Balina südü haqda şok faktlar
Maraqlı 05 Fevral 2025, 13:10
24015
Mavi balinalar okeanın ən nəhəng və maraqlı canlılarından hesab olunur.
Oxu24.com bu canlı haqda maraqlı məlumatları təqdim edir:
Okeanın nəhəng genişliyində, balina balina anasının yanında üzür, onun sağ qalması onun hər hərəkəti ilə mürəkkəb şəkildə bağlıdır. Əksər insanlar balinaları əzəmətli dəniz məməliləri kimi tanısalar da, çox az adam balalarını necə bəslədiklərini bilir.
Ana südü ilə qidalanma əlaqəsinin birbaşa təması ehtiva etdiyi quru məməlilərindən fərqli olaraq, okean tamamilə fərqli bir yanaşma tələb edir.

Balinalar məməlilər olduqları üçün nəsillərini südlə təmin etməlidirlər. Bununla belə, su altında ana südü ilə qidalanmaq çətin olur. Quru məməlilərindən fərqli olaraq, balinaların anadan balaya süd vermək üçün süd ifraz edən orqanı (məməsi) yoxdur. Bunun əvəzinə dişi balinalar diqqətəlayiq bir üsuldan istifadə edirlər: südlərini birbaşa suya buraxırlar, bala isə onu yemək üçün yaxınlıqda qalır.Ananın suya buraxdığı südü yaxınlıqda dayanan bala onunla qidalanır.
Balina südünü unikal edən nədir?
Balina südü bizim tanış olduğumuz süd kimi deyil. O, olduqca ağır tərkibə malikdir. Yağ tərkibi təxminən 50%-dir. Bu yüksək yağlı konsistensiya onun suda həll olunmasının qarşısını alır, ətraf mühitə həyati vacib qidaları itirmədən balanın qidalanmasını asanlaşdırır. Südün yapışqan quruluşu onun sualtı axınlarda toxunulmaz qalmasını təmin edərək, balina balasına enerji və qida baxımından zəngin bir yemək təqdim edir.
Bu uyğunlaşma niyə bu qədər vacibdir?
Bu dahiyanə uyğunlaşma bala balinanın sürətli böyüməsi üçün çox vacibdir. Gənc balina adətən bir neçə ay davam edən qulluq dövründə gündəlik 200 funta qədər çəki qazana bilər. Bu sürətli böyümə balanı okeanın geniş və çox vaxt bağışlanmaz ekosistemində hərəkət etmək və sağ qalmaq üçün lazım olan güc və yağ ilə təchiz etmək üçün vacibdir.
Həmçinin oxuyun

Onun böyük ürəyi...
Bu, Mavi balinanın ürəyidir. Çəkisi 1300 funtdan (±600 kq) çox dur. Nəhəng ürək dəqiqədə 8-10 dəfə döyünür və hər ürək döyüntüsü 2 mil (3,2 km) məsafədən eşidilir.Mavi balina qidalanmaq üçün dalış edərkən onun nəhəng ürəyi dəqiqədə cəmi iki dəfə döyünür.
Mavi balinanın böyük əzələli ürəyi dərin sularda təzyiq artdıqda qanın axmasını təmin edir. 10 ton qanı belə böyük bir dərinlikdə nəhəng bir bədəndən ötürmək üçün çox güclü əzələ lazımdır. Tədqiqatçıların fikrincə, mavi balinanın ürək dərəcəsinin səmərəliliyindən məsul olan yavaş-yavaş büzülən aorta (qanı bədənin qalan hissəsinə aparan arteriya)dır.
Açıq-bağlanan qapaqdan fərqli olaraq (insanlar kimi), elastik daralma qanın ürək döyüntüləri arasında axmasına imkan verə bilər. Dalış zamanı enerjiyə qənaət etməyin inanılmaz dərəcədə effektiv üsuludur.

Mavi balinalar nəhəngdir, uzunluğu ümumiyyətlə 80-100 fut (24-30 metr) arasında dəyişir. Ən uzun dəqiq ölçülmüş mavi balina 97 fut (23,5 metr) sürətlə böyüyən dişidir, lakin uzunluğu 108 fut (33 metr) olan mavi balinalar haqqında məlumatlar var.
