Ata uşaq doğulmadan əvvəl vəfat edibsə, doğum haqqında şəhadətnamədə adı yazıla bilərmi?
Hüquq 30 Sentyabr 2026, 10:00
423
Ata uşağın doğulmasından əvvəl vəfat edibsə, onun adı sonradan doğulan uşağın doğum haqqında şəhadətnaməsində ata kimi qeyd edilə bilərmi? Bu, ailə münasibətlərində və doğumun dövlət qeydiyyatında tez-tez sual doğuran məsələlərdən biridir. Xüsusilə hamiləlik dövründə həyat yoldaşını itirən qadınlar üçün uşağın hüquqi statusunun necə müəyyənləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Vəkil Aysel Mustafayeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyində uşağın doğulmasından əvvəl vəfat etmiş atanın doğum haqqında qeydiyyatda ata kimi göstərilməsi ilə bağlı xüsusi norma mövcuddur. Bu məsələ Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsi ilə tənzimlənir. Həmin normaya əsasən, uşaq anası ilə rəsmi nikahda olmuş şəxsin ölümündən sonra doğulduqda, həmin şəxs uşağın doğum haqqında qeydiyyatında və doğum haqqında şəhadətnaməsində ata kimi yazıla bilər. Bunun üçün əsas şərt vəfat etdiyi gündən uşağın doğulduğu günədək 10 aydan artıq müddətin keçməməsidir.
“Əgər uşağın anası ilə rəsmi nikahda olmuş şəxs uşaq doğulmamışdan əvvəl dünyasını dəyişibsə, qanunvericilikdə bununla bağlı xüsusi qayda nəzərdə tutulub. Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə əsasən, həmin şəxs uşağın atası kimi doğum haqqında akt qeydində və şəhadətnamədə göstərilə bilər. Burada əsas məsələ şəxsin ölümü ilə uşağın doğumu arasında keçən müddətdir. Bu müddət 10 aydan çox olmamalıdır”, – deyə vəkil bildirib.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu norma uşağın hüquqi statusunun qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki ata uşağın doğulmasından əvvəl vəfat etsə də, əgər ana ilə onun arasında rəsmi nikah mövcud olubsa və qanunda nəzərdə tutulan müddət şərti gözlənilirsə, uşağın atasının doğum haqqında sənədlərdə göstərilməsi üçün ayrıca atalıq mübahisəsinin aparılmasına ehtiyac yaranmır. Ailə Məcəlləsinin ümumi qaydalarına görə, nikahda olan ata və ana uşağın doğum haqqında şəhadətnaməsində valideynləri kimi qeyd edilirlər. Qanun həmçinin müəyyən edir ki, uşaq nikahın pozulmasından və ya etibarsız sayılmasından, eləcə də uşağın atasının ölümündən sonra 300 gün ərzində doğulduqda, başqa sübutlar olmadıqda, uşağın atası ananın əri və ya keçmiş əri hesab olunur. Atalıq ər və arvadın nikah haqqında qeydiyyatı ilə təsdiqlənir.
Aysel Mustafayeva diqqətə çatdırıb ki, burada 300 günlük ümumi qayda ilə Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsində nəzərdə tutulan xüsusi qaydanı bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. 169-cu maddə məhz anası ilə qeydə alınmış nikahda olmuş şəxsin ölümündən sonra doğulan uşağın doğum qeydində həmin şəxsin ata kimi göstərilməsini tənzimləyir. Qanunun tələbinə əsasən, ölüm günündən doğum gününədək 10 aydan artıq vaxt keçməməlidir.
“Məsələn, ata uşağın doğulmasına bir neçə ay qalmış vəfat edib və uşaq onun ölümündən sonra dünyaya gəlibsə, qanunda nəzərdə tutulan müddət daxilində həmin şəxs uşağın atası kimi qeyd edilə bilər. Bu zaman əsas sənədlərdən biri valideynlərin nikahda olduğunu təsdiq edən sənəddir. Doğum haqqında qeydiyyat aparılarkən müvafiq məlumatlar qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə rəsmiləşdirilir”, – deyə vəkil qeyd edib.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, burada söhbət sadəcə uşağın ata adının yazılmasından getmir. Doğum haqqında akt qeydində şəxsin ata kimi göstərilməsi uşağın hüquqi baxımdan həmin şəxslə valideyn-övlad münasibətinin rəsmiləşdirilməsi deməkdir. Bu baxımdan məsələ gələcəkdə uşağın soyadı, ata adı, vərəsəlik hüquqları və digər hüquqi məsələləri baxımından da əhəmiyyət daşıya bilər.
Azərbaycan qanunvericiliyində uşağın valideynləri haqqında məlumatların doğum haqqında qeydiyyata hansı əsaslarla daxil edilməsi ayrıca müəyyənləşdirilib. Ailə Məcəlləsinin 168-ci maddəsinə əsasən, doğum haqqında qeydiyyatda uşağın adı, atasının adı və soyadı, eləcə də valideynləri haqqında məlumat müvafiq normalara uyğun yazılır. 169-cu maddə isə məhz uşaq doğulanadək vəfat etmiş atanın qeydiyyatına həsr olunub.
