Həddindən az və ya çox yuxu demensiya riskini 28%-ə qədər artıra bilər
Tibb 10 Aprel 2026, 09:18
279
Yeni genişmiqyaslı təhlilə əsasən, həm kifayət qədər yatmamaq, həm də həddindən artıq yuxu, eləcə də uzun müddət oturaq həyat tərzi demensiya riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.
Citypost.az-ın məlumatına görə, araşdırma gündəlik vərdişlərdə – yuxu, fiziki aktivlik və oturaq davranışın balanslı olmasının beyin sağlamlığı üçün vacibliyini vurğulayır.
Demensiya dünyada 55 milyondan çox insanı əhatə edir və hazırda müalicəsi olmayan xəstəliklərdən biridir. Buna görə də qarşısının alınması üçün həyat tərzi faktorları xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Təhlil 69 əvvəlki araşdırmanın nəticələrini birləşdirərək 35 yaşdan yuxarı insanları əhatə edib. Nəticələr göstərib ki, mütəmadi fiziki aktivlik demensiya riskini təxminən 25% azaldır və bu, müxtəlif yaş qruplarında beyin sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır.
Yuxu müddəti ilə bağlı nəticələr də diqqət çəkib. Gecə 7 saatdan az yatmaq demensiya riskini 18% artırır, 8 saatdan çox yatmaq isə bu riski 28%-ə qədər yüksəldir. Bu isə göstərir ki, 7–8 saatlıq normadan kənar yuxu uzunmüddətli idrak sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər.Oturaq həyat tərzi də risk faktorları sırasında yer alıb. Gündə 8 saatdan çox oturmaq demensiya riskini 27% artırır. Uzun müddət fasiləsiz oturmaq, ümumi fiziki aktivlik yüksək olsa belə, beyin funksiyalarına mənfi təsir göstərə bilər.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, uzun müddət oturmağı fasilələrlə qırmaq, gündəlik hərəkəti artırmaq və yuxu rejimini normallaşdırmaq beyin sağlamlığını qorumaq üçün sadə və effektiv üsullardır. Lakin qeyd olunur ki, bu nəticələr müşahidə xarakterli məlumatlara əsaslanır və səbəb-nəticə əlaqəsini tam təsdiqləmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.Ümumilikdə nəticələr göstərir ki, gündəlik həyat tərzində kiçik, lakin davamlı dəyişikliklər – daha çox hərəkət, düzgün yuxu rejimi və az oturaq həyat – uzunmüddətli perspektivdə demensiya riskini azaltmağa kömək edə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Sauna seansları ağ qan hüceyrələrini artıraraq immun müdafiəni gücləndirə bilər
Yeni tədqiqatlara əsasən, sauna qəbulunun qısa müddətli olaraq qanda ağ qan hüceyrələrinin səviyyəsini artırdığı müəyyən edilib. Ağ qan hüceyrələri orqanizmi infeksiyalardan və xəstəliklərdən qoruyan əsas müdafiə mexanizmlərindən biridir.Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmada iştirak edən şəxslər 30 dəqiqə sauna seansında olub və seansın ortasında qısa müddətli soyuq duş qəbul ediblər. Nəticədə qanda dövr edən bütün növ ağ qan hüceyrələrinin sayında artım müşahidə olunub. Neutrofillər və limfositlər kimi əsas immun hüceyrələri isə sauna seansından təxminən 30 dəqiqə sonra ilkin səviyyəyə qayıdıb.Müşahidələr göstərir ki, sauna zamanı ağ qan hüceyrələri toxumalardan qan dövranına keçərək orqanizmin müdafiə sistemini müvəqqəti olaraq gücləndirir və daha sonra yenidən...
10 Aprel 2026, 11:24
Yuxuda qeyri-iradi hərəkətlərin səbəbləri nə ola bilər?
Yuxu zamanı əllərin və ayaqların qeyri-iradi hərəkət etməsi bir neçə fərqli səbəblə bağlı ola bilər və təkcə panik atakla izah olunmur.Citypost.az-ın məlumatına görə , bu hal bəzən yuxu başlanğıcında əzələ sıçrayışları (hipnik seğirmələr) ilə bağlı olur və xüsusilə yorğunluq, stress, kofein qəbulu və ya qeyri-kafi yuxu zamanı daha çox görülür. Bəzi hallarda isə narahat ayaqlar sindromu, sinir sistemi gərginliyi və ya yuxu pozuntuları da buna səbəb ola bilər.Panik atak isə əsasən yuxuda deyil, oyanıq vəziyyətdə güclü qorxu, ürəkdöyünmə, nəfəs darlığı kimi əlamətlərlə özünü göstərir. Lakin uzunmüddətli stress və narahatlıq yuxu keyfiyyətinə təsir edərək belə hərəkətləri artıra bilər.Əgər bu hal tez-tez...
