Qlütensiz pəhriz kimlər üçün vacibdir, kimlər üçün gərəksizdir?
Tibb 28 Avqust 2026, 20:00
468
Qlütensiz pəhriz son illərdə sağlam həyat tərzi trendləri arasında geniş yayılsa da, bu qidalanma modelinin hər kəs üçün yararlı olması düşüncəsi tibbi baxımdan yanlışdır. Qlüten buğda, arpa, çovdar kimi dənlilərin tərkibində olan zülal kompleksidir. Bu pəhriz müəyyən xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslər üçün həyati zərurət kəsb etdiyi halda, tam sağlam insanlarda səbəbsiz tətbiq olunduqda orqanizmə fayda vermir, əksinə bəzi maddələrin çatışmazlığına zəmin yaradır.
Citypost.az xəbər verir ki, qlutensiz qidalanmanın mütləq vacib olduğu birinci qrup seliakiya (çölyak) xəstələridir. Seliakiya immunitet sisteminin qlütenə qarşı göstərdiyi kəskin reaksiyadır; bu zaman bağırsaq xovları zədələnir, qida maddələrinin sorulması pozulur. İkinci qrup qlüten həssaslığı (qeyri-seliakiya qlüten həssaslığı) olan şəxslərdir. Həmin insanlarda seliakiya diaqnozu təsdiqlənməsə də, qlütenli qidalar qəbul etdikdə köp, qarın ağrısı, halsızlıq kimi narahatlıqlar yaranır. Üçüncü qrup isə buğda allergiyası olan pasiyentlərdir. Bu hallarda qlütendən tam imtina etmək simptomların aradan qalxması, bağırsaq florasının bərpası üçün yeganə effektiv müalicə yoludur.
Qlütensiz pəhriz heç bir həzm problemi, qlüten dözümsüzlüyü olmayan sağlam insanlar üçün tamamilə gərəksizdir. Bir çox şəxslər arıqlamaq, yaxud daha sağlam olmaq məqsədilə bu pəhrizə yönəlsələr də, qlütensiz məhsullar avtomatik olaraq pəhrizik, ya da kalorisiz demək deyildir. Əksinə, sənaye üsulu ilə hazırlanan qlütensiz qidalarda dadı tənzimləmək üçün emal olunmuş yağların, şəkərin miqdarı daha yüksək ola bilir. Həmçinin tam taxıllı qidalardan əsassız imtina olunması vücudun lif, B qrupu vitaminləri, dəmir, maqnezium ehtiyatının azalmasına gətirib çıxarır.
Həkim tərəfindən müvafiq analizlər aparılmadan, dəqiq diaqnoz qoyulmadan rasiondan qlüten tərkibli məhsulların çıxarılması tövsiyə edilmir. Şüursuz şəkildə pəhrizə başlamaq sonradan seliakiya analizlərinin dəqiq cavab verməsinə də mane olur. Qidalanma rejimində dəyişiklik etməzdən öncə gastroenteroloq, yaxud dietoloq müayinəsindən keçmək, orqanizmin fərdi ehtiyaclarını nəzərə almaq ən doğru yanaşmadır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Plastik cərrahiyyədən öncə mütləq olunmalı 5 tibbi analiz
Plastik cərrahiyyə əməliyyatları estetik görünüşü təkmilləşdirmək məqsədi daşısa da, hər bir cərrahi müdaxilə orqanizm üçün müəyyən dərəcədə stress, tibbi risk deməkdir. Əməliyyatın uğurla tamamlanması, fəsadların qarşısının alınması, pasiyentin sağlamlığının qorunması üçün əməliyyatöncəsi hazırlıq mərhələsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Həkim-cərrahın xəstənin ümumi fiziki vəziyyətini dəqiq qiymətləndirməsi üçün mütləq şəkildə həyata keçirilməli 5 əsas tibbi analiz mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, birinci növbədə, qanın ümumi analizi aparılmalıdır. Bu müayinə orqanizmdə gizli iltihabi proseslərin, infeksiyaların, hemotoloji xəstəliklərin, hemoqlobin səviyyəsinin müəyyən edilməsinə imkan verir. Qanazlığı (anemiya) olan şəxslərdə əməliyyat zamanı, yaxud sonrakı bərpa dövründə toxumaların oksigenlə təminatı zəifləyə bilər. İkinci vacib müayinə qanın laxtalanma göstəricilərini...
28 Avqust 2026, 18:15
Qarabasma nədir və nə vaxt təhlükəli sayılır?
Qarabasma (hallüsinasiya) xarici mühitdə real bir qıcıqlandırıcı, mənbə olmadığı halda insanın gerçək kimi qəbul etdiyi hissiyyat, görüntü, səs halıdır. Beynin məlumatları emal etmə prosesində yaranan bu pozuntu insanın gerçəklik qavrayışını müvəqqəti, yaxud xroniki şəkildə dəyişdirir. Qarabasma görmə, eşitmə, toxunma, qoxu, dad bilmə kimi müxtəlif duyğu üzvləri vasitəsilə təzahür edə bilər. Ən geniş yayılmış formalarından biri insanın mühitdə heç kim olmadığı halda səslər, pısalıdılar eşitməsi, kölgələr, müxtəlif obrazlar görməsidir.Citypost.az xəbər verir ki, görünmə səbəbləri müxtəlif faktorlarla əlaqədardır. Yuxusuzluq, fiziki, emosional yorğunluq, yüksək qızdırma, güclü stres kimi hallarda yaranan müvəqqəti qarabasmalar orqanizmin həddən artıq gərginləşməsinə verdiyi reaksiya hesab olunur. Yuxuya gedərkən, yaxud...