Mavi balinaların orta çəkisi 200.000 ilə 300.000 funt (90.000 ilə 136.000 kiloqram) arasında və ya təxminən 100 ilə 150 ton arasındadır. Bəzilərinin çəkisi 441.000 funt (200.000 kiloqram) və ya 220 tona qədər ola bilər. Müqayisə üçün qeyd edək ki, yetkin bir Afrika filinin çəkisi 6 tona qədərdir, ona görə də bir mavi balinanın çəkisinə bərabər olmaq üçün 30 və ya daha çox fil lazım ola bilər.
Onların nəbzlərinin, iniltilərinin və iniltilərinin dilini 1000 mil (1600 kilometr) məsafədən başqaları eşidə bilər.
Hazırladı: Miri Məcidli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Quşlar uçarkən niyə dövrə vururlar?
Göydə bir qartal, şahin və ya kərkəs gördükdə diqqət etsəniz, onun bəzən qanadlarını demək olar ki, tərpətmədən böyük dairələr cızaraq yüksəldiyini görə bilərsiniz. İlk baxışdan quşun sadəcə havada dövrə vurduğu düşünülə bilər. Əslində isə bu hərəkətin arxasında çox maraqlı aerodinamik mexanizm dayanır. Quşlar müəyyən uçuş şəraitlərində havanın hərəkətindən istifadə edərək enerji sərfiyyatını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilirlər.Citypost.az xəbər verir ki, xüsusilə yırtıcı quşlar və bəzi iri uçan quşlar havada yüksələn isti hava axınlarından istifadə edirlər. Günəş yer səthini qızdırdıqda torpağa yaxın hava da isinərək yuxarı qalxır. Belə yüksələn isti hava sütunlarına “termal axınlar” deyilir. Quş həmin hava axınının içinə daxil olduqda...
18 Sentyabr 2026, 10:30
Niyə elmi təcrübələrdə məhz siçanlardan istifadə olunur?
Heç düşünmüsünüzmü ki, laboratoriyalarda aparılan saysız-hesabsız tibbi və genetik araşdırmalarda niyə məhz siçanlardan bu qədər geniş istifadə olunur? İlk baxışdan insanla laboratoriya siçanı arasında böyük fərq var. Biri insan, digəri isə kiçik ölçülü gəmiricidir. Lakin elmi baxımdan məsələ xarici görünüşdən tamamilə fərqlidir. Siçanlar insan biologiyasını öyrənmək üçün ən çox istifadə olunan model orqanizmlərdən biridir və bunun əsas səbəblərindən biri onların genetik, fizioloji və bioloji xüsusiyyətlərinin insanlarla bir sıra mühüm oxşarlıqlar təşkil etməsidir. NIH də heyvan modellərinin seçilməsində insanla anatomik, fizioloji və genetik oxşarlıqların mühüm meyar olduğunu bildirir.Citypost.az-ın məlumatına görə, insan və siçan genomlarının müqayisəsi göstərir ki, hər iki növdə çox...
18 Sentyabr 2026, 09:30
Meşələrin görünməyən interneti: Ağaclar bir-biri ilə necə əlaqə saxlayır?
Meşəyə baxanda ilk gördüyümüz mənzərə sakitlik və hərəkətsizlikdir. Ağaclar illərlə eyni yerdə dayanır, bir-birindən xəbərsiz görünür və sanki hər biri öz həyatını yaşayır. Lakin torpağın səthindən bir neçə santimetr aşağıda tamamilə başqa bir dünya mövcuddur. Burada ağacların kökləri, torpaqdakı mikroorqanizmlər və xüsusilə mikorizal göbələklərin lifləri bir-biri ilə mürəkkəb əlaqələr yarada bilir. Alimlər bu əlaqələrin müəyyən hallarda bitkilər arasında maddələrin və kimyəvi siqnalların hərəkətinə imkan verdiyini araşdırırlar.Citypost.az xəbər verir ki, bu sistem bəzən populyar elmdə “Wood Wide Web”, yəni “meşənin interneti” adlandırılır. Bunun səbəbi odur ki, mikorizal göbələklərin torpaq altında yayılan nazik lifləri bir neçə bitkinin kökləri ilə əlaqəyə girə və...
