İnflyasiya nədir və alıcılıq qabiliyyətinə necə təsir edir?
İqtisadiyyat 13 Avqust 2026, 18:00
501
İnflyasiya ölkə iqtisadiyyatında mal, xidmət qiymətlərinin ümumi, davamlı yüksəlməsi prosesidir. Bu anlayış məhsulun bahalaşmasını deyil, istehlak səbətinə daxil olan əksər ərzaq, qeyri-ərzaq mallarının, xidmətlərin qiymət səviyyəsinin kütləvi artımını ifadə edir. Pul kütləsinin tələblə müqayisədə həddindən artıq çoxalması, istehsal xərclərinin artması, idxal olunan məhsulların bahalaşması kimi amillər inflyasiya prosesini sürətləndirən əsas səbəblər sırasındadır.
Citypost.az xəbər verir ki, inflyasiyanın ən birinci, birbaşa nəticəsi pulun dəyərdən düşməsi, vətəndaşların alıcılıq qabiliyyətinin kəskin zəifləməsidir. Alıcılıq qabiliyyəti eyni miqdarda pul ilə nə qədər mal və ya xidmət almaq imkanını göstərir. Qiymətlər qalxdıqda, gəlirlər eyni tempdə artmadıqda əhalinin mal almaq gücü azalır. Məsələn, müəyyən məbləğlə əvvəllər tam aylıq ərzaq səbəti almaq mümkün idisə, inflyasiya şəraitində həmin pul daha az məhsul almağa bəs edir.
Davamlı qiymət artımı xüsusilə sabit gəlirli təbəqənin, pensiyaçıların, aşağı maaşla çalışan şəxslərin sosial rifahına mənfi təsir göstərir. İnsanlar məcburi olaraq təcili ehtiyac duymadıqları xərcləri ixtisar edir, qənaət rejiminə keçirlər. Bu hal həm də fərdi yığımların, banklardakı əmanətlərin alıcılıq dəyərini zamanla eridir. Real gəlirlər nominal gəlirlərdən geridə qaldıqda cəmiyyətdə həyat səviyyəsinin düşməsi müşahidə olunur.
İnflyasiyanın alıcılıq qabiliyyətinə dağıdıcı təsirini azaltmaq üçün mərkəzi banklar pul-kredit siyasətini sərtləşdirir, uçot dərəcəsini qaldıraraq dövriyyədəki pul kütləsini tənzimləyirlər. Dövlət isə öz növbəsində əhalinin sosial müdafiəsini gücləndirmək üçün minium əməkhaqqını, pensiyaları, sosial müavinətləri indeksiya edərək qiymət artımına uyğunlaşdırmağa çalışır. Qiymət sabitliyinin qorunması, yerli istehsalın artırılması alıcılıq qabiliyyətini yüksək saxlamağın ən vacib şərtidir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Pula necə qənaət etmək olar? – Ailə büdcəsini idarə etməyin 7 effektiv yolu
Ailə büdcəsini düzgün idarə etmək və pul yığmaq maliyyə azadlığına çatmağın ən mühüm şərtlərindən biridir. Hər ay qazanılan gəlirin hara xərcləndiyini bilməmək, lazımsız alış-verişlər etmək və gözlənilməz xərclərə hazırlıqsız olmaq ailə iqtisadiyyatını ciddi risk altına salır. Qənaət etmək yalnız gəlirin çoxluğundan deyil, pulu düzgün bölüşdürmək qabiliyyətindən asılıdır. Müəyyən olunmuş sadə, lakin sistemli qaydalara riayət etməklə gəlir səviyyəsindən asılı olmayaraq hər ay sabit şəkildə müəyyən məbləğ toplamaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, ailə büdcəsini idarə etməyin ilk addımı bütün gəlir və xərclərin dəqiq uçotunu aparmaqdır. Hər ay kommunal ödənişlər, qida, nəqliyyat kimi məcburi xərcləri qeydə almaq, lazımsız xərc maddələrini aşkar etməyə imkan...
13 Avqust 2026, 08:00
Rəqəmsal valyutaların bank sisteminə təsiri: Mərkəzi bankların öz rəqəmsal pulunu buraxması nəyi dəyişəcək?
Son illərdə texnologiyanın sürətli inkişafı və nağdsız ödənişlərin genişlənməsi qlobal maliyyə sistemində köklü dəyişikliklərə yol açır. Xüsusilə kriptovalyutaların və özəl rəqəmsal aktivlərin bazarda payının artması fonunda dünya mərkəzi bankları öz rəqəmsal valyutalarını (CBDC — Central Bank Digital Currency) dövriyyəyə buraxmaq üçün fəal hazırlıq işləri görürlər. Mərkəzi bankın rəqəmsal pulu sadəcə elektron bankçılıq tətbiqi deyil, ölkənin rəsmi valyutasının nağd kağız pul və sikkələrlə yanaşı, birbaşa mərkəzi bank tərəfindən zəmanət verilən üçüncü formasıdır. Bu addım həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq miqyasda maliyyə xidmətlərinin operativliyini artırmaq və maliyyə sisteminin sabitliyini qorumaq məqsədi daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki, mərkəzi bankların öz rəqəmsal valyutasını təqdim...
