Kofeyə süd qatanda antioksidantlar yox olur?
Qurman 06 Avqust 2026, 10:26
301
Səhər saatlarında bir fincan kofe içmək milyonlarla insanın əvəzolunmaz gündəlik ritualıdır. Qara kofenin tünd və acı dadını yumşaltmaq, daha kremli bir tekstura əldə etmək üçün ona süd əlavə etmək də bir o qədər geniş yayılıb. Lakin sağlamlıq və qidalanma dairələrində illərdir cavabı mübahisə doğuran vacib bir sual var: Kofeyə süd qatdıqda onun tərkibindəki faydalı antioksidantlar neytrallaşır və yox olurmu? Qida kimyaçıları və molekulyar biologiya mütəxəssislərinin aparıcı tədqiqatları bu suala aydınlıq gətirərək, kofe və südün molekulyar səviyyədəki qarşılıqlı təsirini ortaya qoyur.
Citypost.az xəbər verir ki, kofe təbiətdə xlorogen turşusu (CGA) başda olmaqla, polifenollar adlanan güclü antioksidantlarla ən zəngin qidalardan biridir. Bu antioksidantlar bədəndə xroniki iltihabı azaltmaq, hüceyrələri qocalmaqdan və sərbəst radikalların zərərli təsirlərindən qorumaq funksiyasını yerinə yetirir. Süd isə öz növbəsində zülallarla — xüsusilə də kazein zülalı ilə zəngindir. Kofeyə süd əlavə edildikdə, südün tərkibindəki kazein molekulları kofenin polifenolları ilə kimyəvi rabitə yaradır və "zülal-polifenol kompleksi" adı verilən yeni mürəkkəb bir birləşmə formalaşır.
Bu kimyəvi reaksiya ilk baxışda antioksidantların zərərsizləşməsi kimi təəssürat yarada bilər. Çünki sınaq şüşəsində aparılan ilkin analitiklər zülalla birləşən antioksidantların dərhal sərbəst molekul formasını itirdiyini göstərirdi. Lakin canlı orqanizm daxilində həzm prosesini araşdıran qida kimyaçıları tamam fərqli bir mənzərə ilə qarşılaşdılar. Süd-kofe qarışığı mədəyə və nazik bağırsağa daxil olduqda, həzm fermentləri kazein zülalını parçalamağa başlayır. Zülal parçalandıqca, ona bağlanmış xlorogen turşusu və digər antioksidantlar tədricən sərbəst buraxılır və qan dövranına sorulur. Mütəxəssislərin rəyinə görə, süd antioksidantları yox etmir, sadəcə onların bədəndə sorulma sürətini bir qədər yavaşladır ki, bu da qan şəkərinin və həzmin daha stabil qalmasına kömək edə bilər.
Üstəlik, Kopenhagen Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan son molekulyar araşdırmalar gözlənilməz bir kəşfi də ortaya çıxarıb. Məlum olub ki, antioksidantların (polifenolların) zülalın əsas tikinti bloku olan aminturşularla birləşməsi immun hüceyrələrində iltihabəleyhinə təsiri iki dəfə artırır. Yəni, kofedəki antioksidantlar südün aminturşuları ilə reaksiyaya girdikdə, hüceyrə səviyyəsində iltihabla mübarizə qabiliyyəti daha da güclənir.
Kofeyə süd qatmaq onun sağlamlıq üçün vacib olan antioksidant dəyərini məhv etmir. Əgər mədənizdə həssaslıq və ya qastrit varsa, südlü kofe içmək kofenin kəskin turşuluğunu azaldaraq mədə divarını qoruyur. Yeganə istisna laktaza dözümsüzlüyü (laktoz intoleransı) olan şəxslərə aiddir ki, onlar üçün bitki mənşəli südlər (badam, yulaf və s.) alternativ ola bilər. Bir sözlə, kofenizi istər tünd-qara, istərsə də bol südlü sevin — orqanizminiz hər iki halda öz faydalı antioksidant payını almaqda davam edir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Restoranda "Təzə balıq" sifariş edərkən bu detala baxın: Şeflərin gizlətdiyi test
Restoranda dəniz məhsulları yemək xüsusi bir həzz olsa da, menyuda "günlük təzə balıq" yazısı hər zaman reallığı əks etdirmir. Bir çox restoranlar həftələrlə dondurucuda qalmış və ya təravətini itirməyə başlamış balıqları xüsusi ədviyyatlar, souslar və təqdimat üsulları ilə "təzə" kimi təqdim etməkdə ustalaşıblar. Lakin peşəkar mətbəx sirrlərini bilən şeflərin tətbiq etdiyi sadə bir test sayəsində masanıza gələn balığın həqiqətən təzə, yoxsa dondurulub yenidən əridilmiş olduğunu saniyələr ərzində təyin edə bilərsiniz.Citypost.az xəbər verir ki, restoran masasında balığın təravətini yoxlamağın ən etibarlı metodu onun gözlərinə, qəlsəmələrinə və ən əsası ətin elastikliyinə (toxuma testinə) diqqət yetirməkdir. Əgər balıq bütöv halda bişirilib təqdim olunubsa,...
05 Avqust 2026, 18:28
Qəhvə dənələrinin üzərindəki yağ nəyi göstərir? – Keyfiyyət, yoxsa köhnəlmə əlaməti?
