Süd məhsulları ilə birgə balıq yemək: Qədim miflərin elmi izahı

Azərbaycan cəmiyyətində və bir çox şərq mədəniyyətlərində nəslidən-nəslə ötürülən ən yayğın qida mifləridir bir də balıq ilə süd məhsullarının (qatıq, xama, şor və s.) eyni vaxtda istehlak edilməsinin ağır zəhərlənməyə, dəridə ala-bula ləkələrə (vitiligo) və ya digər kəskin xəstəliklərə səbəb olması fikridir. Hətta bir çox insan balıq yedikdən dərhal sonra qatıq qəbul etməyin ölümcül nəticələrə gətirib çıxaracağına inanır. Lakin müasir tibb, qida təhlükəsizliyi ekspertləri və dietoloqlar bildirirlər ki, təzə balıq ilə keyfiyyətli süd məhsulunun birgə qəbul edilməsi insan orqanizmi üçün heç bir zəhərlənmə və ya xəstəlik təhlükəsi yaratmır.

Citypost.az xəbər verir ki, bu köklü mifin elmi baxımdan yaranma səbəbi qədim dövrlərdə soyuducu və müasir saxlanma texnologiyalarının olmaması ilə birbaşa bağlıdır. Balıq çox tez xarab olan və tərkibində sürətlə zərərli bakteriyaların, eləcə də histamin maddəsinin toplanmasına meyilli olan zülal mənbəyidir. Eyni şəkildə süd məhsulları da düzgün şəraitdə saxlanmadıqda tez xarab olur. Qədim dövrlərdə xarab olmağa başlayan balıq ilə turşumuş süd məhsulu eyni vaxtda yeyildikdə, hər iki qidada toplanan yüksək miqdarda histamin orqanizmə daxil olur və kəskin histamin zəhərlənməsinə, dəridə səpkilərə və mədə-bağırsaq pozuntularına yol açırdı. İnsanlar isə bu reaksiya və zəhərlənməni qidaların xarab olmasında deyil, yanlış olaraq onların bir-biri ilə uyğunlaşmamasında görürdülər.

İki məhsulun birgə reaksiyasından yaranan bioloji mexanizm də elmi şəkildə tam izah olunur. Həm balıq, həm də süd məhsulları zülalla zəngindir və daxillərində müəyyən miqdarda histamin aminoşəkəri saxlayır. Məhsulların hər ikisi tam təzə, sağlam və düzgün saxlanma şəraitindən keçibsə, onların birgə qəbulu zamanı histamin səviyyəsi təhlükəsiz həddə qalır və mədə həzm şirələri bu zülalları rahatlıqla parçalayır. Dünya kulinariyasında da balığın qaymaq, kərə yağı və ya pendir sousları ilə bişirilməsi geniş yayılmış və təhlükəsiz qida təcrübəsidir.

Bununla belə, bəzi müstəsna hallarda fərdi reaksiyalar ortaya çıxa bilər. Əgər şəxsdə süd zülalına (laktoza və ya kazein) qarşı dözümsüzlük, allergiya və ya həzm sisteminin zülalla həddən artıq yüklənməsinə həssaslıq varsa, balıq və qatığın eyni anda böyük porsiyalarla qəbulu mədədə köp, ağırlıq və ya ürəkbulanma yarada bilər. Yeganə və ən vacib şərt hər iki məhsulun mütləq təzə olmasıdır. Təzəliyinə və saxlanma müddətinə əmin olduğunuz balıq və süd məhsullarını birgə istehlak etmək tamamilə təhlükəsizdir və sağlamlığınız üçün heç bir risk daşımır.

Səkinə Yusifova/Citypost.az

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...