Ticarət gəmilərinin üzərindəki dairəvi işarə nə deməkdir?
Maraqlı 07 Sentyabr 2026, 10:19
216
Dənizdə hərəkət edən böyük ticarət gəmilərinin gövdəsində müxtəlif yazı və işarələrə rast gəlmək mümkündür. İlk baxışdan adi texniki nişan kimi görünən bu işarələrin hər birinin gəminin təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyəti var. Xüsusilə gəmilərin gövdəsində yerləşdirilən dairəvi nişan və onun üzərindəki müxtəlif hərflər gəminin nə qədər yüklə təhlükəsiz şəkildə üzə biləcəyini göstərən mühüm göstəricilərdən biridir.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu işarələr gəminin müxtəlif su şəraitində icazə verilən maksimum yüklənmə həddini müəyyənləşdirir. Başqa sözlə, gəminin bütün çəkisi, yükü, yanacağı, avadanlıqları və digər ağırlıqları nəzərə alınmaqla, onun təhlükəsiz şəkildə su üzərində qalması üçün hansı həddə qədər suya batmasına icazə verildiyini göstərir. Bu göstərici gəminin üzmə qabiliyyətinin və təhlükəsiz istismarının əsas elementlərindən biridir.Gəminin batma həddi bütün dənizlərdə eyni olmur. Bunun əsas səbəblərindən biri suyun sıxlığının və duzluluq səviyyəsinin müxtəlif olmasıdır. Dəniz suyunun qaldırma qüvvəsi şirin su ilə eyni olmadığı üçün gəmi müxtəlif su hövzələrində fərqli yükləmə hədlərinə malik ola bilər. Buna görə də gəminin gövdəsində bir neçə müxtəlif yükləmə xətti göstərilir.Bu işarələrin mərkəzində adətən dairə və onun üzərindən keçən üfüqi xətt yerləşir. Bu nişan Plimsoll xətti və ya yük xətti kimi tanınır. Dairənin ortasındakı üfüqi xətt gəminin hansı təsnifat cəmiyyətinin nəzarəti altında olduğunu göstərən hərflərlə müşayiət oluna bilər. Bu təsnifat cəmiyyətləri gəmilərin texniki vəziyyətinin, konstruksiyasının və təhlükəsizlik standartlarının qiymətləndirilməsində mühüm rol oynayırlar.Dünyanın ən tanınmış təsnifat cəmiyyətlərindən biri İngiltərədə yaranmış Lloyd’s Register-dir. Bununla yanaşı, müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən digər təsnifat cəmiyyətləri də mövcuddur. Onların verdiyi işarələr və sertifikatlar gəminin texniki və təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, dairənin üzərində yerləşən əsas xətt müəyyən standart şəraitdə gəminin yay mövsümü üçün icazə verilən yükləmə həddini göstərir. Lakin gəminin üzərində yalnız bir xəttin olmamasının səbəbi də məhz müxtəlif iqlim və su şəraitidir. Dənizin temperaturu, suyun duzluluğu, mövsüm və gəminin üzəcəyi region dəyişdikcə təhlükəsiz yükləmə həddi də dəyişə bilər. İşarələrdə “F” hərfi ilə göstərilən xətt şirin suda icazə verilən yükləmə həddini ifadə edir. Şirin suyun sıxlığı dəniz suyundan aşağı olduğu üçün eyni gəminin şirin suda təhlükəsiz şəkildə daşıya biləcəyi yük miqdarı duzlu su ilə müqayisədə fərqlənə bilər. Bu səbəbdən gəminin yük xətti suyun növünə uyğun olaraq ayrıca müəyyənləşdirilir.
“T” hərfi isə tropik dənizlərdə icazə verilən yükləmə xəttini göstərir. Tropik sularda suyun temperaturu və digər fiziki xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq gəminin təhlükəsiz yüklənməsi üçün ayrıca hədd müəyyən edilir. Gəminin hansı dənizdə və hansı mövsümdə üzməsi onun maksimum yük həddinin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayır.
“T F” və ya müvafiq işarə ilə göstərilən xətt isə tropik şirin sular üçün nəzərdə tutulur. Amazon kimi böyük tropik çaylarda və digər tropik şirin su hövzələrində gəminin üzmə şəraiti dənizdən fərqli olduğuna görə ayrıca yükləmə həddi tətbiq edilə bilər.
