Balina südü haqda şok faktlar
Maraqlı 05 Fevral 2025, 13:10
19074
Mavi balinalar okeanın ən nəhəng və maraqlı canlılarından hesab olunur.
Oxu24.com bu canlı haqda maraqlı məlumatları təqdim edir:
Okeanın nəhəng genişliyində, balina balina anasının yanında üzür, onun sağ qalması onun hər hərəkəti ilə mürəkkəb şəkildə bağlıdır. Əksər insanlar balinaları əzəmətli dəniz məməliləri kimi tanısalar da, çox az adam balalarını necə bəslədiklərini bilir.
Ana südü ilə qidalanma əlaqəsinin birbaşa təması ehtiva etdiyi quru məməlilərindən fərqli olaraq, okean tamamilə fərqli bir yanaşma tələb edir.

Balinalar məməlilər olduqları üçün nəsillərini südlə təmin etməlidirlər. Bununla belə, su altında ana südü ilə qidalanmaq çətin olur. Quru məməlilərindən fərqli olaraq, balinaların anadan balaya süd vermək üçün süd ifraz edən orqanı (məməsi) yoxdur. Bunun əvəzinə dişi balinalar diqqətəlayiq bir üsuldan istifadə edirlər: südlərini birbaşa suya buraxırlar, bala isə onu yemək üçün yaxınlıqda qalır.Ananın suya buraxdığı südü yaxınlıqda dayanan bala onunla qidalanır.
Balina südünü unikal edən nədir?
Balina südü bizim tanış olduğumuz süd kimi deyil. O, olduqca ağır tərkibə malikdir. Yağ tərkibi təxminən 50%-dir. Bu yüksək yağlı konsistensiya onun suda həll olunmasının qarşısını alır, ətraf mühitə həyati vacib qidaları itirmədən balanın qidalanmasını asanlaşdırır. Südün yapışqan quruluşu onun sualtı axınlarda toxunulmaz qalmasını təmin edərək, balina balasına enerji və qida baxımından zəngin bir yemək təqdim edir.
Bu uyğunlaşma niyə bu qədər vacibdir?
Bu dahiyanə uyğunlaşma bala balinanın sürətli böyüməsi üçün çox vacibdir. Gənc balina adətən bir neçə ay davam edən qulluq dövründə gündəlik 200 funta qədər çəki qazana bilər. Bu sürətli böyümə balanı okeanın geniş və çox vaxt bağışlanmaz ekosistemində hərəkət etmək və sağ qalmaq üçün lazım olan güc və yağ ilə təchiz etmək üçün vacibdir.
Həmçinin oxuyun

Onun böyük ürəyi...
Bu, Mavi balinanın ürəyidir. Çəkisi 1300 funtdan (±600 kq) çox dur. Nəhəng ürək dəqiqədə 8-10 dəfə döyünür və hər ürək döyüntüsü 2 mil (3,2 km) məsafədən eşidilir.Mavi balina qidalanmaq üçün dalış edərkən onun nəhəng ürəyi dəqiqədə cəmi iki dəfə döyünür.
Mavi balinanın böyük əzələli ürəyi dərin sularda təzyiq artdıqda qanın axmasını təmin edir. 10 ton qanı belə böyük bir dərinlikdə nəhəng bir bədəndən ötürmək üçün çox güclü əzələ lazımdır. Tədqiqatçıların fikrincə, mavi balinanın ürək dərəcəsinin səmərəliliyindən məsul olan yavaş-yavaş büzülən aorta (qanı bədənin qalan hissəsinə aparan arteriya)dır.
Açıq-bağlanan qapaqdan fərqli olaraq (insanlar kimi), elastik daralma qanın ürək döyüntüləri arasında axmasına imkan verə bilər. Dalış zamanı enerjiyə qənaət etməyin inanılmaz dərəcədə effektiv üsuludur.

