Dəniz suyunun şirin suya çevrilməsi texnikası niyə baha başa gəlir?
Maraqlı 19 Avqust 2026, 23:10
481
Dəniz suyunun şirin suya çevrilməsi, yəni duzsuzlaşdırma texnologiyası qlobal içməli su qıtlığının aradan qaldırılmasında mühüm həll yolu sayılsa da, prosesin yüksək maliyyə xərcləri tələb etməsi onun geniş tətbiqini çətinləşdirən əsas amildir. Duzsuzlaşdırma qurğularının tikintisi, quraşdırılması, istismarı böyük investisiyalar tələb edir. Bu texnologiyanın baha başa gəlməsinin başlıca səbəbi proses zamanı nəhəng həcmdə elektrik enerjisinin sərf olunmasıdır. Ən yayğın metod olan tərs osmos sistemində dəniz suyunu xüsusi membranlardan keçirmək üçün yüksək təzyiqli nasoslar işlədilir ki, bu da kommunal xərcləri kəskin artırır.
Citypost.az xəbər verir ki, istifadə olunan yüksək texnologiyalı avadanlıqlar, xüsusi filtrlər xərclərin yüksək qalmasında xüsusi rol oynayır. Dəniz suyunun tərkibindəki yüksək duzluq, müxtəlif minerallar membranların, boru xətlərinin tez sıradan çıxmasına, korroziyaya uğramasına səbəb olur. Mikroiqlim təsirlərinə dözümlü titanium, paslanmayan polad kimi bahalı materiallardan yararlanmaq məcburi xarakter daşıyır. Eyni zamanda membranların müntəzəm təmizlənməsi, vaxtaşırı yenilənməsi, kimyəvi təmizləyici maddələrin tətbiqi istismar xərclərini daima yüksək səviyyədə saxlayır.
Duzsuzlaşdırma prosesinin ətraf mühitə mənfi təsirlərini azaltmaq, ekoloji standartlara riayət etmək əlavə finans resursları tələb edir. Duzsuzlaşdırma nəticəsində əmələ gələn tünd duzlu məhlulun (rafinatın) dənizə zərərsiz şəkildə qaytarılması üçün xüsusi axıdıcı sistemlər qurulmalıdır. Həmçinin dənizdən su götürülərkən su canlılarının zədələnməməsi üçün mürəkkəb filtrasiya qurğularından təcridedici şəbəkələr istifadə olunur. Ekoloji təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsi layihələrin ümumi büdcəsini artırır.
Şirin suyun istehsal olunduğu məkandan yaşayış məntəqələrinə, kənd təsərrüfatı təsərrüfatlarına çatdırılması logistika baxımından da böyük vəsait tələb edir. Duzsuzlaşdırma zavodları dəniz kənarında yerləşdiyindən, suyun daxili rayonlara, dəniz səviyyəsindən yüksəkdə duran ərazilərə vurulması üçün güclü nasos stansiyaları, boru kəmərləri şəbəkəsi inşa edilməlidir. Alternativ enerji mənbələrinin, yeni nəsil membranların inkişafı gələcəkdə xərclərin azalmasına ümid yaratsa da, hazırda dəniz suyundan içməli su əldə edilməsi ən baha başa gələn mühəndislik həllərindən biri olaraq qalır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qədim xalçaların orijinallığını və yaşını təyin etməyin incəlikləri
Qədim xalçaların orijinallığını, yaşını təyin etmək dərindən sənətşünaslıq biliyi, toxuculuq texnikasına bələdlik, müasir laboratoriya müayinəsi tələb edən incə prosesdir. Ticarət şəbəkələrində süni şəkildə köhnəldilmiş, kimyəvi üsullarla rəngi soldurulmuş saxta xalçaların çoxluğu alıcılar, kolleksiyaçılar üçün böyük risk yaradır. Tarixi dəyərə malik həqiqi əl xalçasını saxtalardan fərqləndirmək üçün ilk növbədə xalçanın arxa üzünə, düyün sıxlığına, ililmələrin quruluşuna fikir vermək lazımdır. Əl işi olan orijinal qədim xalçaların arxasında düyünlər mikro ölçüdə qeyri-bərabər, təbii nahamarlıqda olur; maşın xalçalarında isə düyünlər riyazi dəqiqliklə düzülür, eyniləşdirilir.Citypost.az xəbər verir ki, xalçanın yaşını müəyyənləşdirən ən vacib göstəricilərdən biri istifadə olunan iplərin rəng tərkibidir. XIX əsrin sonlarına qədər toxunan...
19 Avqust 2026, 17:50
Akademik məqalə yazarkən istinadların düzgün edilməsi qaydası
Akademik məqalə yazarkən istinadların düzgün edilməsi elmi etikaya riayət olunmasının, elmi işin etibarlılığının, müəllif hüquqlarının qorunmasının başlıca şərtidir. Tədqiqat zamanı istifadə edilən mənbələri rəsmi şəkildə göstərmək oxucuya irəli sürülən iddiaların elmi əsaslarını yoxlamaq, mövzu üzrə prioritet araşdırmalarla tanış olmaq imkanı verir. Başqalarının fikirlərini, tədqiqat nəticələrini mənbə göstərmədən mənimsəmək elmi plagiat sayılır, bu da tədqiqatçının nüfuzuna, işin akademik dəyərinə ciddi zərbə vurur.Citypost.az xəbər verir ki, məqalə daxilində istinad verməyin iki əsas forması mövcuddur: mətn daxilində qeyd edilən qısa istinadlar, işin sonunda yerləşdirilən tam ədəbiyyat siyahısı. Mətn daxilində başqa müəllifin ideyasına, sitatına yer verildikdə müəllifin soyadı, əsərin nəşr ili, ehtiyac olduqda səhifə...
