Rəqəmsal valyutaların bank sisteminə təsiri: Mərkəzi bankların öz rəqəmsal pulunu buraxması nəyi dəyişəcək?
İqtisadiyyat 12 Avqust 2026, 20:20
517
Son illərdə texnologiyanın sürətli inkişafı və nağdsız ödənişlərin genişlənməsi qlobal maliyyə sistemində köklü dəyişikliklərə yol açır. Xüsusilə kriptovalyutaların və özəl rəqəmsal aktivlərin bazarda payının artması fonunda dünya mərkəzi bankları öz rəqəmsal valyutalarını (CBDC — Central Bank Digital Currency) dövriyyəyə buraxmaq üçün fəal hazırlıq işləri görürlər. Mərkəzi bankın rəqəmsal pulu sadəcə elektron bankçılıq tətbiqi deyil, ölkənin rəsmi valyutasının nağd kağız pul və sikkələrlə yanaşı, birbaşa mərkəzi bank tərəfindən zəmanət verilən üçüncü formasıdır. Bu addım həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq miqyasda maliyyə xidmətlərinin operativliyini artırmaq və maliyyə sisteminin sabitliyini qorumaq məqsədi daşıyır.
Citypost.az xəbər verir ki, mərkəzi bankların öz rəqəmsal valyutasını təqdim etməsi ilk növbədə ənənəvi kommersiya banklarının fəaliyyət modelinə və maliyyə vasitəçiliyi roluna ciddi təsir göstərəcək. Əgər vətəndaşlar və müəssisələr vəsaitlərini birbaşa Mərkəzi Bankın təhlükəsiz rəqəmsal pul kisələrində saxlamaq imkanı əldə etsələr, kommersiya banklarındakı depozit bazasında azalma baş verə bilər. Bu vəziyyət bankların kredit vermə imkanlarını məhdudlaşdıra və onları müştəriləri saxlamaq üçün depozit faizlərini artırmağa və ya xidmət haqqını aşağı salmağa məcbur edə bilər. Xüsusilə iqtisadi gərginlik və ya maliyyə böhranı dövründə əhalinin vəsaitləri kommersiya banklarından birbaşa risqsiz mərkəzi bank hesablarına köçürməsi riskini ("rəqəmsal bank axını") nəzarətdə saxlamaq üçün mərkəzi banklar müəyyən limitlər tətbiq etməyi planlaşdırırlar.
Digər tərəfdən, rəqəmsal valyutalara keçid ödəniş sistemlərinin effektivliyini kəskin şəkildə artıracaq və əməliyyat xərclərini minimuma endirəcək. Hazırda saniyələr və ya dəqiqələr tələb edən pul köçürmələri, eləcə də vasitəçi banklar səbəbindən baha başa gələn beynəlxalq ticarət ödənişləri birbaşa və anında həyata keçirilə biləcək. Bu texnologiya həm də bank hesabı olmayan və ya maliyyə xidmətlərinə çıxışı çətin olan əhali qruplarının maliyyə sisteminə inteqrasiyasını asanlaşdıracaq. Eyni zamanda, proqramlaşdırıla bilən rəqəmsal pullar sayəsində dövlət tərəfindən ayrılan sosial yardımların və ya hədəfli subsidiyaların təyinatı üzrə xərclənməsini avtomatik tənzimləmək mümkündür.
Rəqəmsal valyutaların tətbiqi kölgə iqtisadiyyatı ilə mübarizədə və pul-kredit siyasətinin effektivliyinin artırılmasında da həlledici rol oynayacaq. Hər bir rəqəmsal valyuta vahidinin izlənilə bilən unikal kodu olduğu üçün çirkli pulların yuyulması, vergidən yayınma və qanunsuz maliyyə əməliyyatlarının qarşısı daha rahat alınacaq. Ekspertlər bildirirlər ki, mərkəzi bankların rəqəmsal valyutaya keçidi ənənəvi bank sistemini aradan qaldırmayacaq, lakin onları daha şəffaf, çevik və rəqabətədavamlı iş rejiminə keçməyə məcbur edərək gələcəyin maliyyə arxitekturasını kökündən dəyişəcək.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Aylıq maaşdan investor portfeli yaratmaq: Başlanğıc üçün ən təhlükəsiz addımlar
Aylıq maaşdan müəyyən bir hissəni ayıraraq şəxsi investor portfeli formalaşdırmaq maliyyə azadlığına nail olmağın və gələcək maliyyə risklərini azaltmağın ən etibarlı yollarından biridir. Bir çox insan investisiya etmək üçün böyük kapitalların vacib olduğunu düşünsə də, müasir maliyyə alətləri hər ay kiçik məbləğlərlə də uğurlu bir portfel qurmağa imkan verir. Burada əsas şərt investisiya prosesinə birdən-birə böyük risklər götürmədən, sistemli və planlı şəkildə başlamaqdır.Citypost.az xəbər verir ki, investisiya addımlarına keçməzdən əvvəl ilk və ən vacib addım fövqəladə hallar üçün ehtiyat fondunun yaradılmasıdır. Maaşınızın müəyyən hissəsini investisiyaya yönəltməzdən öncə, ən azı 3-6 aylıq vacib xərclərinizi qarşılayacaq məbləği təhlükəsiz və dərhal çıxarıla bilən...
