Səhər yeməyində bu xətanı hamı edir: Metabolizmi zəiflədən ən zərərli vərdiş
Maraqlı 03 Avqust 2026, 21:13
383
Səhər yeməyi gün ərzində orqanizmin enerji balansını bərpa edən və gecə boyu yavaşlayan metabolizmi yenidən işə salan ən mühüm qida qəbuludur. Lakin bir çox insan fərqində olmadan günə başlarkən elə bir ciddi kulinariya və qidalanma səhvinə yol verir ki, bu, maddələr mübadiləsini gün boyu tormozlayır. Səhər süfrələrində ən geniş yayılan və metabolizmi iflic edən ən zərərli vərdiş günün ilk yeməyini yalnız rafinə olunmuş karbohidratlar və şəkər əsaslı qidalar üzərində qurmaqdır.
Citypost.az xəbər verir ki, ağ çörək, mürəbbə, şirin taxıl kəpəkləri (xlopya), kruassan və ya şəkərli kofe ilə edilən səhər yeməyi orqanizmə fayda vermək əvəzinə daxili sistemləri şoka salır. Bu tür simpl karbohidratlar mədəyə daxil olan kimi sürətlə parçalanır və qanda şəkərin səviyyəsini kəskin şəkildə pik həddə çatdırır. Bu anidən yüksəlişə cavab olaraq mədəaltı vəzi böyük doza insulin hormonu ifraz edir. Qandakı şəkər eyni sürətlə aşağı düşdükdə isə insan cəmi bir saat sonra özünü daha yorğun, halsız hiss edir və kəskin acma böhranı ilə üzləşir.
Bu hormonal dalğalanmanın metabolizmə vurduğu ən böyük zərbə isə orqanizmin yağ yandırma rejimini tamamilə dayandırmasıdır. Yüksək insulin səviyyəsi bədənə "yağları saxla, enerjini yalnız qandakı şəkərdən götür" siqnalı verir. Əgər səhər yeməyində yetərli dərəcədə zülal (yumurta, kəsmik, pendir) və faydalı yağlar (zeytun yağı, qoz, avokado) yoxdursa, maddələr mübadiləsi ləngiyir, bədən kaloriləri yandırmaq əvəzinə onları piylənmə zonasında depolamağa başlayır.
Bundan əlavə, yalnız karbohidratla qidalanmaq gün ərzində iştah nəzarətini də sıradan çıxarır. Səhər insulin dalğalanması yaşayan insan günün geri qalan hissəsində daha çox acır və davamlı olaraq zərərli çərəzlərə meyil edir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, metabolizmi səhərdən maksimum dərəcədə sürətləndirmək üçün süfrədə mütləq zülal və lif balansı qorunmalıdır. Günə şəkərli və xəmir xörəkləri ilə deyil, yumurta, bol göyərti, keyfiyyətli pendir və ya tam taxıllı çörəklə başlamaq gün boyu toxluq hissi yaradır və maddələr mübadiləsinin yüksək tempdə çalışmasına şərait yaradır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Məşhur 1.5 litr su qaydası haradan çıxıb? – Elmi araşdırmalardan gözlənilməz cavab
Gündəlik olaraq azı 1.5–2 litr (və ya 8 stəkan) su içməli olduğumuz haqqındakı tövsiyə müasir dünyamızın ən geniş yayılmış və sorğulanmayan sağlamlıq qaydalarından biridir. Su şüşələrini yanımızdan əskik etməməyimizin və hər gün müəyyən litr normasına çatmağa çalışmağımızın arxasında isə ciddi tibbi zərurət deyil, illər əvvəl baş vermiş bir elmi yanlış anlaşılma və böyük marketinq sənayesi dayanır. Elm adamlarının aparığı son araşdırmalar bu məşhur normanın əsl mənşəyini ortaya çıxararaq gözlənilməz faktları gözlər önünə sərir.Citypost.az xəbər verir ki, bu qaydanın tarixi kökləri 1945-ci ildə ABŞ-ın Milli Tədqiqatlar Şurasının (National Research Council) Qida və Qidalanma Şöbəsinin yayımladığı bir hesabata dayanır. Həmin hesabatda böyüklərin...
03 Avqust 2026, 22:33
Yeməyi tez yeyənlərin nəzərinə: Beynin "doydum" siqnalı niyə 20 dəqiqə gecikir?
Yeməyi böyük tikələrlə və tələsik udmaq müasir həyatın gərgin ritmində bir çoxumuzun mənimsədiyi ən zərərli vərdişlərdən biridir. Süfrə arxasında cəmi beş-on dəqiqə vaxt keçirməyimizə baxmayaraq, bir qədər sonra mədəmizdə dözülməz bir ağırlıq və həddindən artıq toxluq narahatlığı hiss edirik. Bu halın təməlində fiziki olaraq dolmuş mədə ilə onu idarə edən mərkəzi sinir sistemi arasındakı vaxt fərqi dayanır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, mədə ağzınadək dolu olsa bile, beynimizin "artıq doydun, yeməyi saxla" əmrini verməsi təxminən 20 dəqiqə vaxt aparır.Citypost.az xəbər verir ki, bu bioloji gecikmə mürəkkəb hormonal və neyroloji zəncirvari reaksiya ilə izah olunur. Yemək qəbulu zamanı mədə genişlənsə də, sırf mexaniki...
