İş yoxdur deyə maaş verməmək qanunidirmi? – İşçilərin hüquqları nələrdir?  

Bəzi işəgötürənlər iqtisadi çətinlikləri, sifarişlərin azalmasını və ya fəaliyyətin müvəqqəti dayanmasını əsas gətirərək əməkdaşlara əməkhaqqı ödəməkdən imtina edirlər. Lakin əmək qanunvericiliyi göstərir ki, işin olmaması hər zaman işçinin maaşdan məhrum edilməsi anlamına gəlmir və bu məsələdə işçilərin konkret hüquqları mövcuddur.

Citypost.az-ın məlumatına görə, hüquqşünasların sözlərinə görə, müəssisədə istehsalatın dayanması, sifarişlərin olmaması, texniki problemlər və ya digər səbəblərdən yaranan fasilələr əmək qanunvericiliyində “boş dayanma” halları kimi qiymətləndirilir. Belə vəziyyətlərdə əməkhaqqının ödənilməsi məsələsi boş dayanmanın hansı səbəbdən baş verməsindən asılı olaraq müəyyən edilir.Əgər işin dayanması və ya istehsalatın olmaması birbaşa işçinin təqsiri nəticəsində yaranıbsa, həmin müddət üçün əməkhaqqının ödənilməməsi qanunvericiliyə uyğun hesab olunur. Məsələn, işçinin səhlənkarlığı və ya vəzifə öhdəliklərini yerinə yetirməməsi səbəbindən istehsalat prosesi dayanıbsa, bu halda məsuliyyət işçinin üzərinə düşür.

Lakin daha çox rast gəlinən hallarda boş dayanma işçilərdən asılı olmayan səbəblərdən baş verir. Müəssisəyə sifariş gəlməməsi, xammal çatışmazlığı, maliyyə problemləri, texniki nasazlıqlar və ya digər iqtisadi amillər buna misal ola bilər. Belə hallarda isə işçinin əmək hüquqları qanunla qorunur.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, işçinin təqsiri olmadan yaranmış boş dayanma müddətində ona tarif maaşının azı üçdə iki hissəsi həcmində əməkhaqqı ödənilməlidir. Bu norma işçinin sosial müdafiəsinin təmin olunması və onun gəlirsiz qalmasının qarşısının alınması məqsədilə müəyyən edilib.Başqa sözlə, rəhbərliyin “iş yoxdur”, “sifariş gəlmir”, “müəssisə müvəqqəti fəaliyyət göstərmir” kimi arqumentlərlə əməkhaqqını tamamilə dayandırması qanunvericiliyin tələblərinə uyğun deyil. İşçi həmin müddətdə müəssisədə çalışmağa hazır vəziyyətdədirsə və boş dayanma onun iradəsindən kənar səbəblərdən yaranıbsa, əməkhaqqının müəyyən hissəsini almaq hüququnu qoruyub saxlayır.

Hüquqşünaslar qeyd edirlər ki, işçilər çox vaxt hüquqlarını bilmədikləri üçün belə hallarla razılaşmağa məcbur olurlar. Halbuki qanun onların tərəfindədir və əmək münasibətlərində balansın qorunmasını təmin edir.

Bu kimi vəziyyətlərlə qarşılaşan şəxslərə ilk növbədə işəgötürəndən boş dayanmanın səbəblərinin və əməkhaqqının ödənilməsi qaydasının yazılı şəkildə izah olunmasını tələb etmək tövsiyə olunur. Əgər əməkhaqqının ödənilməsindən qanunsuz şəkildə imtina edilirsə, işçi müvafiq dövlət qurumlarına müraciət etmək hüququna malikdir.

Həmçinin oxuyun

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var... 

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

Mütəxəssislərin fikrincə, belə hallarda Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti işçilərin hüquqlarının müdafiəsində mühüm rol oynayır. İşçilər əmək müqavilələrinin şərtlərinin pozulması, əməkhaqqının ödənilməməsi və ya digər qanun pozuntuları ilə bağlı həmin quruma şikayət edə bilərlər.

Əlavə olaraq, hüquqi yardım almaq və məhkəmə müdafiəsi imkanlarından istifadə etmək də mümkündür. Çünki əmək hüquqları hər bir vətəndaşın əsas sosial hüquqlarından biri hesab olunur və onların qorunması dövlət tərəfindən təmin edilir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, iqtisadi çətinliklər və bazar şəraitində yaranan problemlər işçilərin qanuni hüquqlarının pozulmasına əsas vermir. İşəgötürənlər fəaliyyətlərində əmək qanunvericiliyinin tələblərinə riayət etməli, işçilər isə öz hüquqlarını bilməli və lazım gəldikdə onların müdafiəsi üçün müvafiq addımlar atmalıdırlar.

Beləliklə, müəssisədə işin olmaması və ya istehsalatın dayanması işçini tamamilə gəlirsiz qoymaq üçün əsas sayıla bilməz. Əgər boş dayanma işçinin təqsiri olmadan baş veribsə, o, qanunla nəzərdə tutulmuş məbləğdə əməkhaqqını almaq hüququnu qoruyur və bu hüququn pozulması ilə razılaşmamalıdır.

Yusif