Şah damarının tutulması necə bilinir? HƏKİMLƏR AÇIQLADI
Tibb 29 İyul 2026, 09:30
441
Şah damarının (karotid arteriyanın) tutulması barədə cəmiyyətdə çoxsaylı yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bir çox insan düşünür ki, boyunda ağrı, keyimə və ya gərginlik hiss edirsə, bu, mütləq şah damarının tutulmasının əlamətidir. Halbuki mütəxəssislərin sözlərinə görə, şah damarının daralması və ya tutulması çox vaxt heç bir əlamət vermədən inkişaf edir və məhz buna görə də ən təhlükəli damar xəstəliklərindən biri hesab olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, kardioloqlar bildirirlər ki, şah damarının tutulmasının ən böyük əlaməti əslində əlamətsiz keçməsidir. Yəni xəstə uzun illər özünü tam normal hiss edə bilər. Damar daxilində aterosklerotik lövhələr yavaş-yavaş böyüyür, lakin insan bunu hiss etmir. Problem yalnız damar ciddi dərəcədə daraldıqda və ya həmin lövhədən qopan laxta beyinə getdikdə üzə çıxır.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu səbəbdən şah damarının tutulması simptom gözlənilən xəstəlik deyil. Xəstəliyin aşkarlanması üçün yalnız şikayətlərin olmasını gözləmək düzgün yanaşma sayılmır. Əksinə, risk qrupunda olan insanlar mütəmadi müayinədən keçməlidirlər.Risk qrupuna ilk növbədə 60 yaşdan yuxarı şəxslər, uzun illər siqaret çəkənlər, yüksək təzyiqdən əziyyət çəkənlər, şəkərli diabet xəstələri, yüksək xolesterini olanlar, artıq çəkidən əziyyət çəkənlər və ürəyin tac damarlarında ateroskleroz aşkarlanmış insanlar daxildir. Bu şəxslərdə şah damarlarında da daralma ehtimalı daha yüksək olur.
Həkimlər vurğulayırlar ki, boyunda ağrı, çiyin nahiyəsində gərginlik və ya ara-sıra yaranan keyimə hissi şah damarının tutulmasına xas əlamətlər deyil. Buna görə də yalnız bu şikayətlərə əsaslanaraq belə diaqnoz qoymaq mümkün deyil.Şah damarının tutulması özünü daha çox beyin qan dövranının pozulması ilə göstərə bilər. Əgər damardakı lövhədən qopan laxta beyinə gedərsə, insult riski yaranır. Belə hallarda üzün bir tərəfində qəfil keyimə və ya sallanma, qol və ya ayaqda gücsüzlük, nitq pozğunluğu, danışmaqda və ya deyilənləri başa düşməkdə çətinlik, görmənin qəfil zəifləməsi, tarazlığın itməsi kimi əlamətlər meydana çıxa bilər. Bu hallar artıq təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyət hesab olunur.
Həmçinin oxuyun
Kardioloqlar bildirirlər ki, şah damarının tutulmasının erkən aşkarlanmasının ən etibarlı üsullarından biri şah damarının ultrasəs (Doppler) müayinəsidir. Bu müayinə tam ağrısız, təhlükəsiz və qısa müddətdə həyata keçirilir. Ultrasəs vasitəsilə damar divarında lövhələrin olub-olmaması, damar mənfəzinin nə dərəcədə daraldığı və qan axınının vəziyyəti qiymətləndirilə bilir.Mütəxəssislər hesab edirlər ki, xüsusilə yüksək risk qrupuna daxil olan insanların heç bir şikayəti olmasa belə, profilaktik məqsədlə şah damarlarının Doppler müayinəsindən keçməsi gələcəkdə insultun qarşısının alınmasında mühüm rol oynaya bilər.
Həkimlər sonda bir daha xatırladırlar ki, şah damarının tutulması səssiz inkişaf edən, lakin ağır nəticələrə səbəb ola bilən xəstəlikdir. Buna görə də simptomların yaranmasını gözləmək əvəzinə, risk faktorları olan şəxslərin vaxtında müayinədən keçməsi və həkim tövsiyələrinə əməl etməsi sağlamlığın qorunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Erkən diaqnostika həm insult riskini azaltmağa, həm də damar sağlamlığını uzun müddət qorumağa imkan verir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Normal analizə baxmayaraq niyə halsızsınız? Həkimlər AÇIQLAYIR
Bir çox insan davamlı halsızlıq, yorğunluq və enerjisizlikdən şikayət etsə də, qan analizlərinin "normal" çıxdığını eşidir. Həkim qəbulundan sonra "qanınız yaxşıdır, narahat olmayın" cavabını alan insanlar isə problemin səbəbini tapa bilmədikləri üçün narahat olurlar. Halbuki mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi vacib göstəricilər yalnız hemoglobin səviyyəsinə baxmaqla qiymətləndirilə bilməz.Citypost.az xəbər verir ki, əksər hallarda insanlar yalnız hemoglobin nəticəsinə diqqət yetirirlər. Məsələn, hemoglobin göstəricisi 11–12 qram/dl olduqda bəzi hallarda ciddi problem olmadığı düşünülə bilər. Lakin bu, orqanizmdə dəmir ehtiyatlarının kifayət qədər olduğu anlamına gəlmir. Çünki insanın özünü gümrah hiss etməsində təkcə hemoglobin deyil, həm də bədəndə saxlanılan dəmir ehtiyatları mühüm rol oynayır.Bu baxımdan...
29 İyul 2026, 10:30
Ürəyin erkən döyüntüsü təhlükəlidirmi?
