Tənqid harada bitir, təhqir harada başlayır? Vəkil AÇIQLADI   

Müasir dövrdə sosial şəbəkələrin və rəqəmsal medianın geniş yayılması ilə birlikdə insanların fikir bildirmək imkanları artsa da, tənqid və təhqir arasındakı sərhədin müəyyənləşdirilməsi hüquqi və mənəvi baxımdan daha böyük əhəmiyyət kəsb etməyə başlayıb. Hüquqşünaslar bildirirlər ki, ifadə azadlığı heç də başqasının şərəf və ləyaqətini alçaltmaq hüququ vermir.

Mütəxəssislərin fikrincə, tənqid və təhqiri bir-birindən ayırmaq üçün ilk növbədə “şərəf” və “ləyaqət” anlayışlarına diqqət yetirmək lazımdır. Şərəf insanın cəmiyyətdə qazandığı nüfuzu, digər şəxslərin ona verdiyi dəyəri ifadə edir. Ləyaqət isə insanın öz şəxsiyyətinə, mənəvi dəyərlərinə və mənlik hissinə verdiyi qiymətdir. Bu anlayışlar yalnız etik baxımdan deyil, həm də hüquq nəzəriyyəsində və məhkəmə təcrübəsində mühüm yer tutur. Hüquqşünaslar vurğulayırlar ki, hər hansı bir fikir və ya ifadə səsləndirilərkən ilk sual belə olmalıdır: bu söz qarşı tərəfin şərəf və ləyaqətini alçaldırmı? Əgər istifadə edilən ifadələr şəxsi aşağılamaq, nüfuzdan salmaq və ya cəmiyyətdə mənfi rəy formalaşdırmaq məqsədi daşıyırsa, artıq bu, tənqidin sərhədlərini aşaraq təhqir xarakteri ala bilər.

Tənqid isə mahiyyət etibarilə davranışa, fəaliyyətə, qərarlara və ya ictimai mövqeyə yönəlmiş fikir və mülahizələrdən ibarət olur. Tənqid zamanı əsas məqsəd şəxsi alçaltmaq deyil, müəyyən nöqsanları göstərmək, müzakirə aparmaq və ya ictimai əhəmiyyət daşıyan məsələlərə münasibət bildirməkdir. Buna görə də tənqid obyektiv faktlara söykənməli və etik çərçivədə ifadə olunmalıdır.

Mütəxəssislər böhtan anlayışına da xüsusi diqqət yetirirlər. Onların sözlərinə görə, hər hansı bir məlumatın böhtan olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün ilk növbədə həmin fikrin faktlarla təsdiqlənib-təsdiqlənmədiyinə baxmaq lazımdır.Əgər səsləndirilən iddialar konkret sübutlara, məhkəmə qərarlarına və ya rəsmi sənədlərə əsaslanırsa, bu zaman həmin məlumatı böhtan hesab etmək mümkün deyil.Lakin qulaqdan dolma məlumatlara, təsdiqlənməmiş iddialara və ya şəxsi ehtimallara əsaslanaraq kiminsə cinayət törətdiyini, qanunsuz əməllərlə məşğul olduğunu və ya mənfi xüsusiyyətlərə malik olduğunu iddia etmək hüquqi məsuliyyət yarada bilər. Belə hallarda həmin ifadələr böhtan xarakteri daşıya və şəxsin şərəf və ləyaqətinə zərər vurmuş ola bilər.

Həmçinin oxuyun

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var... 

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

Hüquqşünaslar bildirirlər ki, xüsusilə sosial media platformalarında insanlar daha diqqətli davranmalıdırlar. Çünki yazılan hər bir fikir, paylaşım və ya şərh hüquqi qiymətləndirmə predmetinə çevrilə bilər. Emosional vəziyyətdə yazılan və sonradan silinən paylaşımlar belə məsuliyyətdən azad etmir.Məhkəmə təcrübəsi də göstərir ki, ifadə azadlığı ilə şəxsin şərəf və ləyaqətinin qorunması arasında balansın saxlanılması hüquqi dövlətin əsas prinsiplərindən biridir.Hər kəs öz fikrini sərbəst ifadə etmək hüququna malik olsa da, bu hüquq digər şəxslərin hüquq və azadlıqlarını pozmamalıdır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, sağlam ictimai müzakirə mühiti formalaşdırmaq üçün insanlar şəxsləri deyil, onların fəaliyyətini və mövqelərini tənqid etməli, emosional və təhqiramiz ifadələrdən uzaq durmalıdırlar.Faktlara söykənən, etik qaydalara uyğun və qarşı tərəfin ləyaqətini alçaltmayan tənqid isə demokratik cəmiyyətin inkişafı üçün vacib elementlərdən biri hesab olunur.

Əli