Həmçinin oxuyun
Vəkil onu da bildirib ki, uşağın atası kimi göstəriləcək şəxslə ananın rəsmi nikahda olması burada əsas hüquqi şərtlərdən biridir. Əgər söhbət rəsmi nikahda olmayan şəxslərdən gedirsə, vəziyyət fərqli hüquqi qaydalarla tənzimlənir. Belə hallarda atalıq valideynlərin birgə ərizəsi, atanın ərizəsi və ya müəyyən hallarda məhkəmə qərarı əsasında müəyyən edilə bilər. Ailə Məcəlləsinin 45.2-ci maddəsi isə uşağın anası ilə nikahda olmayan, lakin özünü uşağın atası hesab edən şəxs öldükdə, atalığın tanınması faktının məhkəmə qaydasında müəyyən edilə biləcəyini nəzərdə tutur.
“Bu məsələdə nikahın rəsmi olub-olmaması çox önəmlidir. Əgər ana ilə vəfat etmiş şəxs arasında rəsmi nikah olubsa, Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsinin tələbləri tətbiq edilə bilər. Əgər belə nikah olmayıbsa, artıq başqa hüquqi prosedurdan söhbət gedir və atalıq məsələsinin müəyyən edilməsi üçün əlavə sənədlər və ya məhkəmə qaydasında araşdırma tələb oluna bilər”, – deyə Aysel Mustafayeva əlavə edib.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, belə vəziyyətlə üzləşən şəxslər doğumun dövlət qeydiyyatı zamanı təqdim edilməli sənədlərlə bağlı əvvəlcədən müvafiq qeydiyyat orqanından məlumat almalıdırlar. Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyinin məlumatlarında da doğum qeydiyyatı və atalıq məsələləri üzrə müxtəlif hallarda zəruri sənədlərin təqdim edilməsi qaydaları açıqlanır.
Beləliklə, uşağın atası onun doğulmasından əvvəl vəfat edibsə, bu hal uşağın doğum haqqında şəhadətnaməsində həmin şəxsin ata kimi göstərilməsinə maneə yaratmır. Əgər ana ilə vəfat etmiş şəxs rəsmi nikahda olubsa və şəxsin ölümündən uşağın doğulduğu tarixədək 10 aydan artıq müddət keçməyibsə, Ailə Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə əsasən, həmin şəxs uşağın atası kimi doğum haqqında qeydiyyata və şəhadətnaməyə yazıla bilər.
Məsələnin əsas məqsədi isə uşağın hüquqi statusunun qorunması və valideynləri haqqında məlumatın qanunvericiliyə uyğun şəkildə rəsmiləşdirilməsidir. Buna görə də konkret vəziyyətdə ölüm və doğum tarixləri, nikahın dövlət qeydiyyatı və digər sənədlər nəzərə alınmaqla müvafiq qeydiyyat proseduruna əməl edilməlidir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Boşanmadan da aliment almaq mümkündürmü? – Vəkildən AÇIQLAMA
Cəmiyyətdə aliment məsələsi çox vaxt boşanma prosesi ilə əlaqələndirilir. Bir çox insan hesab edir ki, ər-arvad nikahda olduğu müddətdə tərəflərdən biri digərindən uşağın saxlanılması üçün aliment tələb edə bilməz və bunun üçün əvvəlcə nikah mütləq pozulmalıdır. Halbuki bu, doğru deyil. Azərbaycan Respublikasının ailə qanunvericiliyinə əsasən, valideynlərin yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını saxlamaq vəzifəsi onların nikahda olub-olmamasından asılı deyil. Buna görə də müəyyən hallarda ər-arvad nikah münasibətlərini davam etdirdiyi halda belə, uşağın saxlanılması üçün digər valideyndən aliment tələb oluna bilər.Vəkil Adil Piriyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, nikahın davam etməsi aliment tələb etmək hüququnu avtomatik olaraq aradan qaldırmır. Əsas məsələ uşağın maddi təminatında...
30 Sentyabr 2026, 09:00
Digər vərəsələrin razılığı olmadan evi öz adına keçirmək mümkündürmü?
Valideynləri vəfat etdikdən sonra ailəyə məxsus evin heç bir vərəsənin adına rəsmiləşdirilməməsi sonradan ailə üzvləri arasında ciddi hüquqi mübahisələrə səbəb ola bilər. Xüsusilə də vərəsələrdən birinin digər ailə üzvlərinin razılığı olmadan evi yalnız öz adına keçirmək istəməsi belə hallarda ən çox yaranan suallardan biridir. Bəs valideynlərdən miras qalan, lakin dövlət reyestrində heç kimin adına qeydiyyatda olmayan ev vərəsələrdən birinin adına digər şəxslərin imzası olmadan keçirilə bilərmi? Digər vərəsələrin razılığı olmadan belə bir qeydiyyat aparılması mümkündürmü? Saxta sənəd hazırlanaraq əmlakın bir şəxsin adına keçirilməsinə cəhd edilərsə, bunun hüquqi nəticələri nə ola bilər?Məsələ ilə bağlı vəkil Şamxal Məmmədov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki,...
