Sosial şəbəkədə şəxsi yazışmaları paylaşmaq: Hansı halda cinayət məsuliyyəti yaradır?

Müasir dövrdə sosial şəbəkələr və ani mesajlaşma tətbiqləri gündəlik ünsiyyətin ayrılmaz hissəsinə çevrilsə də, platformalarda aparılan şəxsi yazışmaların qorunması hüquqi müstəvidə ciddi tənzimlənir. Çox vaxt istifadəçilər aralarında olan narazılıq, mübahisə və ya sadəcə qisas almaq niyyəti ilə qarşı tərəfin icazəsi olmadan şəxsi mesajları, səs yazılarını və skrinşotları internet resurslarında paylaşırlar. Lakin konstitusiya və cinayət qanunvericiliyi şəxsi heyatın və yazışma sirrinin toxunulmazlığını təmin etdiyi üçün bu addım müəyyən şərtlər daxilində birbaşa cinayət məsuliyyəti doğurur.

Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların bildirdiyinə görə, yazışmanın iki şəxs arasında keçməsi tərəflərdən birinə həmin məlumatı ictimailəşdirmək ixtiyarı vermir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əsasən, hər kəsin yazışma, telefon danışıqları və digər rabitə vasitələri ilə ötürülən məlumatların sirrini saxlamaq hüququ dövlət tərəfindən qorunur. Cinayət Kodeksinin müvafiq maddələrinə görə, şəxsin öz razılığı olmadan onun şəxsi və ya ailə həyatının sirri olan məlumatların, o cümlədən özəl yazışmaların toplanması, yayılması və ya kütləvi informasiya vasitələrində, sosial şəbəkələrdə nümayiş etdirilməsi təqsirkar şəxsin cərimələnməsindən tutmuş azadlığın məhdudlaşdırılmasına və ya azadlıqdan məhrum edilməsinə qədər kəskin hüquqi nəticələr yaradır.

Yazışmaların paylaşılması zamanı cinayət tərkibi yaradan digər vacib məqam həmin məlumatların məzmunudur. Əgər şəxsi mesajlarda qarşı tərəfin nüfuzuna, şərəf və ləyaqətinə xələl gətirən, onu təhqir edən və ya şantaj xarakterli ifadələr varsa, məsələ daha da ağırlaşır. Qanunsuz əldə edilmiş və ya üçüncü şəxslərə ötürülmüş mesajlar vasitəsilə kimisə hədələmək, pul və ya hər hansı güzəşt tələb etmək hədə-qorxu ilə tələb etmə cinayəti kimi qiymətləndirilir. Eyni zamanda, təhqiramiz ifadələrlə zəngin yazışmaların kütləvi şəkildə yayılması diffamasiya və şərəf və ləyaqətin alçaldılması kimi məsuliyyət addımları tələb edir.

İstisna hallar yalnız qanunla müəyyən edilmiş qaydada hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyəti zamanı yarana bilər. Əgər yazışmada hər hansı ağır cinayətin hazırlanması, törədilməsi və ya dövlət təhlükəsizliyinə təhdid barədə məlumatlar varsa, həmin yazışmanın sübut kimi yalnız müstəntiqə və ya məhkəməyə təqdim olunması hüquqazidd sayılmır. Lakin bu məlumatların da sosial şəbəkələrdə kütləvi auditoriyaya açılması yolverilməzdir.

Sonda vurğulamaq lazımdır ki, raqamsal məkanda "ekran görüntüsü" (skrinşot) götürüb paylaşmaq sadə bir sosial şəbəkə vərdişi kimi görünsə də, qarşı tərəfin şikayəti əsasında dərhal məhkəmə predmetinə çevrilə bilər. Şəxsi həyata müdaxilə hesab edilən bu əməldən yayınmaq, internet istifadəçilərini həm mənəvi, həm də ciddi hüquqi məsuliyyətdən sığortalayan en vacib şərtdir.

Səkinə Yusifova/Citypost.az

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...