Qəhvə həvəskarlarının və mütəxəssislərin tez-tez mübahisə etdiyi, istehlakçıların isə mağaza rəflərində ən çox diqqət yetirdiyi məqamlardan biri qəhvə dənələrinin üzərindəki parlaq, yağlı təbəqədir. Çox vaxt bu parlaq görünüş qəhvənin daha təravətli, zəngin və tünd dada malik olmasının göstəricisi kimi qəbul edilir. Lakin qida kimyası və qəhvə qovurma (roasting) sənətinin təhlili göstərir ki, dənələrin səthindəki yağ heç də hər zaman yüksək keyfiyyət mənasına gəlmir; əksinə, bəzən köhnəlmə və ya yanlış qovrulma əlaməti ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, qəhvə dənəsinin daxilində təbii efir yağları və lipidlər mövcuddur. Çiy qəhvə dənəsində bu yağlar hüceyrə daxilində gizli qalır. Qəhvə qovrulmağa başladıqda temperaturun təsirindən dənənin...
05 Avqust 2026, 16:48
Dondurucuda donan ətin üstündəki "Buz kristalları": Qidanın keyfiyyəti və təhlükəsizliyi haqqında nə deyir?
Əti uzun müddət saxlamaq üçün dondurucuya qoyduqda bir müddət sonra onun üzərində bəyaz, şaxtalı buz kristallarının əmələ gəldiyini və ya ətin rənginin solğunlaşdığını müşahidə edirik. Bir çox insan bu mənzərəni gördükdə ətin xarab olduğunu düşünərək onu atmağa tələsir, bəziləri isə bu buzu sadəcə adi dondurma prosesinin təbii nəticəsi sayaraq diqqət yetirmir. Lakin qida texnologiyası və mikrobiologiya mütəxəssislərinin fikrincə, dondurulmuş ətin üzərindəki bu kristallar qidanın keyfiyyəti, saxlanma şəraiti və dadı haqqında vacib siqnallar verir.Citypost.az xəbər verir ki, elmi dildə bu hadisə "dondurucu yanğısı" (freezer burn) və ya sublimasiya prosesi adlanır. Ətin tərkibindəki su dondurucunun aşağı temperaturunda buz halına gəlir. Lakin ət...
05 Avqust 2026, 14:00
Pomidor niyə otaq temperaturunda qalmalıdır? – Dad hüceyrələrini "donduran" soyuq faktı
Mətbəxdə tərəvəzlərin təravətini qorumaq üçün onları dərhal soyuducuya yerləşdirmək bir çoxumuz üçün avtomatik bir vərdişə çevrilib. Lakin alış-veriş çantasından çıxan təzə, ətirli pomidorları soyuducuya qoymaq onların keyfiyyətinə vurulan en böyük zərbələrdən biridir. Qida elmi və genetika sahəsində aparılan araştırmalar göstərir ki, al-qırmızı və şirəli pomidorların soyuducuya qoyulduqdan sonra dadsız, samana bənzər bir teksturaya çevrilməsi sadəcə təsəvvür deyil, genetik səviyyədə baş verən biokimyəvi bir prosesdir.Citypost.az xəbər verir ki, pomidorun özünəməxsus dadı və ətri onun tərkibindəki şəkər, turşular və volatil (uçucu) aromatik birləşmələrin mükəmməl balansından yaranır. Mütəxəssislərin araşdırmalarına əsasən, pomidor 12 dərəcədən aşağı temperaturla qarşılaşdıqda onun daxilindəki "dad genləri" (xüsusilə volatile maddələrin...
05 Avqust 2026, 09:14
Kofeyə duz qatmaq vərdişi: Dad reseptorlarını aldatmağın elmi izahı
Kofe həvəskarlarının və peşəkar baristaların son zamanlar sıxlıqla tətbiq etdiyi unikal vərdişlərdən biri də dəmləmə prosesində və ya fincana bir çimdik duz əlavə etməkdir. İlk baxışdan bu kombinasiya qəribə və hətta kofenin dadını korlayacaq bir addım kimi görünə bilər. Lakin gastronomiya elmi və neyrofiziologiya sahəsində aparılan araştırmalar göstərir ki, kofeyə natrium-xlorid (duz) qatmaq sadəcə dad təcrübəsini zənginləşdirmir, həm də dildəki dad reseptorlarının iş prinsiplərini birbaşa dəyişdirir.Citypost.az xəbər verir ki, bu qeyri-adi vərdişin arxasında duran ən əsas elmi mexanizm duzun acı dadı neytrallaşdırmaq xüsusiyyətidir. Kofe tərkibindəki "piron" və "fenilindan" kimi maddələr səbəbindən təbii acılığa malikdir. İnsan dilindəki acı dad reseptorları natrium...
05 Avqust 2026, 08:26
Çörəyin kiflən hissəsini kəsib yemək olarmı? – Görünməyən təhlükəli göbələklər
Mətbəxdə ən çox qarşılaşdığımız hallardan biri də çörək diliminin və ya kündəsinin kənarında kiçik bir kif ləkəsi gördükdə həmin hissəni kəsib atmaq və qalan hissəni yeməyə davam etməkdir. İlk baxışdan bu addım qənaətcil və zərərsiz bir həll yolu kimi görünə bilər. Çünki gözümüzə görünən kif sadəcə kiçik bir nöqtədən ibarətdir və çörəyin qalan hissəsi tamamilə sağlam təsir bağışlayır. Lakin mikrobiologiya və qida təhlükəsizliyi mütəxəssislərinin xəbərdarlıqlarına əsasən, kiflənmiş çörəyin vizual olaraq "təmiz" görünən hissəsini belə yemək orqanizm üçün ciddi və gözəgörünməz təhlükələr yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, çörək kimi yumşaq və məsaməli qidalarda kifin yayılma mexanizmi bərk qidalardan tamamilə fərqlənir. Bizim gözlə...
04 Avqust 2026, 13:55