09 Aprel 2026, 12:54
Loqoped izah edir: Kəkələmə nədir və niyə yaranır?
Kəkələmə (stammering) ayrı bir “xəstəlik” kimi deyil, nitq axıcılığının pozulması kimi qiymətləndirilir. Bu hal əsasən sinir sistemi, psixoloji faktorlar və nitq inkişaf dövrü ilə əlaqəlidir.Citypost.az-ın məlumatına görə, Kəkələmə daha çox 2–6 yaş arası uşaqlarda müşahidə olunur. Bu dövr nitqin formalaşdığı və sürətli inkişaf etdiyi mərhələdir. Bəzi uşaqlarda bu hal müvəqqəti olur və xüsusi müalicə olmadan da keçib gedə bilər.Yaranma səbəbləri müxtəlifdir:Sinir sistemi ilə bağlı funksional pozuntularNitq və beyin arasındakı siqnal ötürülməsində uyğunsuzluqPsixoloji amillər (qorxu, həyəcan, stress, travmalar)Uşağın həssas temperamentə malik olmasıBəzi hallarda ailə və sosial mühitin təsiriƏgər kəkələmə uzun müddət davam edirsə və ya 5–6 yaşdan sonra da güclənirsə, mütləq...
08 Aprel 2026, 11:47
Ümumi təmizlik vasitələrinin buxarını udmaq daha zərərli ola bilər
Yeni elmi araşdırma gündəlik həyatda istifadə edilən bəzi təmizlik məhsullarının buxarını və hissəciklərini nəfəs yolu ilə qəbul etməyin, onların udulmasından daha ciddi ağciyər zədələnmələrinə səbəb ola biləcəyini göstərib.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin qənaətinə görə, xüsusilə məişət dezinfeksiyaedici spreylərdə geniş istifadə olunan dördüncü ammonium birləşmələri (QAC) tənəffüs yolu ilə daxil olduqda orqanizm üçün daha təhlükəli təsir yarada bilər. Bu kimyəvi maddələr 1940-cı illərdən bəri istifadə olunur və əvvəlki dövrlərdə daha çox udulma halında zəhərli olduğu bilinirdi.Laboratoriya şəraitində aparılan təcrübələr zamanı bu maddələrə məruz qalan siçanlarda nəfəs yolu ilə qəbulun, udulma ilə müqayisədə təxminən 100 dəfə daha çox ağciyər zədələnməsi və ölüm...
07 Aprel 2026, 15:41
Orta miqdarda şərab kişilərdə qocalmanı ləngidə bilər
Orta səviyyədə şərab istehlakı kişilərdə bioloji qocalmanı ləngidə bilərCitypost.az xəbər verir ki,yeni elmi araşdırma orta səviyyədə şərab istehlakının kişilərdə bioloji qocalma prosesini yavaşlada biləcəyini göstərib. Araşdırmaya 20 mindən çox insan cəlb edilib. Alimlər iştirakçıların təkcə xronoloji yaşını deyil, həm də hüceyrə, toxuma və orqan sistemlərinin vəziyyətini əks etdirən bioloji yaşı analiz ediblər. Bu göstərici süni intellekt vasitəsilə hormonlar, lipidlər və iltihab markerləri daxil olmaqla bir sıra biomarkerlər əsasında hesablanıb.Nəticələrə görə, gündə təxminən 1–2 stəkan şərab qəbul edən kişilərdə bioloji yaşın şərab içməyənlərlə müqayisədə daha aşağı olduğu müşahidə edilib. Ən nəzərəçarpan fərq gündəlik 150–200 ml istehlak səviyyəsində qeydə alınıb və bu,...
07 Aprel 2026, 11:29
Səhər yeməyi: arıqlama sirri, yoxsa yanlış mif?
Son illər sağlam qidalanma və çəki nəzarəti mövzusu cəmiyyətin ən çox müzakirə etdiyi məsələlərdən birinə çevrilib. Xüsusilə “səhər yeməyi arıqladırmı, yoxsa kökəldir?” sualı sosial şəbəkələrdən tutmuş gündəlik söhbətlərə qədər geniş müzakirə doğurur. Bir qrup insan səhər yeməyini buraxmağın arıqlamağa kömək etdiyini düşünür, digərləri isə bunun sağlamlığa zərərli olduğunu bildirir.Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində səhər yeməyi sadəcə bir qida qəbulu deyil, günün ritmini müəyyən edən əsas başlanğıcdır. İnsan orqanizmi gecə boyunca enerji sərf etməyə davam edir və səhər bu balansın bərpasına ehtiyac duyur. Səhər yeməyini atlayan insanlar günün sonrakı saatlarında daha çox aclıq hiss edir və çox vaxt bu aclığı kompensasiya etmək...
06 Aprel 2026, 17:15