29 Sentyabr 2026, 11:00
Boşanmadan sonra avtomobil ananın adına keçirilibsə, digər tərəfin pay hüququ varmı? – VƏKİL AÇIQLADI
Nikah dövründə ər-arvad tərəfindən alınan əmlak boşanmadan sonra tərəflər arasında ciddi mübahisə mövzusuna çevrilə bilər. Xüsusilə avtomobil, ev və digər əmlakların boşanmadan sonra tərəflərdən birinin və ya onun yaxın qohumunun adına keçirilməsi “Mənim həmin əmlakdan pay tələb etmək hüququm varmı?” sualını gündəmə gətirir. Bəzən isə valideynlər boşandıqdan sonra onların övladlarının da nikah dövründə əldə edilmiş əmlakdan ayrıca payının olub-olmaması ilə bağlı suallar yaranır.Vəkil Nicat Mehtixanov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, nikah dövründə ər-arvadın birgə vəsaiti hesabına əldə edilən avtomobil, başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, ümumi əmlak hesab edilə bilər. Bu baxımdan avtomobilin sonradan kimin adına rəsmiləşdirilməsi məsələnin mahiyyətini hər zaman avtomatik...
29 Sentyabr 2026, 10:00
Boşanma zamanı 3 uşaq anadan alına bilərmi? – Vəkildən AÇIQLAMA
Boşanmaq istəyən valideynləri ən çox narahat edən məsələlərdən biri uşaqların kimin yanında qalmasıdır. Xüsusilə azyaşlı övladları olan analar “Boşansam, uşaqlarımı ataları məndən ala bilərmi?”, “Uşaqların mənimlə qalmasını necə təmin edə bilərəm?”, “Uşaqların fikri məhkəmədə nəzərə alınacaqmı?” kimi suallarla qarşılaşırlar. Bu məsələdə yalnız valideynlərdən birinin istəyi həlledici deyil. Uşaqların yaşayış yeri ilə bağlı mübahisə yarandıqda məhkəmə uşaqların hüquq və mənafelərini, yaşını, valideynlərə bağlılığını və onların inkişafı üçün yaradılan şəraiti birlikdə qiymətləndirir.Vəkil Yeganə Yaqubova Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, boşanma prosesində uşaqların hansı valideynin yanında qalması ayrıca hüquqi məsələdir və bununla bağlı avtomatik qayda yoxdur. Yəni ata uşaqların onun yanında qalmasını tələb...
29 Sentyabr 2026, 09:00
İpotekada olan mənzili ödəniş edə bilməyəndə itirmək mümkündür? – Hüquqşünaslardan XƏBƏRDARLIQ
Mənzil almaq üçün ipoteka və ya uzunmüddətli ödəniş öhdəliyi götürən vətəndaşlar üçün müqavilənin şərtlərini əvvəlcədən diqqətlə nəzərdən keçirmək olduqca vacibdir. Bəzən vətəndaşlar yalnız aylıq ödənişin məbləğinə diqqət yetirir, müqavilədə nəzərdə tutulan digər şərtləri isə kifayət qədər araşdırmırlar. Halbuki öhdəliyin hansı müddətə götürülməsi, aylıq ödənişlərin vaxtı, gecikmənin nəticələri, müqaviləyə vaxtından əvvəl xitam verilməsi halları, tərəflərin hüquq və vəzifələri və ödənişlərin dayandırılması zamanı mənzilin taleyi kimi məsələlər sonradan ciddi hüquqi və maliyyə nəticələr yarada bilər.Citypost.az xəbər verir ki, Hüquqşünasların sözlərinə görə, xüsusilə MTK-lardan mənzil alan və ödənişləri hissə-hissə həyata keçirən şəxslər müqaviləni imzalamazdan əvvəl bütün şərtləri diqqətlə oxumalıdırlar. Çünki vətəndaşın üzərinə düşən...
28 Sentyabr 2026, 11:20
Nikah dövründə alınan ev boşananda necə bölünür? – Vəkildən AÇIQLAMA
Nikah dövründə əldə edilən əmlakın boşanma zamanı necə bölünməsi cütlüklər arasında ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biridir. Xüsusilə ailə qurduqdan sonra alınan evin kimin adına rəsmiləşdirilməsi, alış zamanı hansı vəsaitdən istifadə olunması və ər-arvad arasında nikah müqaviləsinin olub-olmaması əmlakın hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayır.Məsələ ilə bağlı vəkil Könül Yaqubova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ümumi qayda olaraq, ər-arvadın nikah dövründə əldə etdiyi əmlak, nikah müqaviləsində və ya tərəflər arasında başqa razılaşmada fərqli qayda nəzərdə tutulmayıbsa, onların ümumi mülkiyyəti hesab olunur. Azərbaycan qanunvericiliyində də ər-arvadın nikah dövründə qazandıqları əmlakın ümumi mülkiyyət olması əsas prinsip kimi müəyyən edilib.Vəkilin sözlərinə görə, bu səbəbdən...
28 Sentyabr 2026, 10:18