Həmçinin oxuyun
“W” hərfi ilə göstərilən xətt isə qış mövsümündə duzlu sular üçün icazə verilən yükləmə həddini bildirir. Qış şəraitində dənizdə hava və dalğa şəraiti daha sərt ola bildiyindən gəminin təhlükəsizliyi üçün daha aşağı yükləmə həddi tətbiq edilir.
Bundan əlavə, “WNA” işarəsi Şimali Atlantikanın qış mövsümündə tətbiq olunan xüsusi yükləmə həddini ifadə edir. Bu ərazilərdə qış aylarında daha sərt hava və dəniz şəraiti müşahidə olunduğundan gəmilər üçün daha ciddi yükləmə məhdudiyyətləri müəyyən edilir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu xətlər sadəcə gəminin nə qədər yük götürə biləcəyini göstərən texniki nişan deyil. Onların əsas məqsədi gəminin təhlükəsiz üzmə qabiliyyətini qorumaq, həddindən artıq yüklənmənin qarşısını almaq və müxtəlif dəniz şəraitində gəminin dayanıqlığını təmin etməkdir. Gəminin icazə verilən yükləmə xəttindən aşağı salınması onun suya həddindən artıq batmasına, üzmə qabiliyyətinin və təhlükəsizlik ehtiyatının azalmasına səbəb ola bilər.Beləliklə, gündəlik həyatda sadəcə dairə və bir neçə hərfdən ibarət kimi görünən bu işarələr əslində gəminin təhlükəsizliyi ilə bağlı çox mühüm məlumat daşıyır. Gəmi heyəti və yükün yerləşdirilməsinə cavabdeh şəxslər həmin nişanları nəzərə alaraq gəminin hansı su hövzəsində, hansı mövsümdə və maksimum nə qədər yüklə hərəkət edə biləcəyini müəyyənləşdirirlər.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Nəriman Nərimanovun gecikən teleqramı – Firidun bəy Köçərlinin faciəli taleyi
Azərbaycan maarifçisi, pedaqoq, metodist, ədəbiyyatşünas, publisist, Azərbaycan ədəbiyyat tarixçiliyi elminin banisi Firidun bəy Köçərli haqqında Flora Xəlilzadənin yazısını təqdim edirik.Ötən əsrin əvvəllərində realist bədii nəsrdə, dramaturgiyada, satirik publisistikada Cəlil Məmmədquluzadə, yeni şeir aləmində Mirzə Ələkbər Sabir, milli musiqinin inkişafında Üzeyir Hacıbəyli hansı zirvədə dayanırsa, gördüyü mühüm işlər sahəsində ədəbiyyatşünaslıq elmində də Firidun bəy Köçərli həmin ucalıqda qərar tutub. 57 baharlı ömrünün 40 ilini millətinin maariflənməsinə, mədəni tərəqqisinə həsr edən Firidun bəy Köçərli estetik fikir tarixində də şərəfli yerlərdən birinin sahibidir. Çoxcəhətli yaradıcılığa malik olan Firidun bəy Köçərli ədəbiyyat tarixçisi, nəzəriyyəçisi, tənqidçisi, tərcüməçi, mətbuat və teatr qurucusu, pedaqoq, maarifçi, ən başlıcası...
05 Sentyabr 2026, 12:55
Bir sözün 10 təkrarı məhkəmənin taleyini dəyişdi
Məşhur vəkil Anatoli Koninin bir işi dillərə düşüb. Deməli, gimnaziyada oxuyan bir şagird sinif yoldaşını bıçaqlayıb. Səbəb bu olub ki, bıçaqlanan oğlan 3 il ərzində buna Qozbel deyərmiş. Oğlan da bu məsxərəyə dözməyərək əlini soyuq silaha atıb. Məhkəmə başlayıb. Vəkil Koni zala daxil olub. Üzünü iştirakçılara tutub deyib:-Hər vaxtınız xeyir.-Hər vaxtınız xeyir.Koni yenə deyib:-Hər vaxtınız xeyir.-Hər vaxtınız xeyir.Vəkil bunu 10 dəfə təkrar edib. Getdikcə narazılıq artıb. Yerdən söz atıblar ki, “bizi dolamısan”, “indi dərsini verərik”. Hakim vəkilin nə demək istədiyini anlayıb. Başa düşüb ki, insanı illərlə bezdirəndə, mütləq dərsin verilir.Saxlanılan şəxs məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb. Həmin iş tarixə ən qısa...