18 Sentyabr 2026, 08:30
İosif Stalinlə Adolf Hitlerin “əbədi dostluğu”
Bəlkə də çoxları bilmir ki, XX əsrin 30-cu illərinin sonunda SSRİ üçün ən böyük düşmən Almaniya deyil, Böyük Britaniya idi. Əslində həmin dövrdə Stalin ilə Hitler bir çox məsələlərdə eyni mövqe və düşüncəyə malik rəhbərlər idi. 1939-cu ilin avqust ayında Molotov-Ribbentrop paktına, daha doğrusu Stalin və Hitler razilaşmasına görə Avropanın iki yerə bölünməsi nəzərdə tutulurdu. (Həmin dövrdə İohim fon Ribbentrop Almaniyanın Xİ naziri idi). Gizli pakt bağlanışından sonra alman qonaqlara Kremldə banket təşkil olundu. Stalin həmin banketdə Hitlerin və Gimmlerin sağlığına badə qaldırdı. 1939-cu ildə Alman xalqının “əbədi füreri” Adolf Hitler teleqram vuraraq Sovet xalqının “əbədi rəhbəri” İosif Stalini...
17 Sentyabr 2026, 16:39
Bizi xəstəliklərdən qoruyan nədir? – İmmunitet sisteminin heyrətamiz müdafiə mexanizmi
Bədənimiz hər gün gözlə görünməyən milyonlarla mikroorqanizmlə təmasda olur. Bakteriyalar, viruslar, göbələklər və digər yad maddələr orqanizmə müxtəlif yollarla daxil olmağa çalışa bilər. Buna baxmayaraq, insan bədəni hər dəfə xəstələnmir. Bunun əsas səbəblərindən biri bizi daim qoruyan mürəkkəb immun sistemidir.Citypost.az-ın məlumatına görə, immunitet sistemi yalnız xəstəlik zamanı aktivləşən mexanizm deyil. Əksinə, o, gündəlik olaraq orqanizmi potensial təhlükələrdən qorumaq üçün fəaliyyət göstərir. Bu sistem müxtəlif hüceyrələr, zülallar, toxumalar və orqanlardan ibarətdir və əsasən iki böyük müdafiə istiqamətində işləyir: anadangəlmə və qazanılmış immunitet. Bu iki sistem bir-birindən ayrı deyil, əksinə, bir-birini tamamlayır. Müdafiənin ilk mərhələsi isə düşündüyümüzdən daha sadə bir yerdən başlayır...
17 Sentyabr 2026, 10:30
Ceyhun bəy Hacıbəyli Stalinin tələsinə niyə düşmədi?
Cümhuriyyət hökuməti tərəfindən 1919-cu ilin yanvarında Paris sülh konfransında iştirak etmək üçün nümayəndə heyətinin tərkibində xaricə yola düşənədək Ceyhun bəy "Azərbaycan" qəzetinin redaktoru olmuşdur Azərbaycan nümayəndə heyətinin konfrans ərəfəsində Fransanın paytaxtında çap etdirdiyi kitablar, bülletenlər və s. materiallar o dövrdə böyük əhəmiyyətə malik idi. Fransız və ingilis dillərində çap olunmuş "Qafqaz Azərbaycan Respublikası", "Qafqaz Azərbaycan Respublikasının sülh konfransına memorrandumu" da çox maraqlıdır. Burada həmçinin Azərbaycan nümayəndəliyinin aylıq bülleteni də çap olunurdu.Bunlardan başqa, mühacirət illərində Ceyhun bəy digər qəzet və jurnallarla, radio ilə də əməkdaşlıq etmiş, Azərbaycanla bağlı çoxsaylı məqalələr yazmış, tədqiqatlar aparmışdır.Qarabağ folkloru və dialektikasına aid kitab yazaraq, onu Fransa cəmiyyətində...
17 Sentyabr 2026, 10:16