12 Avqust 2026, 20:20
Aylıq maaşdan investor portfeli yaratmaq: Başlanğıc üçün ən təhlükəsiz addımlar
Aylıq maaşdan müəyyən bir hissəni ayıraraq şəxsi investor portfeli formalaşdırmaq maliyyə azadlığına nail olmağın və gələcək maliyyə risklərini azaltmağın ən etibarlı yollarından biridir. Bir çox insan investisiya etmək üçün böyük kapitalların vacib olduğunu düşünsə də, müasir maliyyə alətləri hər ay kiçik məbləğlərlə də uğurlu bir portfel qurmağa imkan verir. Burada əsas şərt investisiya prosesinə birdən-birə böyük risklər götürmədən, sistemli və planlı şəkildə başlamaqdır.Citypost.az xəbər verir ki, investisiya addımlarına keçməzdən əvvəl ilk və ən vacib addım fövqəladə hallar üçün ehtiyat fondunun yaradılmasıdır. Maaşınızın müəyyən hissəsini investisiyaya yönəltməzdən öncə, ən azı 3-6 aylıq vacib xərclərinizi qarşılayacaq məbləği təhlükəsiz və dərhal çıxarıla bilən...
11 Avqust 2026, 16:04
Dövr etməyən köhnə dollarları harda dəyişmək olar? – Bankların zədəli əskinas qaydaları
Bakıda və regionlarda bir çox vətəndaşın qarşılaşdığı ən böyük maliyyə problemlərindən biri tədavüldə az istifadə olunan, köhnə buraxılışlı və ya zədələnmiş xarici valyutaların, xüsusən də dollarların dəyişdirilməsidir. Xüsusilə 1996-cı və ya 2006-cı illərə qədər çap olunmuş, xalq arasında "ağ dollar" kimi tanınan köhnə əskinaslar, eləcə də üzərində mürəkkəb ləkəsi, cırığı, kəsilmiş hissəsi və ya nəmlənmə izi olan pullar nağdlaşdırma zamanı ciddi çətinlik yaradır. Bir çox insanlar bu cür pulları harada və hansı şərtlərlə dəyişə biləcəklərini, bankların bu prosesdə tətbiq etdiyi rəsmi qaydaları dəqiq bilmirlər.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının qaydalarına əsasən, ölkə ərazisində fəaliyyət göstərən kommersiya bankları tədavülə...
11 Avqust 2026, 07:55
İnflyasiya dövründə pulu harada saxlamaq düzgündür? – Ənənəvi əmanət, yoxsa qızıl?
Qlobal və yerli bazarlarda qiymətlərin sürətlə bahalaşdığı, alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşdüyü inflyasiya şəraitində yığılmış kapitalın dəyərini qorumaq hər bir vətəndaş üçün ən vacib maliyyə suallarından birinə çevrilir. Pulun nağd şəkildə "yastıq altında" və ya adi bank hesabında saxlanılması onun hər gün inflyasiya tərəfindən "əridilməsi" deməkdir. Belə kritik dövrlərdə investorlar və sıravi əmanətçilər əsasən iki addım arasında tərəddüd edirlər: gəlir gətirən bank əmanətləri, yoxsa əsrlər boyu "təhlükəsiz liman" sayılan qızıl?Citypost.az xəbər verir ki, finans mütəxəssislərinin təhlillərinə görə, bank əmanətləri (depozitlər) inflyasiya şəraitində daha çox qısamüddətli likvidlik və sabit gəlir axtaranlar üçün uyğundur. Əgər bankın təklif etdiyi illik faiz dərəcəsi ölkədəki rəsmi...
06 Avqust 2026, 21:54
Neft qiymətləri 5 %-dən çox aşağı düşüb
Qlobal əmtəə bazarında neft qiymətləri yeni həftənin başlaması ilə 5 %-dən çox aşağı düşüb."Report" xəbər verir ki, bunu ticarət məlumatları göstərir."Qara qızıl"ın ucuzlaşmasına səbəb isə ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla yeni danışıqlar barədə bəyanatı olub.CityPost.az markalı neftin oktyabr fyuçerslərinin qiyməti əvvəlki bağlanışa nisbətən 5,17 % aşağı düşərək 1 barel üçün 83,38 ABŞ dolları, WTI-in sentyabr fyuçersləri isə 5,92 % ucuzlaşaraq 79,66 ABŞ dolları olub.Xatırladaq ki, daha əvvəl D.Tramp ölkəsinin İrana ötən həftə sonu planlaşdırdığı hərbi hücumu ləğv etdiyini bildirib. O, həmçinin qeyd edib ki, ABŞ ilə İran avqustun 3-ü gün ərzində danışıqlar aparacaq....
03 Avqust 2026, 09:59
