Yuxusuzluqla mübarizə: Tez və rahat yatmağın elmi yolları
Tibb 13 Avqust 2026, 16:30
399
Yuxusuzluq müasir dövrdə insanların fiziki, psixoloji sağlamlığına mənfi təsir edən yayğın problemlərdəndir. Xroniki yuxu azlığı immuniteti zəiflədir, diqqət dağınıqlığı yaradır, ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır. Alimlər tərəfindən aparılan tədqiqatlar göstərir ki, müəyyən elmi metodlara, bioloji ritmlərə əməl etməklə yuxuya getmə prosesini sürətləndirmək, yuxu keyfiyyətini kəskin yaxşılaşdırmaq mümkündür.
Citypost.az xəbər verir ki, tez yatmağın birinci elmi yolu sirkad ritmləri tənzimləmək, hər gün eyni saatda yatıb-oyanmaqdır. Bədənin daxili saatı müntəzəm qrafikə öyrəndikdə qanda yuxu hormonu olan melatoninin ifrazı stabilləşir. İkinci mühüm addım yatmazdan ən azı bir saat öncə mavi işıq saçan cihazlardan (telefon, planşet, televizor) uzaq durmaqdır. Mavi işıq beynə gündüz olduğu siqnalını verərək melatonin sintezini ləngidir, yuxuya keçidi çətinləşdirir.
Üçüncü təsirli metod otaq temperaturunu tənzimləməkdir. Elmi araşdırmalara görə, yuxuya getmək üçün bədən temperaturu bir qədər düşməlidir, buna görə yataq otağının sərin (təxminən 18-20 dərəcə) olması yuxunu sürətləndirir. Dördüncü üsul mütəxəssislərin tövsiyə etdiyi "4-7-8" tənəffüs texnikasıdır. 4 saniyə burnundan nəfəs almaq, 7 saniyə nəfəsi saxlamaq, 8 saniyə ərzində ağızdan yavaşca vermək sinir sistemini sakitləşdirir, ürək döyüntüsünü azaldır, bədəni yuxuya hazırlaşdırır.
Beşinci qayda axşam saatlarında kofein, tünd çay, ağır yağlı yeməklər qəbul etməməkdir. Kofein bədəndə saatlarla qalaraq yuxu reseptorlarını bloklayır. Əgər yataqda 20 dəqiqədən çox qalıb yata bilmirsinizsə, yataqda uzanıb narahat olmaq əvəzinə qalxıb zəif işıqda sakit fəaliyyətlə (məsələn, kitab oxumaqla) məşğul olmaq, yalnız yuxu gəldikdə yatağa qayıtmaq lazımdır. Bu elmi məsləhətləri vərdişə çevirmək yuxusuzluq problemini kökündən həll etməyə kömək edir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
B12 vitamini əskikliyi necə anlaşılır? – Əsas əlamətlər və müalicə yolları
B12 vitamini sinir sisteminin normada çalışması, qan hüceyrələrinin yaranması, DNK sintezi üçün həyati əhəmiyyət daşıyan vacib qida maddəsidir. Bədən bu vitamini özü istehsal edə bilmədiyi üçün onu qida və ya əlavələr vasitəsilə xaricdən almalıdır. B12 çatışmazlığı orqanizmdə dərhal özünü biruzə verməsə də, zamanla toxumalara oksigen daşınmasının zəifləməsinə, sinir liflərinin zədələnməsinə, ciddi səhhət problemlərinə gətirib çıxarır.Citypost.az xəbər verir ki, B12 vitamini əskikliyinin birinci başlanğıc əlaməti xroniki yorğunluq, daimi halsızlıq, başgicəllənməsidir. Qırmızı qan hüceyrələrinin (eritrositlərin) sintezi pozulduğundan anemiya yarandığı üçün bədəndə oksigen azlığı meydana gəlir. İkinci xarakterik simptom sinir sistemindəki pozuntulardır. Əl və ayaqlarda uyuşma, iynələnmə hissiyyatı, yeriyərkən müvazinət itkisi, unutqanlıq, diqqət...
13 Avqust 2026, 10:20
İmmuniteti gücləndirən 10 təbii qida – Qışa hazırlıq və sağlamlıq məsləhətləri
Soyuq havaların gəlişi ilə birlikdə mövsümi xəstəliklər, qrip vər soyuqdəymə riskləri kəskin artır. Orqanizmi infeksiyalardan qorumaq, xəstəliklərə qarşı müqaviməti yüksəltmək üçün immunitet sistemini möhkəmləndirmək həyati əhəmiyyət kəsb edir. Aptek dərmanlarına, süni vitamin komplekslərinə üz tutmazdan öncə gündəlik rasiona təbii, antiseptik və antioksidant xüsusiyyətli qidaları daxil etmək ən etibarlı qorunma üsuludur. Qış mövsümünə hazırlıq prosesində mütəxəssislər tərəfindən tövsiyə olunan 10 təbii qida bədənin müdafiə baryerini maksimum səviyyəyə qaldırmağa kömək edir.Citypost.az xəbər verir ki, immuniteti gücləndirən birinci təbii vasitə sarımsaqdır. Tərkibindəki alisin maddəsi sayəsində sarımsaq güclü təbii antibiotik rolunu oynayır, virusları, bakteriyaları zərərsizləşdirir. İkinci möcüzəvi qida zəncəfildir. İltihabəleyhinə xüsusiyyətə malik zəncəfil boğaz...
