sədri olmuşdur.
Sovet rejiminin böyük dövlət xadiminə çevirdiyi bu xəyanətkar bolşevik qadın, Cümhuriyyətin devrilməsi üçün Nəriman Nərimanovla, qardaşı Qəzənfər Musabəyovla, əri Həmid Sultanovla əllərindən gələni etmiş, xalqı Cümhuriyyəti devirməyə çağırmış, çevrilişə dəstək vermək çağırışlarına imza atmışdılar.
Hətta onu da demək olar ki, o, Sovet sisteminə, bolşevizmə Stalindən də çox bağlı idi. Bu səbəb idi ki, oğlunun adını da Leninin şərəfinə Vladlen qoymuşdu. Üstəlik, təkcə özü yox, əri Həmid Sultanov və qardaşı Qəzənfər Musabəyov 27 aprel 1920-ci il işğalından sonra müsavatçıların başına olmazın oyunlarını gətirmişdilər.
Ümumiyyətlə, Ayna Sultanovanın xəyanətlərinin sayı-hesabı yoxdur.
Yüzlərlə insanı 1930-37-ci illərdə sürgünə və represiyaya məruz qoyan bu qadın, 1937-ci ildə Hüseyn Cavid tutulub Keşlə həbsxanasında işgəncəyə məruz qalan zaman Azərbaycan Xalq Komissarları Şurasının sədri olaraq Müşfiqi yanına çağırıb diktə etmişdi ki, Hüseyn Cavid əleyhinə bir məqalə yaz.
O, bundan başqa, Mikayıl Müşfiqə də özü şəxsən işgəncə vermişdi. Mikayıl Müşfiq məhz Hüseyn Cavid əleyhinə məqalə yazmadığı, ona “Mən əgər sol əlimlə Cavidin əleyhinə yazaramsa, sağ əlimlə sol əlimi baltalaram!” dediyi üçün Ayna Sultanova dərhal onu həbs edilməsini və qırımızı xətlə ölümə məhkum olunmasına imza atmışdı.
Ayna Sultanova və həyat yoldaşı Həmid Sultanov mart qırğınından sonra Stepan Şaumyanın rəhbərliyi ilə yaradılmış kommuna ilə də sıx əməkdaşlıq edib.
O, Bakı Kommunasının süqutundan sonra Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti əleyhinə fəaliyyətini davam etdirmiş və Həştərxana gedərək şərqdə ilk demokratik respublikanın devrilməsi üçün ciddi hazırlıqlar görən rus bolşeviklərinə yaxından köməklik göstərmişdi.
Hətta Azərbaycan qadınlarını “qırmızı ordu”ya, yəni rus əsgərləri üçün alt paltarı tikmək və yamamağa məcbur edirdi.
Başqa sözlə, Azərbaycan tarixində ikinci belə bir xəyanətkar ailə olmayıb.
Həmid Sultanov daxili işlər naziri kimi Gəncə üsyanının yatırılmasına da başçılıq edib.
Doğrudur, sonda Ayna Sultanova da, əri də layiq olduqları şəkildə öldürüldülər.
Həmçinin oxuyun
Hətta Ayna Sultanova öldürüldüyü zaman elə düşünürmüş ki, Moskvanın bunlardan xəbəri yoxdur.
Həmin vaxt bağıraraq deyib:
– Mən ölürəm! Ancaq Stalin uğrunda!
Bu ölüm həm də ona görə layiqli idi ki, xəyanətkar ailəni məhz bir-birilərinə xəyanət etdirilərək öldürdülər.
Belə ki, Ayna Sultanovanın üzünə məhkəmədə əri, daxili işlər naziri Həmid Sultanov və qardaşı, dövlət xadimi Qəzənfər Musabəyov (ləqəbi Padla Qəzənfər) durmuşdu.
Onlar məhkəmədə Ayna Sultanovanın əksinqilabçı qüvvələrlə əməkdaşlığına şahid olduqlarını söyləmiş və Ayna xanımı vətənə “xəyanətdə” ittiham etmişlər.
Sözsüz, bu üzədurma aylarla davam edən ağır işgəncələrin, əzab-əziyyətlərin nəticəsi idi. Ancaq öz bacısını ölümə göndərməklə nə Qəzənfər Musabəyovun, nə də öz həyat yoldaşının ölümünə yol açmaqla Həmid Sultanovun həyatı repressiyanın cəngindən xilas ola bilmədi.
Ayna Sultanovanın ardınca onlar da güllələndi.
Bütün bu və digər onlarla cinayəti, xəyanəti nəzərə alsaq, Ayna Sultanova adının indi də yaşadılması olduqca qəribə, elə bir o qədər də qəbuledilməz məsələdir.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qalib Salahzadə: “Çingiz Qənizadə haqqında həqiqətləri söyləsəm, heç kəs ona salam verməz”
Milli Məclisin sabiq deputatı, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Hacı Allahşükür Paşazadənin qudası Qalib Salahzadə millət vəkili Çingiz Qənizadənin onun haqqında söylədiyi fikirlərə cavab verib.Q.Salahzadə “Ölkə.Az”-a açıqlamasında deyib ki, Çingiz Qənizadə dəfələrlə siyasi əqidəsini dəyişmiş, “satılmış” adamdır:“Çingiz Qənizadənin mənim əleyhimə danışmağı gözlənilən idi. Onun indi belə danışmağı təbiidir. Çünki hazırda Çingiz Qənizadənin oğlu Binəqədi rayon prokurorunun müavinidir. Çingiz Qənizadə mənim əleyhimə danışmaqla oğlunun vəzifəsini böyütməyə çalışır. Digər tərəfdən isə Azərbaycan xalqı kimin kim olduğunu yaxşı bilir. Həmin Çingiz Qənizadə ulu öndər Heydər Əliyev hakimiyyətə gələnə qədər onun əleyhinə iş aparıb, AXC-Müsavat hakimiyyətinin istəklərini yerinə yetirib. Hətta, 1993-cü ildən sonra Çingiz Qənizadə...