Mavi balinalar nəhəngdir, uzunluğu ümumiyyətlə 80-100 fut (24-30 metr) arasında dəyişir. Ən uzun dəqiq ölçülmüş mavi balina 97 fut (23,5 metr) sürətlə böyüyən dişidir, lakin uzunluğu 108 fut (33 metr) olan mavi balinalar haqqında məlumatlar var.
Mavi balinaların orta çəkisi 200.000 ilə 300.000 funt (90.000 ilə 136.000 kiloqram) arasında və ya təxminən 100 ilə 150 ton arasındadır. Bəzilərinin çəkisi 441.000 funt (200.000 kiloqram) və ya 220 tona qədər ola bilər. Müqayisə üçün qeyd edək ki, yetkin bir Afrika filinin çəkisi 6 tona qədərdir, ona görə də bir mavi balinanın çəkisinə bərabər olmaq üçün 30 və ya daha çox fil lazım ola bilər.
Onların nəbzlərinin, iniltilərinin və iniltilərinin dilini 1000 mil (1600 kilometr) məsafədən başqaları eşidə bilər.
Hazırladı: Miri Məcidli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Saç tez-tez kəsiləndə daha sürətli uzanır? – Elmi cavab
Saçların tez-tez kəsilməsinin onların daha sürətli uzanmasına səbəb olduğu fikri uzun illərdir insanlar arasında dolaşan ən məşhur inanclardan biridir. Bir çox valideyn övladlarının saçını tez uzansın deyə tez-tez kəsdirir, böyüklər isə saçlarını müəyyən aralıqlarla qısaltmağın uzanma sürətini artırdığına inanırlar. Lakin müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, bu fikir həqiqəti əks etdirmir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, saçın uzanması saçın görünən hissəsindən deyil, dərinin altında yerləşən saç follikullarından – yəni saç köklərindən asılıdır. Saç kəsildikdə yalnız ölü keratin lifləri qısalır. Bu proses saç kökünə, onun fəaliyyətinə və böyümə sürətinə heç bir təsir göstərmir.Saçın nə qədər sürətlə uzanması əsasən genetik xüsusiyyətlərdən, hormon...
20 İyul 2026, 11:12
İnsanlarda əcdadlardan qalan genlər necə üzə çıxır?
Atavizm biologiyada çox maraqlı və nadir rast gəlinən hadisələrdən biridir. Bu termin müasir insanda və ya digər canlılarda uzaq əcdadlarına məxsus olan, lakin təkamül prosesində demək olar ki, yox olmuş xüsusiyyətlərin yenidən üzə çıxmasını ifadə edir. Başqa sözlə desək, atavizm insanın və ya heyvanın genomunda uzun illər passiv qalan genlərin müəyyən səbəblərdən yenidən aktivləşməsi nəticəsində meydana gələn əlamətlərdir.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin fikrincə, təkamül prosesi zamanı bir çox xüsusiyyətlər öz funksiyasını itirdiyi üçün aktiv fəaliyyət göstərmir. Lakin həmin genlər tamamilə yox olmur, sadəcə passiv vəziyyətdə qalır. Nadir hallarda baş verən genetik dəyişikliklər və mutasiyalar nəticəsində bu genlər yenidən aktivləşə bilir...
20 İyul 2026, 10:07
Körpələrdə ayaqla qavrama refleksi nəyi göstərir?
Yeni doğulan körpələrdə müşahidə olunan bəzi reflekslər təkcə onların sağlam inkişafının göstəricisi deyil, həm də insanın təkamül tarixindən izlər daşıyır. Bu reflekslərdən biri də plantar grasp, yəni ayaqla qavrama refleksi adlanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, körpənin ayaq dabanına və ya ayaq barmaqlarının alt hissəsinə yüngül toxunduqda o, barmaqlarını içəri doğru bükərək sanki nəyisə tutmağa çalışır. Bu hərəkət tamamilə qeyri-iradidir və doğuşdan mövcud olan reflekslərdən biri hesab edilir.Alimlər bu refleksi insanın təkamül keçmişi ilə əlaqələndirirlər. Onların fikrincə, milyonlarla il əvvəl yaşamış primat əcdadlarımız üçün belə refleks həyati əhəmiyyət daşıyırdı. O dövrdə balalar analarının bədənindəki tüklərdən möhkəm yapışaraq hərəkət edir,...
