Orxan Saffari: Hüseynbala Mirələmov fenomeni və ya vicdanın əzabı

Bir neçə il əvvəl Hüseynbala Mirələmov katibəsi ilə əslində xoş, ancaq cəmiyyət tərəfindən pis qarşılanan görüntü ilə gündəmə gələndə gülümsəmişdim.

Əksəriyyət onu söysə də, özüm az qala müdafiə də edəcəkdim ki, ayıbdır, qoca kişidir, deyirsiniz, indi o arpa yeyə bilməz? Yoxsa belə bir qayda var ki, yaşın ötübsə, intim məsələlər tamamilə bitməlidir? Lap üstəlik, əl atan da, atılan da razıdırsa, bizə nə düşüb? 

Əlbəttə, aydın məsələdir ki, insanların qəzəbi onun özünə idi, kobud əllərinə yox. Halbuki Hüseynbala Mirələmovun indiyə qədər əlinin olduğu ən gözəl, ziyansız iş elə o idi. 

Sözsüz, əgər Hüseynbala Mirələmov cəmiyyətdə nüfuzlu, sevilən bir adam olsaydı, hamı bu hadisəni xoş qarşılayardı. 

Hüseynbala Mirələmovun böyük biqorafiyası var. Başqa sözlə, olmadığı vəzifə, yer qalmayıb. Əli hara giribsə, keçib orada da oturub. Bütün bunları kənara qoysaq, hələ bir yazıçı da olub. 

Hüseynbala Mirələmov haqqında belə bir məlumata rast gəldim. Yazılmışdı ki, o, "Bir tikə çörək" hekayəsi ilə ədəbiyyata gəlib. Maraqlıdır ki, Hüeynbala Mirələmov “bir tikə çörək”dən ötrü sonralar çox şeylər elədi. Di gəl, ədəbiyyatda qala bilmədi. Necə deyərlər, Allah kəssin belə gəlməyi. 

Mənə elə gəlir ki, Hüseynbala Mirələmovu yaxşı tərifləri olan tənqidçi Əsəd Cahangirdən başqa oxuyan yoxdur. 

Bir müddət əvvəl onun bir neçə kitabı keçdi əlimə və vərəqlədim. Heç birini axıra kimi oxumağa hövsələm çatmadı. Hətta eşitmişdim ki, kitabları özü yazmır. Əgər belədirsə, o özü yazmadığı kitabı mən niyə özüm oxuyuram? 

Əlimə ilk keçən kitabı “Gəlinlik paltarı” adlı kitab oıdu. Tez bu kitabın şəklini çəkib saxladım ki, tanış olduğum qızlardan birinə göndərərəm. Di gəl, bu dəfə də qorxuram, qız Hüseynbala Mirələmovun adını görüb pis başa düşər. Deyər, niyyətin nədir? Əlini dinc qoy!

“Bəyaz buludlar üstdə” adlı bir romanını isə təxminən 40 səhifə oxudum. Heç nə başa düşmədim. Gördüm, ucuz bir sevgi romanıdır. Heç oxumağa da dəyməz. Əsəd Cahangirə qibtə edirəm ki, bu kitabları oxuya və haqqında yaza bilir. 

Ümumiyyətlə, mən inana bilmirəm ki, Hüseynbala Mirələmovun qəlbində sevgi var.  O, sevgi haqqında nə yaza bilər ki?

Hüseynala Mirələlovun vərəqlədiyim digər bir romanı isə “Vicdanın cəzasıdır”. 

Kitabı oxumağa başlamazdan əvvəl düşündüm ki, nəhayət, vicdan haqqında ciddi bir söhbət başlayacaq. Ancaq ilk səhifələrdən hiss etdim ki, vicdanın ən böyük cəzası elə bu romanı oxumaqdır. 

Başqa kitablarının adları isə “Məni oxuma” deyə üstümə qışqırırdı. Məsələn, mən gözlərimin nurunu nə üçün “Ruhum, gözlərini yum” adlı kitaba verməliyəm? Özünə “Ruhum, gözlərini yum” deyən adamdan nə gözləyim? Yaxud da “Eşqin rəngləri”. 

Eşqin rəngi olur, ay Hüseynbala müəllim? Siz hələ eşqin bir rəngini tapdınız ki, rənglərini də axtarırsınız? Bu nə poetik bənzətmədi öz aləminizdə? Əliniz belə şeylər yazmağa necə gəlir?

Ümumiyyətlə, Hüseynbala Mirələmovun əsərlərində, cümlələrində ən çox işləyən orqan ürək deyil, vəzifədir. 

Qəhrəmanların xarakteri tutduqları post qədər böyüyür. Kiminsə kabineti genişdirsə, daxili aləmi də avtomatik dərinləşir. Oxuyursan və hiss edirsən ki, müəllif insanı bioqrafiyası ilə sevir, taleyi ilə yox. 

Məncə, onun kitablarını oxuyan adamların sayı həmişə tirajından az olacaq. 

Üstəlik, heç başa düşə bilmirəm ki, Hüseynbala Mirələmov haqqında niyə yazılar yazırlar? Daha dəqiq, Hüseynbala Mirələmovun nəyinə gərəkdir yazı? 

Məgər indən belə reputasiyamı düzəldəcək? 

O boyda vəzifələrdə işləyən, bu yaşa çatan adam özü görmür ki, onu oxumurlar və oxumayacaqlar? 

Hüseynabala Mirələmov başqalarının yerində olsaydı, heç gedib bu kitabları alıb oxuyardı? Əlbəttə ki, yox. 

Bəs o, özünə rəva bilmədiyini niyə başqalarına rəva bilir?

Doğrudur, bu, həm də Azərbaycan məmurunun şakəridir. Pensiyaya çıxdımı, olur yazıçı. 

Obrazlı desək, bəzi yazıçılar həyatın içindən ədəbiyyata gəlir. Bəziləri isə vəzifədən birbaşa romana ezam olunurlar. Eynilə Hüseynbala Mirələmov kimi.

Orxan Saffari

Həmçinin oxuyun

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var... 

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?