Depressiya Alzheimer riskini 5 dəfə artırır
Tibb 01 Aprel 2026, 11:20
290
Yeni araşdırmalar depressiyanın demensiya riskinə ciddi təsir etdiyini göstərir.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, depressiya keçirmiş şəxslərdə ümumi demensiya riski iki dəfədən çox artır, Alzheimer xəstəliyinə tutulma ehtimalı isə təxminən beş dəfə yüksəlir. Eyni zamanda, damar mənşəli demensiya riskində də təxminən 1,9 dəfə artım müşahidə olunur.
Tədqiqatlar 50 yaşdan yuxarı, ilkin mərhələdə demensiya diaqnozu olmayan böyük bir əhali qrupunun uzunmüddətli izlənilməsi əsasında aparılıb. Depressiya diaqnozu olan minlərlə insan, eyni yaş və cins qruplarından seçilmiş nəzarət qrupu ilə müqayisə edilib.İzləmə müddəti ərzində yüzlərlə insanda demensiya inkişaf etdiyi qeydə alınıb və orta diaqnoz yaşı 70-lərin sonuna təsadüf edib. Xüsusilə 60 yaşdan yuxarı və depressiya keçmişi olan şəxslərdə risk daha yüksək olub.
Müşahidələr göstərir ki, Alzheimer riski iki fərqli dövrdə kəskin şəkildə artır: depressiya diaqnozundan sonrakı ilk iki il ərzində və daha sonra 6–8 illik müddətdə. Mütəxəssislər bunu iki ehtimalla izah edirlər. Birinci halda depressiya artıq inkişaf etməkdə olan Alzheimer xəstəliyinin erkən əlaməti ola bilər. İkinci halda isə uzunmüddətli depressiyanın yaratdığı xroniki stress və immun sistemində pozulmalar beynin zədələnməsinə yol aça bilər.
Həmçinin oxuyun
Damar mənşəli demensiya ilə bağlı isə riskin daha çox uzun illər davam edən depressiya fonunda artdığı qeyd edilir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gündəlik 3 sadə vərdiş ürək tutması və insult riskini azalda bilər
Son araşdırma gündəlik həyat tərzində edilən kiçik dəyişikliklərin ürək-damar sağlamlığına ciddi təsir göstərə biləcəyini ortaya qoyur. Xüsusilə yuxu, qidalanma və fiziki aktivlik sahəsində edilən kiçik əlavələr ürək tutması, insult və ürək çatışmazlığı kimi ağır xəstəliklərin riskini azalda bilər.Citypost.az xəbər verir ki, Mütəxəssislərin qənaətinə görə, 53 mindən çox iştirakçının məlumatları təhlil edilib. Orta yaşı 63 olan iştirakçılar üzərində aparılan müşahidələr göstərib ki, gündə cəmi 11 dəqiqə əlavə yuxu, 4,5 dəqiqə orta və ya yüksək intensivlikli fiziki aktivlik və əlavə dörddəbir stəkan tərəvəz qəbulu ürək-damar xəstəlikləri riskini təxminən 10 faiz azaldır.Araşdırma həmçinin göstərir ki, ideal həyat tərzi göstəricilərinə yaxınlaşan insanlarda — yəni...
31 Mart 2026, 12:34
Eyni yeməkləri təkrarlamaq arıqlamağa kömək edə bilər
Yeni araşdırma göstərir ki, gündəlik qidalanmada oxşar yeməklərin təkrarlanması və kalori qəbulunun sabit saxlanılması arıqlama prosesini daha effektiv edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, qida rasionunun çox dəyişkən olması əksinə çəki itirməni zəiflədə bilər. Sabit kalori qəbulu və müəyyən “sabit menyu” ilə qidalanan şəxslər daha yaxşı nəticə əldə ediblər.Araşdırmada həmçinin qeyd olunur ki, qida gündəliyinin aparılması insanları daha şüurlu qidalanmağa təşviq edir, impulsiv yemə davranışlarını azaldır.Mütəxəssislər arıqlamaq istəyənlərə az sayda sabit yemək seçimi ilə qidalanma, lakin qidaları qruplar daxilində dəyişməyi tövsiyə edirlər. Əsas məqsəd kalori balansını qorumaq və davamlı vərdiş yaratmaqdır.Əli...