19 Avqust 2026, 20:43
Əlövsət Əliyev: "Sabiq deputat Etibar Əliyev qırmızı xətti keçir..."
Əlisa Nicatın Azərbaycan xalqı haqqında söylədiyi fikirləri qəbul etmək mümkün deyil. “Mənim xalqım Azərbaycan xalqı deyil, Azərbaycan xalqının min nəfəridir” deməsi və xalqı “qoyun” obrazı ilə xarakterizə etməsi təəssüf doğurur.Azərbaycan xalqının tarixini, müharibələrini, şəhidlərini, milli mübarizəsini görməzdən gəlib milyonlarla insanı bir sözlə alçaltmaq tənqid deyil. Buna baxmayaraq, o, xalqa deyil, onun düşüncəsinə münasibət bildirdiyini iddia edə bilər.Əlisa Nicatın bu fikirlərinə əsəbləşən sabiq deputat Etibar Əliyev isə qırmızı xətti keçir və onun fikirlərini tənqid edərkən özünü “yaramaz və sarsaq qoca” adlandırır. Bu da qəbul edilə bilməz.Çünki heç bir hal şəxsiyyətin ləyaqətinin alçaldılmasına əsas verə bilməz. Şəxsin şərəf və ləyaqətinin nalayiq formada...
19 Avqust 2026, 20:33
Bakıda ən çox bina bu rayonda söküləcək - YENİ AÇIQLAMA
Bakı şəhərinin Baş Planı 30 dekabr 2023-cü il tarixli Nazirlər Kabinetinin 504 nömrəli qərarı ilə təsdiqlənib.Citypost.az Sfera.az-a istinadən bildirir ki, planda yaşayış fondunun yenilənməsi, qəzalı binaların sökülməsi, ərazilərin regenerasiyası və infrastrukturun inkişafı nəzərdə tutulur.Baş Plan paytaxtın demək olar ki, bütün rayonlarını əhatə edir. Maraqlıdır ki, plana əsasən Bakının hansı rayonlarında sökünütü işləri aparılacaq? Hansı binalar ilkin mərhələdə söküləcək?Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin (AQC) sədri Vüqar Oruc BAKU.WS-ə bildirib ki, sökülən binaların yerində yeni yaşayış komplekslərinin tikilməsi nəzərdə tutulursa, bunun üçün investor cəlb edilməli, yaxud layihə dövlət və özəl sektorun birgə iştirakı ilə həyata keçirilməlidir:"Bu isə müəyyən qədər uzun prosesdir. Hansı əraziyə investor...
19 Avqust 2026, 19:38
Mustafa Abbasbəylinin yerinə o təyin olundu
Mədəniyyət Nazirliyinin Aparatına yeni rəhbər təyinatı olub.Mədəniyyət Nazirliyindən “qafqazinfo”nun sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, bu vəzifəyə mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin müvafiq əmri ilə Hikmət Mövlud oğlu Mustafayev təyin edilib.1997-ci ildən dövlət qulluğunda fəaliyyət göstərən H.Mustafayev Dövlət Əmlak Komitəsində, İqtisadi İnkişaf Nazirliyində və Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsində müxtəlif məsul və rəhbər vəzifələrdə çalışıb.Bu təyinatadək Heydər Əliyev Mərkəzi direktorunun müşaviri vəzifəsində fəaliyyət göstərən H.Mustafayev strateji planlaşdırma, institusional koordinasiya və təşkilati idarəetmə sahələrində geniş təcrübəyə malik mütəxəssis kimi tanınır.Dövlət qulluğunun baş müşaviridir.Xatırladaq ki, əvvəlki Aparat rəhbəri Mustafa Abbasbəyli ötən gün vəzifəsindən azad olunaraq başqa vəzifəyə təyin edilib....
19 Avqust 2026, 18:12
Bu tarixdə şimşək çaxacaq, dolu düşəcək - XƏBƏRDARLIQ
Avqustun 20-si gündüzdən şimal və qərb rayonlarından başlayaraq 21-i gündüzədək fasilələrlə yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə qısamüddətli leysan xarakterli intensiv olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var.Bu barədə Citypost.az-a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib.Bildirilib ki, gözlənilən yağıntılarla əlaqədar çaylarda sululuğun artacağı, bəzi dağ çaylarından qısamüddətli sel keçəcəyi istisna olunmur./Sfera.az
19 Avqust 2026, 15:54
Balzakın anım gününə...
...Balzak insan sərrafıdır, nəfsin anatomiyasını, canı yandırıb külə döndərən ehtirasların tərkibini onun qədər dəqiq bilən bir sənətkar tapılmaz. Buna əmin olmaq üçün təkcə elə “Şaqren dərisi” fəlsəfi romanını oxumaq yetər. Vur-tut otuz iki yaşında yazdığı bu əsərdə qədim əşyalar satan 125 yaşlı müdrik qocanın diliylə müəllif belə deyir: “İndi mən sizə bir neçə kəlməylə həyatın ən böyük sirrini açmaq istəyirəm. İnsan saya-hesaba gəlməyən ağılsız hərəkətlərlə özünü üzür, məhz elə bu səbəbdən onun həyat mənbələri tükənir. Ölümün bu iki səbəbinin bütün formaları bu bir cüt sözə calanır – istəmək, bir də almaq. İnsan əməllərinin bu iki qütbü arasında müdriklərin tutduğu başqa...
19 Avqust 2026, 15:45