19 Avqust 2026, 17:24
Uşaqlıq travmalarının böyüklükdə qərar vermə mexanizminə təsiri
Uşaqlıq dövründə yaşanan psixoloji travmalar insanın yetkinlik çağındakı davranış modellərinə, emosional reaksiyalarına, xüsusilə həyati qərarlar qəbul etmə mexanizminə köklü təsir göstərir. Kiçik yaşlarda valideyn laqeydliyi, fiziki və ya emosional zorakılıq, ailədaxili münaqişələr, qəfil itkilər yaşayan fərdlər böyüdükdə qərar vermə prosesini təhlükəsizlik axtarışı kimi qavrayırlar. Şüuraltı səviyyədə formalaşan müdafiə mexanizmləri şəxsin riski qiymətləndirmə, seçim etmə qabiliyyətini təhrif edərək onu daha ehtiyatlı, yaxud həddindən artıq impulsiv addımlar atmağa vadar edir.Citypost.az xəbər verir ki, erkən yaşlarda güvənsizlik mühitində böyüyən insanlarda yetkinlik zamanı müşahidə olunan ən yayğın fəsadlardan biri xroniki tərəddüd, qərar verməkdən qaçınma meyilliliyidir. Yenidən səhv etmək, tənqid olunmaq, alçaldılmaq qorxusu fərdin kiçik...
19 Avqust 2026, 14:18
İkinci əl avtomobil alarkən yürüşün (probeq) geri çəkildiyini necə bilmək olar?
İkinci əl avtomobil bazarında alıcıların qarşılaşdığı ən böyük risklərdən biri yürüş göstəricisinin (probeqin) süni şəkildə azaltılmasıdır. Nəqliyyat vasitəsinin yürüşünü geriyə çəkmək onun real aşınma dərəcəsini gizlətmək, qiymətini suni şəkildə qaldırmaq məqsədi daşıyır. Alqı-satqı zamanı aldanmamaq, sonradan gözlənilməz təmir xərcləri ilə qarşılaşmamaq üçün avtomobilin həqiqi yürüşünü müəyyən edən kompleks əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, avtomobilin real vəziyyətini üzə çıxaran ilk vacib məqam salonun ümumi aşınma səviyyəsidir. Sükan çarxının dərisi, ötürücü qutunun dəstəyi, pedalların rezin üzlükləri, sürücü oturacağının yan hissələri yürüşlə birbaşa mütənasib olaraq köhnəlir. Əgər cihazlar panelində aşağı yürüş göstərildiyi halda pedalların rezini tamamilə silinibsə, sükanın dərisi həddindən artıq...
19 Avqust 2026, 11:03
Mexanik və avtomat sürət qutusu: Hansı daha uzunömürlüdür?
Mexanik və avtomat sürət qutularının uzunömürlülüyü avtomobil həvəskarları, alıcılar arasında ən çox müzakirə olunan məsələlərdəndir. Sürət qutusunun istismar müddəti yalnız onun texniki konstruksiyasından deyil, həm də düzgün qulluqdan, sürüş vərdişlərindən, istifadə olunan yağların keyfiyyətindən asılıdır. Hər iki sistemin özünəməxsus üstünlükləri, zəif tərəfləri olsa da, dözümlülük baxımından aralarında ciddi fərqlər mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, konstruktiv baxımdan mexanik sürət qutusu daha sadə quruluşa malikdir. Elektrik sxemlərinin, mürəkkəb elektron idarəetmə bloklarının olmaması onun xarab olma riskini azaltmaqla yanaşı, resursunu kəskin artırır. Mexanik transmissiyada əsas aşınan hissə ilişmə diski sayılır ki, bunun da müəyyən yürüşdən sonra dəyişdirilməsi az xərclə başa gəlir. Düzgün istifadə edildikdə,...
19 Avqust 2026, 09:48
Otaq bitkilərinin saralmasının səbəbləri və bərpa üsulları
Otaq bitkilərinin yarpaqlarının saralması ev şəraitində gül yetişdirənlərin tez-tez qarşılaşdığı, bitkinin inkişafının pozulduğunu göstərən əsas siqnallardan biridir. Bu hal vaxtında aradan qaldırılmadıqda bitki tədricən zəifləyir, kök sistemi çürüyərək tamamilə məhv olur. Saralma prosesinin qarşısını almaq üçün əvvəlcə yarpaqların rəng dəyişməsinə gətirib çıxaran səbəbləri dəqiq müəyyənləşdirmək, sonra uyğun bərpa üsullarını tətbiq etmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, saralmanın ən geniş yayılmış səbəbi suvarma rejiminin düzgün tənzimlənməməsidir. Bitkiyə həddindən artıq su vermək torpaqda hava dövranını kəsir, köklərin oksigensiz qalıb çürüməsinə yol açır, bu da yarpaqların saralıb yumşalması ilə nəticələnir. Əksinə, az suvarma zamanı torpaq quruyur, bitki qida maddələrini mənimsəyə bilmədiyi üçün yarpaqların ucları...
18 Avqust 2026, 22:28