13 Avqust 2026, 09:28
Yuxudan oyandıqda ağızda quruluq olmasının səbəbi nədir?
Yuxudan oyandıqda ağızda quruluq hiss edilməsi gündəlik həyatda bir çox insanın qarşılaşdığı, lakin çox vaxt adi hal kimi yanaşdığı sağlamlıq problemlərindən biridir. Tibbdə kserostomiya kimi adlandırılan ağız quruluğu, ağız boşluğunda tüpürcək vəzilərinin kifayət qədər tüpürcək ifraz etməməsi nəticəsində yaranır. Tüpürcək yalnız ağız boşluğunu nəmləndirmək funksiyasını daşımır, eyni zamanda dişləri çürümədən qoruyur, həzmə kömək edir və bakteriyaların çoxalmasının qarşısını alır. Bu səbəbdən səhərlər davamlı olaraq ağızda quruluqla oyanmaq bədənin verdiyi mühüm siqnal kimi dəyərləndirilməlidir.Citypost.az xəbər verir ki, səhər ağız quruluğunun yaranmasında ən yayğın səbəblərdən biri yuxu zamanı ağızla nəfəs almaq və xoruldama vərdişidir. Burun çəpəri əyriliyi, burun əti, allergiya və ya...
12 Avqust 2026, 17:03
Göz qapaqlarında sarı piylənmə ləkələri: Qanda xolesterin səviyyəsinin vizual siqnalı
Göz qapaqlarının üzərində və ya göz ətrafında yaranan sarımtıl, yumşaq və ya bərk piy ləkələri tibbdə ksantelazma adlanan vizual sağlamlıq siqnalıdır. Adətən göz qapaqlarının iç künclərində simmetrik şəkildə peyda olan bu dərialtı piy toplanmaları ağrısız olduğu üçün bir çox insan tərəfindən sadə kosmetik problem kimi qiymətləndirilir. Lakin dermatoloqlar və kardioloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, ksantelazmalar sadə dəri kəsiri deyil, orqanizmin daxilində, xüsusilə də damar sistemində baş verən ciddi maddələr mübadiləsi pozuntusunun xarici təzahürüdür.Citypost.az xəbər verir ki, bu sarı ləkələrin yaranmasının başlıca elmi səbəbi qanda lipid (yağ) mübadiləsinin pozulması və xolesterin səviyyəsinin, xüsusilə də mənfiliyi ilə bilinən aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərin (LDL) normadan...
12 Avqust 2026, 14:44
Gecələr dişləri qıcamaq (Bruksizm): Çənə oynağını sıradan çıxaran psixosomatik səbəb
Gündəlik həyatda bir çox insanın fərqində olmadan qarşılaşdığı, xüsusilə yuxu zamanı şüursuz şəkildə dişləri sıxmaq və ya bir-birinə sürtmək vərdişi tibbdə bruksizm adlanır. Əksər hallarda səhərlər baş, boyun və çənə nahiyəsində ağrılarla, dişlərin həssaslaşması ilə özünü göstərən bu vəziyyət sadə bir ağız boşluğu problemi deyil. Həkim-stomatoloqlar və psixoterapevtlər bildirirlər ki, bruksizm orqanizmin daxili gərginliyə verdiyi fiziki cavabdır və çənə-üz oynağını zədələyən əsas psixosomatik səbəblərdən biri hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, bruksizmin yaranmasında başlıca rol oynayan psixosomatik amillər xroniki stres, həll olunmamış emosional gərginlik, təşviş pozuntusu və basdırılmış qəzəbdir. Gün ərzində yaşanılan emosional yük, iş stresi və ya psixoloji gərginlik yuxu...
12 Avqust 2026, 12:43
Su içmədən qəbul edilən dərmanlar: Qida borusunun selikli qişasında yaranan eroziya
Müasir dövrdə tələskənlikdən və ya sadəcə rahatlıq naminə bir çox insan həbləri və kapsulları su içmədən, yalnız tüpürcək vasitəsilə udmağa çalışır. Xüsusilə kiçik ölçülü dərmanların rahatlıqla udulduğunu düşünmək aldadıcıdır vər bu vərdiş qida borusunun sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradır. Həkim-qastroenteroloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, mayesiz qəbul edilən dərmanlar mədəyə çatmadan qida borusunda dayanaraq həmin nahiyənin selikli qişasında kəskin eroziyalara, xoralara və hətta qanamalara yol aça bilər.Citypost.az xəbər verir ki, su içmədən dərman udduqda həb qida borusunun daralmış natural büküşlərində və ya divarında yapışaraq ləngiyir. Dərmanın tərkibindəki aktiv kimyəvi maddələr mədədə həll olunmaq üçün nəzərdə tutulduğundan, qida borusunda əriməyə başladıqda birbaşa həmin...
12 Avqust 2026, 10:40
