Qarabasma nədir və nə vaxt təhlükəli sayılır?
Tibb 28 Avqust 2026, 14:06
354
Qarabasma (hallüsinasiya) xarici mühitdə real bir qıcıqlandırıcı, mənbə olmadığı halda insanın gerçək kimi qəbul etdiyi hissiyyat, görüntü, səs halıdır. Beynin məlumatları emal etmə prosesində yaranan bu pozuntu insanın gerçəklik qavrayışını müvəqqəti, yaxud xroniki şəkildə dəyişdirir. Qarabasma görmə, eşitmə, toxunma, qoxu, dad bilmə kimi müxtəlif duyğu üzvləri vasitəsilə təzahür edə bilər. Ən geniş yayılmış formalarından biri insanın mühitdə heç kim olmadığı halda səslər, pısalıdılar eşitməsi, kölgələr, müxtəlif obrazlar görməsidir.
Citypost.az xəbər verir ki, görünmə səbəbləri müxtəlif faktorlarla əlaqədardır. Yuxusuzluq, fiziki, emosional yorğunluq, yüksək qızdırma, güclü stres kimi hallarda yaranan müvəqqəti qarabasmalar orqanizmin həddən artıq gərginləşməsinə verdiyi reaksiya hesab olunur. Yuxuya gedərkən, yaxud yuxudan oyanarkən baş verən qısa müddətli hallüsinasiyalar da fizioloji baxımdan normanın sərhədləri daxilində dəyərləndirilir. Maddə asılılığı, bəzi güclü dərmanların əks-təsirləri də qarabasma hallarını artıran amillərdəndir.
Qarabasmanın nə vaxt təhlükəli sayılması onun tezliyindən, müddətindən, müşayiət olunan digər simptomlardan asılıdır. Əgər hallüsinasiyalar müntəzam xarakter alırsa, insanın gündəlik həyat fəaliyyətinə, davranışlarına mənfi təsir edirsə, bu hal ciddi tibbi xəbərdarlıq göstəricisidir. Şizofreniya, dərin depressiya, psixoz kimi psixi pozuntular, Parkinson, Altsheymer, beyin şişləri, insult kimi nevroloji xəstəliklər zamanı meydana gələn qarabasmalar təcili mütəxəssis müdaxiləsi tələb edən riskli vəziyyətlər sayılır.
Eşidilən səslər insanı özünə, yaxud ətrafındakılara zərər vurmağa təhrik edərsə, şəxsdə şiddətli qorxu, təşviş, paranoid düşüncələr yaradarsa, vəziyyət kritik qiymətləndirilir. Qarabasma ilə qarşılaşan şəxslərin bu halı gizlətmədən vaxtında psixiatr, nevroloq müayinəsindən keçməsi vacibdir. Əsas xəstəliyin dəqiq diaqnostikası, müvafiq müalicə kursunun təyin edilməsi hallüsinasiyaların aradan qaldırılmasında, ciddi fəsadların qarşısının alınmasında həlledici rol oynayır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Diş əti qanamasının 4 əsas səbəbi və müalicə yolları
Diş əti qanaması ağız boşluğunda yaranan patoloji proseslərin ilk, ən bariz göstəricisidir. Bir çox hallarda səthi problem kimi qəbul edilib diqqətdən kənarda saxlanılsa da, müalicə olunmayan diş əti iltihabı dişlərin itirilməsinə qədər ağır fəsadlar törədə bilər. Ağız gigiyenasına riayət edərkən fırçada, yaxud qida qəbulu zamanı tüpürcəkdə qan izlərinin görünməsi orqanizmin verdiyi vacib xəbərdarlıq siqnalıdır.Citypost.az xəbər verir ki, bu narahatlığa yol açan birinci, en geniş yayılmış səbəb pis ağız gigiyenası nəticəsində əmələ gələn yumşaq ərpmə, bərk diş daşlarıdır. Diş səthində toplanan bakteriyalar diş ətini qıcıqlandıraraq qinqivit adlanan iltihabi prosesi başladır. İkinci əsas faktor vitamin çatışmazlığıdır. Xüsusən C, K vitaminlərinin orqanizmdə azlığı...
28 Avqust 2026, 10:35
Körpələrdə qaz ağrısını yüngülləşdirən təbii masaj texnikaları
Yenidoğulmuşlarda, südəmər körpələrdə həzm sisteminin tam formalaşmaması səbəbindən yaranan qaz sancıları (kolik) tez-tez narahatlığa, ağlamalara yol açır. Körpənin mədəsində, bağırsaqlarında toplanan hava köp yaradaraq uşağın yuxu rejimini, ümumi rahatlığını pozur. Dərman vasitələrinə müraciət etmədən öncə mütəxəssislər tərəfindən tövsiyə olunan təbii masaj texnikaları vasitəsilə körpənin sancılarını yüngülləşdirmək, bağırsaqların rahatlamasını təmin etmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, masaja başlamazdan öncə məkanda ilıq mühit yaratmaq, əlləri isitmək, körpənin həssas dərisinə zərər verməmək üçün bir neçə damcı təbii zeytun, yaxud badam yağından istifadə etmək lazımdır. Masaj proseduru körpə tox olarkən, dərhal qidalanmadan sonra edilməməlidir; qidalanmadan ən azı yarım saat keçməsi tövsiyə olunur. Ən effektiv texnikalardan...