17 İyul 2026, 10:57
Kəpənəklər doğrudanmı cəmi bir gün yaşayır? – İllərdir yayılan yanlış təsəvvürün həqiqəti
"Cəmi bir gün ömrü var" ifadəsi kəpənəklərlə bağlı ən məşhur fikirlərdən biridir. Hətta gündəlik danışıqda belə qısaömürlü hadisələri təsvir etmək üçün tez-tez "kəpənək ömrü" ifadəsi işlədilir. Lakin bioloqlar bildirirlər ki, bu fikir elmi baxımdan doğru deyil. Əslində, demək olar ki, bir gün yaşayan kəpənək növü yoxdur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, kəpənəklərin ömrü növündən, yaşadığı mühitdən və həyat dövründən asılı olaraq ciddi şəkildə dəyişir. Orta hesabla əksər kəpənəklər yetkin mərhələdə 2–4 həftə yaşayırlar. Bu müddət ərzində onlar qidalanır, cütləşir və yeni nəslin davam etməsi üçün yumurta qoyurlar.Lakin bütün kəpənəklər eyni ömür uzunluğuna malik deyil. Məsələn, dünyanın ən məşhur köç...
17 İyul 2026, 09:51
Niyə qohum heyvanların cütləşməsi təhlükəlidir?
Təbiətdə də insanlar kimi heyvanlarda qohum fərdlər arasında cütləşmə baş verdikdə sağlam nəsil əldə etmək çətinləşir. Biologiyada bu hadisə inbridinq (inbreeding) adlanır və genetik müxtəlifliyin azalmasına səbəb olan ən mühüm amillərdən biri hesab olunur. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, qohum heyvanların cütləşməsi nəticəsində müxtəlif irsi xəstəliklər, inkişaf qüsurları və nəsilvermə problemləri meydana çıxa bilər.Citypost.az xəbər verir ki, alimlər bildirirlər ki, bunun əsas səbəbi bütün canlıların genomunda gizli şəkildə daşınan resessiv genlərlə bağlıdır. Hər bir heyvan müəyyən sayda zərərli mutasiyaları öz genlərində daşıya bilər. Lakin bu genlər adətən resessiv olduqları üçün tək olduqda xəstəlik yaratmırlar və heyvan tamamilə sağlam görünür.Problem həmin resessiv genlərin...
17 İyul 2026, 08:39
Ən zəhərli 10 bitki– Gözəlliklərinin arxasında ölüm gizlənir
Bitkilər adətən sağlamlıq, təbiət və həyat rəmzi kimi qəbul edilir. Lakin təbiətdə elə növlər var ki, onların təkcə toxunması, meyvəsini dadmaq və ya şirəsi ilə təmas belə insan həyatı üçün ölümcül nəticələr doğura bilər. Tarix boyu bu bitkilərdən ovçuluqda, müharibələrdə, sui-qəsdlərdə və hətta zəhərlənmələrdə istifadə olunub.Citypost.az xəbər verir ki, bəzi növlər isə bu gün də park və bağlarda bəzək məqsədilə yetişdirilsə də, təhlükəli xüsusiyyətlərini qorumaqda davam edirlər.1. Gözəl avratotu (Belladonna)Parlaq qara meyvələri son dərəcə cəlbedici görünür və şirin dada malikdir. Məhz buna görə xüsusilə uşaqlar üçün böyük təhlükə yaradır. Bitkinin tərkibində atropin və skopolamin kimi güclü alkaloidlər var. Cəmi bir...
16 İyul 2026, 11:33