28 Avqust 2026, 14:06
Diş əti qanamasının 4 əsas səbəbi və müalicə yolları
Diş əti qanaması ağız boşluğunda yaranan patoloji proseslərin ilk, ən bariz göstəricisidir. Bir çox hallarda səthi problem kimi qəbul edilib diqqətdən kənarda saxlanılsa da, müalicə olunmayan diş əti iltihabı dişlərin itirilməsinə qədər ağır fəsadlar törədə bilər. Ağız gigiyenasına riayət edərkən fırçada, yaxud qida qəbulu zamanı tüpürcəkdə qan izlərinin görünməsi orqanizmin verdiyi vacib xəbərdarlıq siqnalıdır.Citypost.az xəbər verir ki, bu narahatlığa yol açan birinci, en geniş yayılmış səbəb pis ağız gigiyenası nəticəsində əmələ gələn yumşaq ərpmə, bərk diş daşlarıdır. Diş səthində toplanan bakteriyalar diş ətini qıcıqlandıraraq qinqivit adlanan iltihabi prosesi başladır. İkinci əsas faktor vitamin çatışmazlığıdır. Xüsusən C, K vitaminlərinin orqanizmdə azlığı...
28 Avqust 2026, 10:35
Körpələrdə qaz ağrısını yüngülləşdirən təbii masaj texnikaları
Yenidoğulmuşlarda, südəmər körpələrdə həzm sisteminin tam formalaşmaması səbəbindən yaranan qaz sancıları (kolik) tez-tez narahatlığa, ağlamalara yol açır. Körpənin mədəsində, bağırsaqlarında toplanan hava köp yaradaraq uşağın yuxu rejimini, ümumi rahatlığını pozur. Dərman vasitələrinə müraciət etmədən öncə mütəxəssislər tərəfindən tövsiyə olunan təbii masaj texnikaları vasitəsilə körpənin sancılarını yüngülləşdirmək, bağırsaqların rahatlamasını təmin etmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, masaja başlamazdan öncə məkanda ilıq mühit yaratmaq, əlləri isitmək, körpənin həssas dərisinə zərər verməmək üçün bir neçə damcı təbii zeytun, yaxud badam yağından istifadə etmək lazımdır. Masaj proseduru körpə tox olarkən, dərhal qidalanmadan sonra edilməməlidir; qidalanmadan ən azı yarım saat keçməsi tövsiyə olunur. Ən effektiv texnikalardan...
27 Avqust 2026, 21:10
Erkən oyanmağı vərdişə çevirməyin 21 günlük texnikası
Səhərlər tez oyanmaq gün ərzində enerjili olmaq, şəxsi məhsuldarlığı artırmaq, psixoloji baxımdan daha sakit rejimə keçmək üçün ən faydalı vərdişlərdəndir. Beynin yeni həyat tərzini qəbul etməsi, köhnə vərdişləri yeniləri ilə əvəzləməsi orta hesabla üç həftə vaxt tələb edir. 21 günlük texnika biologiyamızı məcbur etmədən, orqanizmi tədricən erkən oyanma rejiminə uyğunlaşdırmağa imkan verən elmi yanaşmaya əsaslanır.Citypost.az xəbər verir ki, prosesin ilk 7 günündə əsas hədəf kəskin dəyişikliklər etmədən yuxu saatını yavaş-yavaş irəli çəkməkdir. Anidən iki saat tez oyanmağa çalışmaq orqanizmdə gərginlik yaradır, gün boyu halsızlıqla nəticələnir. Hər gün zəngli saatı cəmi 15 dəqiqə tezə qurmaq, eyni zamanda axşamlar yarım saat daha...
27 Avqust 2026, 13:39
Uşağın boyunun uzanmasına kömək edən qidalar və idman növü
Uşaqların fiziki inkişafı, boy artımı irsi genetik faktorlarla yanaşı, düzgün qidalanma, müntəzam fiziki aktivlikdən birbaşa asılıdır. Orqanizm inkişaf dövründə lazımi vitamin, mineral, zülal ehtiyatı almadıqda boy potansialı tam reallaşmır. Valideynlərin gündəlik rasiona daxil etdiyi faydalı qidalar, uşağı yönləndirdiyi doğru idman növləri sümük-əzələ sisteminin böyüməsini gözəçarpan dərəcədə sürətləndirir.Citypost.az xəbər verir ki, boyun uzanmasında ən mühüm rolu zülal, kalsium, D vitamini, sinklə zəngin qidalar oynayır. Süd, qatıq, kəsmik, pendir kimi ağartı məhsulları sümüklərin kütləsini artırır, onları möhkəmləndirir. Yumurta, balıq, yağsız ət , toyuq əti hüceyrələrin bölünməsini, toxumaların böyüməsini təmin edən təbii zülal mənbəyidir. Günlük rasionda yer alan ispanaq, brokkoli kimi yaşıl tərəvəzlər,...
27 Avqust 2026, 13:23