Ürəyiniz bəzən sanki bir anlıq dayanır, sonra isə güclü zərbə ilə döyünür? Bir çox insan bu hissi yaşayanda infarkt keçirdiyini və ya ürəyində ciddi problem olduğunu düşünərək təşvişə düşür. Halbuki əksər hallarda bu hiss "ürək təkləməsi" adlandırılan vəziyyətlə əlaqədardır və çox zaman həyati təhlükə yaratmır.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin sözlərinə görə, ürək təkləməsi ürəyin normal ritmindən əvvəl baş verən əlavə döyüntüdür. Tibbi dildə buna ekstrasistol, erkən döyüntü və ya erkən atım deyilir. Bu anlayışların hamısı eyni vəziyyəti ifadə edir.Həkimlər bildirirlər ki, ürək təkləməsi zamanı insanlar müxtəlif hisslər keçirə bilər. Bəziləri ürəyinin "boşluğa düşdüyünü", bəziləri isə sinəsində qəfil və güclü bir zərbə...
29 İyul 2026, 08:30
Qızıl yel özünü necə göstərir?
Ayaqda qəfil başlayan şişkinlik, qızartı, güclü ağrı, hərəkət zamanı çətinlik, dəridə gərginlik, bəzən isə suluq və yara əmələ gəlməsi insanların tez-tez rastlaşdığı, lakin əksər hallarda ciddi qəbul etmədiyi əlamətlərdəndir. Halbuki bu əlamətlər dərinin və yumşaq toxumaların kəskin bakterial infeksiyası olan qızıl yel (roja) xəstəliyinin göstəricisi ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, xəstəliyin vaxtında diaqnostikası və düzgün müalicəsi ağırlaşmaların qarşısını almaqda həlledici rol oynayır.Citypost.az-ın məlumatına görə, həkimlərin sözlərinə görə, qızıl yel əsasən ayaqlarda müşahidə olunur. Xəstəlik çox vaxt qəfil başlayır. Ayaq sürətlə şişir, qızarır, toxunduqda isti olur və güclü ağrı yaranır. Bəzi hallarda insan ayağının üstünə basa bilmir, yeriməkdə çətinlik çəkir. İnfeksiya...
28 İyul 2026, 11:26
Pilləkən qalxarkən dizlərinizdən səs gəlirsə, diqqətli olun
Son illər diz ağrıları və oynaq problemləri təkcə yaşlı insanlarda deyil, gənclər arasında da daha çox müşahidə olunur. Xüsusilə səhərlər yuxudan oyandıqdan sonra hərəkətə başlamaqda çətinlik çəkmək, pilləkən qalxarkən dizlərdən səs gəlməsi, uzun müddət oturduqdan sonra ayağa qalxarkən ağrı hiss edilməsi və gecələr ağrı səbəbindən rahat yata bilməmək artrozun ilk əlamətləri ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu şikayətlərə vaxtında diqqət yetirilməzsə, xəstəlik irəliləyərək oynağın funksiyasını ciddi şəkildə poza bilər.Citypost.az xəbər verir ki, Ortoped-travmatoloqların sözlərinə görə, artroz oynaq qığırdağının tədricən aşınması ilə xarakterizə olunan xroniki xəstəlikdir. Sağlam qığırdaq sümüklərin bir-birinə sürtünməsinin qarşısını alır və hərəkəti asanlaşdırır. Lakin zaman keçdikcə və ya...
28 İyul 2026, 10:15
Mədəaltı vəzi niyə gec xəbər verir?
Mədəaltı vəzi xəstəliklərinin diaqnozu əksər hallarda gec qoyulur. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bunun əsas səbəbi mədəaltı vəzin yüksək kompensasiya qabiliyyətinə malik olmasıdır. Orqanın bir hissəsində problem yaransa belə, sağlam qalan hissə uzun müddət onun funksiyasını yerinə yetirə bilir. Nəticədə xəstəlik ilk mərhələlərdə ciddi əlamətlərlə özünü göstərmir və bir çox insan şikayətlərini adi həzm pozğunluğu hesab edərək həkimə müraciəti gecikdirir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, mədəaltı vəzin əsas vəzifəsi qidaların həzmi üçün vacib olan fermentləri hazırlamaqdır. Bu fermentlərdən lipaza yağların, amilaza karbohidratların, proteaza isə zülalların parçalanmasına kömək edir. Fermentlərin ifrazı azaldıqda qidalar tam həzm olunmur və müxtəlif həzm problemləri meydana çıxır.İlk...
27 İyul 2026, 10:45
Yüksək təzyiq yuxudan başlayır?
Bir çox insan düşünür ki, arterial təzyiq yalnız gündüz saatlarında yüksəlir. Halbuki bəzi insanlarda səhər yuxudan oyanan kimi təzyiq yüksək olur və bu vəziyyət ürək-damar sağlamlığı üçün ciddi risk yarada bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, normal şəraitdə insan yatarkən orqanizm istirahət rejiminə keçir. Bu zaman ürək daha sakit işləyir, damarlar boşalır və arterial təzyiq gündüz göstəricilərinə nisbətən təxminən 10–20 faiz aşağı düşür. Tibbdə bu hal "gecə təzyiqinin enməsi" adlanır və ürək-damar sisteminin qorunması üçün olduqca vacib hesab olunur.Lakin hər kəsdə bu proses normal getmir. Əgər insan gecələr tez-tez oyanırsa, gec yatırsa, yuxusu parçalanırsa, güclü xoruldayırsa və ya yuxu...
27 İyul 2026, 09:38