11 Avqust 2026, 16:04
Dövr etməyən köhnə dollarları harda dəyişmək olar? – Bankların zədəli əskinas qaydaları
Bakıda və regionlarda bir çox vətəndaşın qarşılaşdığı ən böyük maliyyə problemlərindən biri tədavüldə az istifadə olunan, köhnə buraxılışlı və ya zədələnmiş xarici valyutaların, xüsusən də dollarların dəyişdirilməsidir. Xüsusilə 1996-cı və ya 2006-cı illərə qədər çap olunmuş, xalq arasında "ağ dollar" kimi tanınan köhnə əskinaslar, eləcə də üzərində mürəkkəb ləkəsi, cırığı, kəsilmiş hissəsi və ya nəmlənmə izi olan pullar nağdlaşdırma zamanı ciddi çətinlik yaradır. Bir çox insanlar bu cür pulları harada və hansı şərtlərlə dəyişə biləcəklərini, bankların bu prosesdə tətbiq etdiyi rəsmi qaydaları dəqiq bilmirlər.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının qaydalarına əsasən, ölkə ərazisində fəaliyyət göstərən kommersiya bankları tədavülə...
11 Avqust 2026, 07:55
İnflyasiya dövründə pulu harada saxlamaq düzgündür? – Ənənəvi əmanət, yoxsa qızıl?
Qlobal və yerli bazarlarda qiymətlərin sürətlə bahalaşdığı, alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşdüyü inflyasiya şəraitində yığılmış kapitalın dəyərini qorumaq hər bir vətəndaş üçün ən vacib maliyyə suallarından birinə çevrilir. Pulun nağd şəkildə "yastıq altında" və ya adi bank hesabında saxlanılması onun hər gün inflyasiya tərəfindən "əridilməsi" deməkdir. Belə kritik dövrlərdə investorlar və sıravi əmanətçilər əsasən iki addım arasında tərəddüd edirlər: gəlir gətirən bank əmanətləri, yoxsa əsrlər boyu "təhlükəsiz liman" sayılan qızıl?Citypost.az xəbər verir ki, finans mütəxəssislərinin təhlillərinə görə, bank əmanətləri (depozitlər) inflyasiya şəraitində daha çox qısamüddətli likvidlik və sabit gəlir axtaranlar üçün uyğundur. Əgər bankın təklif etdiyi illik faiz dərəcəsi ölkədəki rəsmi...
06 Avqust 2026, 21:54
Neft qiymətləri 5 %-dən çox aşağı düşüb
Qlobal əmtəə bazarında neft qiymətləri yeni həftənin başlaması ilə 5 %-dən çox aşağı düşüb."Report" xəbər verir ki, bunu ticarət məlumatları göstərir."Qara qızıl"ın ucuzlaşmasına səbəb isə ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla yeni danışıqlar barədə bəyanatı olub.CityPost.az markalı neftin oktyabr fyuçerslərinin qiyməti əvvəlki bağlanışa nisbətən 5,17 % aşağı düşərək 1 barel üçün 83,38 ABŞ dolları, WTI-in sentyabr fyuçersləri isə 5,92 % ucuzlaşaraq 79,66 ABŞ dolları olub.Xatırladaq ki, daha əvvəl D.Tramp ölkəsinin İrana ötən həftə sonu planlaşdırdığı hərbi hücumu ləğv etdiyini bildirib. O, həmçinin qeyd edib ki, ABŞ ilə İran avqustun 3-ü gün ərzində danışıqlar aparacaq....
03 Avqust 2026, 09:59
Eldəniz Əmirov: Mənzil bazarı sabitləşməyə doğru gedir
Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarında qiymət artımının əvvəlki sürətlə davam etməyəcəyi və bazarın tədricən stabilləşəcəyi ilə bağlı ötən il publik çıxışlarımda fikirlərimi bölüşmüşdüm.Çünki 2025-ci ildə dövlət maliyyəsinin idarə olunmasında formalaşan yeni yanaşmalar məndə belə bir qənaət yaratmışdı ki, 2026-cı ildən etibarən büdcə vəsaitlərinin xərclənməsinə nəzarət daha da güclənəcək, qeyri-səmərəli xərclərin qarşısı daha ciddi şəkildə alınacaq. Bunun nəticəsində müxtəlif yollarla bazara daxil olan böyük həcmli vəsaitin əvvəlki qədər daşınmaz əmlaka yönəlməyəcəyini düşünürdüm.Fikrimcə, son illərdə mənzil bazarında qiymətləri yüksəldən əsas amillərdən biri məhz bu vəsaitlərin istehsala və real investisiyalara deyil, daşınmaz əmlaka yönəlməsi idi. Nəticədə bazarda real yaşayış tələbindən daha çox investisiya və...
27 İyul 2026, 12:29
Eldəniz Əmirov: İqtisadi əlaqələr üçün yeni imkanlar yaranır
Azərbaycan-Slovakiya münasibətlərində yeni mərhələ formalaşır. Əməkdaşlığın əsasını uzun illər enerji sahəsi təşkil etsə də, artıq gündəmə sənaye, texnologiya, logistika və investisiya layihələri çıxır. Bu, münasibətlərin daha geniş iqtisadi məzmun qazanması üçün əlverişli imkan yaradır.Bununla belə, mövcud iqtisadi göstəricilər potensialı hələ əks etdirmir. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi kifayət qədər aşağı səviyyədədir. Azərbaycanın Slovakiyaya ixracı isə demək olar ki, simvolik həcmdədir. Ölkəmizin ümumi ixracının cəmi 0,00048 faizi Slovakiyanın payına düşür. Başqa sözlə, Azərbaycanın ixrac etdiyi hər 100 min dolların cəmi 48 senti Slovakiyaya yönəlir. Bu rəqəm mövcud iqtisadi əlaqələrin hələ inkişafın başlanğıc mərhələsində olduğunu göstərir.Slovakiya Prezidentinin Ağdama səfəri də məhz bu...
15 İyul 2026, 10:00