27 Avqust 2026, 21:10
Erkən oyanmağı vərdişə çevirməyin 21 günlük texnikası
Səhərlər tez oyanmaq gün ərzində enerjili olmaq, şəxsi məhsuldarlığı artırmaq, psixoloji baxımdan daha sakit rejimə keçmək üçün ən faydalı vərdişlərdəndir. Beynin yeni həyat tərzini qəbul etməsi, köhnə vərdişləri yeniləri ilə əvəzləməsi orta hesabla üç həftə vaxt tələb edir. 21 günlük texnika biologiyamızı məcbur etmədən, orqanizmi tədricən erkən oyanma rejiminə uyğunlaşdırmağa imkan verən elmi yanaşmaya əsaslanır.Citypost.az xəbər verir ki, prosesin ilk 7 günündə əsas hədəf kəskin dəyişikliklər etmədən yuxu saatını yavaş-yavaş irəli çəkməkdir. Anidən iki saat tez oyanmağa çalışmaq orqanizmdə gərginlik yaradır, gün boyu halsızlıqla nəticələnir. Hər gün zəngli saatı cəmi 15 dəqiqə tezə qurmaq, eyni zamanda axşamlar yarım saat daha...
27 Avqust 2026, 13:39
Uşağın boyunun uzanmasına kömək edən qidalar və idman növü
Uşaqların fiziki inkişafı, boy artımı irsi genetik faktorlarla yanaşı, düzgün qidalanma, müntəzam fiziki aktivlikdən birbaşa asılıdır. Orqanizm inkişaf dövründə lazımi vitamin, mineral, zülal ehtiyatı almadıqda boy potansialı tam reallaşmır. Valideynlərin gündəlik rasiona daxil etdiyi faydalı qidalar, uşağı yönləndirdiyi doğru idman növləri sümük-əzələ sisteminin böyüməsini gözəçarpan dərəcədə sürətləndirir.Citypost.az xəbər verir ki, boyun uzanmasında ən mühüm rolu zülal, kalsium, D vitamini, sinklə zəngin qidalar oynayır. Süd, qatıq, kəsmik, pendir kimi ağartı məhsulları sümüklərin kütləsini artırır, onları möhkəmləndirir. Yumurta, balıq, yağsız ət , toyuq əti hüceyrələrin bölünməsini, toxumaların böyüməsini təmin edən təbii zülal mənbəyidir. Günlük rasionda yer alan ispanaq, brokkoli kimi yaşıl tərəvəzlər,...
27 Avqust 2026, 13:23
Hamiləlik zamanı bədəndə ödemin yığılmaması üçün nə etməli?
Hamiləlik dövründə bədəndə ödəmin (maye tutulmasının) yaranması qan həcminin artması, hormonal dəyişikliklər, uşaqlığın böyüyərək damarlara təzyiq etməsi nəticəsində meydana çıxan təbii proseslərdəndir. Əsasən ayaqlarda, topuqlarda, əllərdə müşahidə olunan bu şişkinlik hamilə qadınlarda ağırlaşma, narahatlıq hissi yaradır. Ödəmin kəskin artmasının qarşısını almaq, orqanizmdəki maye balansını tənzimləmək üçün gündəlik həyatda bəzi sadə, effektiv qaydalara riayət olunmalıdır.Citypost.az xəbər verir ki, ödəmlə mübarizədə ən vacib addım adekvat su qəbulunu təmin etməkdir. Su içməyin ödəmi artıracağı düşüncəsi yanlışdır; əksinə, az su qəbul edildikdə bədən mövcud mayeni toxumalarda həbs etməyə başlayır. Gün ərzində ən azı iki litr təmiz su içmək böyrəklərin fəaliyyətini stimullaşdırır, artıq duzların, toksinlərin...
27 Avqust 2026, 11:27
Unutqanlığı aradan qaldıran və yaddaşı gücləndirən 5 sadə idman
Müasir dövrdə intensiv iş rejimi, stres, rəqəmsal informasiya bolluğu gün ərzində unutqanlığın artmasına, diqqətin dağınqlaşmasına zəmin yaradır. Yaddaşı möhkəmləndirmək, beynin funksional imkanlarını yüksəltmək üçün yalnız zehni tapşırıqlar kifayət etmir. Müntəzam fiziki aktivlik beyin hüceyrələrinin qanla, oksigenlə təchizatını yaxşılaşdırır, neyronlararası əlaqələri gücləndirir. Mütəxəssislər unutqanlığı aradan qaldıran 5 effektiv, sadə idman növünü fərqləndirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, birinci effektiv idman növü sürətli piyada gəzintisidir. Hər gün ən azı 30 dəqiqə açıq havada tempo ilə yerimək beynin yaddaş mərkəzi sayılan hippokamp hissəsinin böyüməsini stimullaşdırır. Gəzinti zamanı qan dövranı sürətlənir, beyin toxumalarına bol oksigen daxil olur. Bu sadə vərdiş informasiyaların yaddaşda saxlanılması qabiliyyətini kəskin artırır,...
27 Avqust 2026, 08:52