31 Mart 2026, 08:39
Zehni aktiv oturaq fəaliyyətlər demensiya riskini azalda bilər
Zehni aktivliklə müşayiət olunan oturaq həyat tərzinin demensiyanın qarşısının alınmasında mühüm rol oynaya biləcəyi bildirilir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bütün oturaq fəaliyyətlər beyin sağlamlığına eyni təsir göstərmir.Araşdırmalar göstərir ki, kitab oxumaq, kompüterdə işləmək və ya müxtəlif məntiq tapşırıqları ilə məşğul olmaq kimi fəaliyyətlər – hərçənd fiziki baxımdan passiv hesab olunsa da – beyin funksiyalarının qorunmasına kömək edir və demensiya riskini azaldır. Əksinə, uzun müddət televiziya izləmək kimi passiv oturaq vərdişlər idrak qabiliyyətinin zəifləməsi ilə əlaqələndirilir.Mütəxəssislər qeyd edir ki, burada əsas amil fəaliyyət zamanı beynin nə dərəcədə aktiv işləməsidir. Yəni, insan uzun müddət oturaq vəziyyətdə qalsa belə, əgər bu müddətdə...
30 Mart 2026, 13:45
Ayaqqabı geyinərkən başınız gicəllənir? Həkim RƏYİ
Gündəlik həyatın adi bir anı — ayaqqabı geyinmək. Lakin bu sadə hərəkət zamanı başın aşağı salınması bəzi insanlarda qısa müddətli gicəllənməyə səbəb olur. Görünüşcə əhəmiyyətsiz sayılan bu simptom, əslində orqanizmin göndərdiyi vacib bir siqnal ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərə görə, bu şikayətin ən çox rast gəlinən səbəbi ortostatik hipotenziyadır — yəni qan təzyiqinin ani düşməsi. Bu zaman beyinə qan axını zəifləyir və nəticədə qısa müddətli gicəllənmə yaranır.Boyun osteoxondrozu olan xəstələrdə də bu tip şikayətlərə tez-tez rast gəlinir. Belə ki, boyun damarları və onurğa arteriyası sıxılır, bu da qısa müddətli gicəllənməyə səbəb olur. Bunlarla yanaşı, qan azlığı və qanda şəkərin...
30 Mart 2026, 12:44
Yaşlılıq və Parkinson xəstəliyi tarazlıq reaksiyalarını zəiflədir
Yaşlı insanlarda və Parkinson xəstəliyindən əziyyət çəkən şəxslərdə beynin və əzələlərin tarazlığın itirilməsinə reaksiyasının gənclərlə müqayisədə fərqli olduğu müəyyən edilib.Citypost.az-ın məlumatına görə, parılan təcrübələrdə gənc insanların qəfil tarazlıq itirməsi zamanı beyin kötüyü və əzələlərin sürətli avtomatik reaksiya verdiyi, daha güclü destabilizasiya hallarında isə beyin qabığının da prosesə qoşulduğu müşahidə olunub.Yeni araşdırmada isə yaşlı şəxslər və Parkinson xəstələri müqayisə edilib. Nəticələr göstərib ki, hətta kiçik tarazlıq pozuntularında belə bu qruplarda daha güclü beyin aktivliyi və artmış əzələ fəaliyyəti baş verir.Mütəxəssislərin qənaətinə görə, bu vəziyyət tarazlığın bərpası üçün daha çox enerji və daha intensiv beyin fəaliyyəti tələb edir ki, bu da ümumi...
27 Mart 2026, 14:53
Qoz tullantılarında güclü antioksidant potensial aşkar edilib
Qoz tullantılarının hüceyrələri iltihabdan qoruma potensialı olduğu müəyyən edilibCitypost.az xəbər verir ki, qozun qabığı və yaşıl xarici örtüyündə hüceyrələri iltihab və zədələnmədən qorumağa kömək edə bilən güclü antioksidantların – fenolik birləşmələr və karotenoidlərin mövcud olduğu müəyyən edilib.Araşdırmalara əsasən, qozun müxtəlif hissələrinin – ləpə, qabıq və yaşıl örtüyünün kimyəvi tərkibi analiz edilib. Nəticələr göstərib ki, bioaktiv maddələrin əhəmiyyətli hissəsi yalnız yeyilən hissədə deyil, adətən tullantı kimi atılan komponentlərdə də mövcuddur.Xüsusilə qoz qabığının ellag turşusu və katexinlər kimi fenolik birləşmələrlə zəngin olduğu aşkarlanıb. Bu maddələr güclü antioksidant və iltihabəleyhinə xüsusiyyətləri ilə seçilir, eyni zamanda sinir hüceyrələrinin müdafiə funksiyalarını gücləndirə bilir.Yetişməmiş qozun yaşıl...
27 Mart 2026, 11:43