03 Avqust 2026, 22:27
İnsan bədəninin gizli saatı: Günün hansı vaxtı daha ağıllı və diqqətli oluruq?
İnsan bədəni təbiətin ən mürəkkəb və dəqiq işləyən mexanizmlərindən biridir. Daxili biologiyamızı idarə edən və təxminən 24 saatlıq dövrü əhatə edən bu mexanizm sirkad ritm və ya sadəcə bədən saatı adlanır. Beynimizin hipotalamus bölməsində yerləşən bu daxili saat günün müxtəlif vaxtlarında hormon səviyyələrini, bədən temperaturunu və qan təzyiqini tənzimləyərək zehni performansımıza birbaşa təsir edir. Mütəxəssislərin və neyroloqların aparığı tədqiqatlar göstərir ki, günün müxtəlif saatlarında beynimizin çalışma tərzi və diqqət səviyyəsi köklü şəkildə dəyişir.Citypost.az xəbər verir ki, insanların böyük əksəriyyəti üçün zehni baxımdan ən kəskin, analitik və diqqətli vaxt dilimi səhərin ortasından günortaya qədər olan saatlardır. Oyanışdan təxminən iki-üç saat sonra...
03 Avqust 2026, 22:10
Gözlərimiz rəngləri necə görür? – Qadınlar və kişilər arasındakı fərqin elmi izahı
Etrafımızdakı aləmi möhtəşəm rəng çalarları ilə qavramağımız təbiətin gözümüzə bəxş etdiyi mürəkkəb bir biologiya sayəsində mümkündür. Vizual dünyamızın formalaşmasında gözün ən arxa hissəsində — torlu təbəqədə (retina) yerləşən iki xüsusi fotoreseptor hüceyrə qrupu əsas rol oynayır: çöpçüklər və kolbacıqlar.Citypost.az xəbər verir ki, çöpçük hüceyrələri əsasən işığın az olduğu qaranlıq mühitdə görməyi və hərəkətləri tutmağı təmin edir. Rəngləri və onların ən incə çalarlarını seçmək işi isə tamamilə kolbacıq hüceyrələrinin üzərinə düşür. İnsan gözündə üç fərqli növ kolbacıq hüceyrəsi mövcuddur: bunlardan biri qırmızı, ikincisi yaşıl, üçüncüsü isə göy işıq dalğalarına həssasdır. Biz hər hansı bir əşyaya baxdıqda, bu üç növ kolbacıq fərqli...
03 Avqust 2026, 21:57
"Təbii" adı ilə satılan böyük təhlükə: Mağaza şirələrinin görünməyən tərəfi
Mağaza rəflərində bəzədilmiş "yüz faiz təbii", "şəkərsiz" və ya "meyvə şirəsi" etiketləri, sağlam həyat tərzi sürməyə çalışan bir çox insan üçün cəledici görünür. Lakin bu rəngarəng qablaşdırmaların arxasında orqanizmə sakitcə zərər vuracaq böyük bir sənaye hiyləsi gizlənir. İstehsalçıların "təbii" adı altında təqdim etdiyi məhsulların böyük əksəriyyəti, əslində meyvənin faydalı tərkibindən məhrum edilmiş kimyəvi və şəkərli qarışıqlardan ibarətdir.Citypost.az xəbər verir ki, məhsulun qablaşdırma prosesi bu təhlükənin ilk mərhələsidir. Mağazada satılan şirələrin əksəriyyəti "konsentratdan bərpa olunmuş" üsulla hazırlanır. Bu proses zamanı meyvənin suyu çıxarılır, həcmini azaltmaq və uzun müddət saxlamaq üçün yüksək istiliklə buxarlandırılaraq qatı konsentrat halına gətirilir. Yüksək temperatur təbii C...
03 Avqust 2026, 20:39
Qatıqla birgə yeməməli olduğunuz qidalar: Həzm sistemini alt-üst edən kombinasiya
Qatıq təbii probiotik tərkibi və yüksək kalsium dəyəri ilə sağlamlığımız üçün ən faydalı qidalardan biridir. Lakin bu ağartı məhsulunun bəzi qidalarla eyni vaxtda qəbul edilməsi onun faydasını tamamilə yox edə, hətta mədə-bağırsaq sistemində ciddi narahatlıqlar yarada bilər. Bioloji tərkiblərin və kimyəvi reaksiyaların uzlaşmaması səbəbindən qatıqla birgə istifadəsi məsləhət görülməyən müəyyən kombinasiyalar var.Citypost.az xəbər verir ki, ən geniş yayılan və ən zərərli kombinasiyalardan biri qatıqla balıq məhsullarının eyni yemək seansında istifadə edilməsidir. Balıq tərkibində yüksək miqdarda zülal və histamine malikdir. Əgər balıq tam təzə deyilsə və ya saxlanma şəraiti zəif olubsa, onun tərkibindəki histamin miqdarı artır. Qatığın da zülal və fermmentasiya...
03 Avqust 2026, 20:15