05 Sentyabr 2026, 10:55
Robotun insanabənzər olması niyə bizi narahat edir? SƏBƏB AÇIQLANDI
İnsan üzünə və bədəninə çox bənzəyən, amma tam olaraq insan olmayan bir varlıq görəndə niyə içimizdə izah edə bilmədiyimiz narahatlıq yaranır? Bəzən bu hiss o qədər güclü olur ki, qarşımızdakı obyekt sadəcə robot, maneken və ya kompüter qrafikası olsa belə, ondan uzaqlaşmaq istəyirik.Citypost.az xəbər verir ki o psixologiyada bu hadisə “qəribə vadi” (uncanny valley) effekti kimi tanınır. Bu anlayışa görə, süni varlıq insanabənzər olduqca ona qarşı yaxınlıq və rahatlıq hissimiz arta bilər. Lakin həmin varlıq müəyyən nöqtədə insana həddindən artıq bənzəyir, amma tam insan təsiri yaratmırsa, reaksiyamız qəfil dəyişə bilər. Üz ifadəsindəki kiçik uyğunsuzluq, qeyri-təbii hərəkət, baxışların sabitliyi və ya...
04 Sentyabr 2026, 11:30
Okeanda yaşayan qeyri-adi “şüşə” canlı
İlk baxışdan şüşədən hazırlanmış incə və dekorativ bir sənət əsərinə bənzəyən bu canlı əslində təbiətin yaratdığı ən qeyri-adi dəniz orqanizmlərindən biridir. Söhbət Venus çiçək səbəti kimi tanınan dərin dəniz süngərindən gedir. Elmi adı Euplectella olan bu süngərlər okeanın qaranlıq və yüksək təzyiqli dərinliklərində yaşayır.Citypost.az xəbər verir ki , Venus çiçək səbətinin ən diqqətçəkən xüsusiyyəti onun skeletidir. Bu skelet adi canlılarda olduğu kimi sümükdən və ya sərt toxumadan deyil, əsasən silisium dioksiddən, yəni şüşənin əsasını təşkil edən maddələrdən birindən formalaşır. Məhz buna görə süngərin skeleti insan gözünə şəffaf və şüşəbənzər quruluş kimi görünür.Lakin bu quruluş yalnız gözəllik yaratmır. Süngərin skeleti olduqca...
04 Sentyabr 2026, 10:25
Günəbaxan gecə nə edir? – Alimləri heyrətləndirən mexanizm
Heç düşünmüsünüzmü, günəbaxanlar gecə qaranlığında sabah günəşin haradan doğacağını necə “bilirlər”? Gün ərzində günəşə doğru istiqamətlənən bu bitkilərin gecə vaxtı da təsadüfi şəkildə dayanmadığı, səhərə yaxın yenidən şərq istiqamətinə yönəldiyi müşahidə olunur. Sanki bitki hələ günəş doğmamış onun haradan çıxacağını bilir və özünü əvvəlcədən həmin istiqamətə hazırlayır.Əslində isə günəbaxanın gələcəyi “görməsi” və ya günəşin haradan doğacağını şüurlu şəkildə bilməsi mümkün deyil. Burada milyonlarla il ərzində formalaşmış mürəkkəb bioloji mexanizmlər və bitkinin daxili ritmi rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, gənc günəbaxanlarda işıq və zamanla əlaqəli prosesləri idarə edən daxili bioloji saat mövcuddur. Bu daxili saat bitkinin gün ərzində müxtəlif...
03 Sentyabr 2026, 12:38
Balıqların sirli “radarı” necə işləyir? MARAQLI FAKT
Heç düşünmüsünüzmü, balıqlar qaranlıq və bulanıq sularda, bəzən isə demək olar ki, heç nə görmədikləri şəraitdə necə bir-birinə çarpmadan hərəkət edə bilirlər? Xüsusilə minlərlə balığın eyni istiqamətdə, sıx sürü halında hərəkət etdiyini gördükdə bu sual daha da maraqlı görünür. Onlar saniyənin kiçik bir hissəsində istiqamətlərini dəyişir, bir-birinə çox yaxın üzür, lakin demək olar ki, heç vaxt toqquşmurlar.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bunun əsas səbəblərindən biri balıqların bədənində yerləşən və yan xətt sistemi adlandırılan xüsusi hissiyyat sistemidir. Bu sistem balıqlara ətraflarındakı suyun hərəkətini və təzyiq dəyişikliklərini hiss etməyə imkan verir. Başqa sözlə, balıq yalnız gözləri ilə “görmür”. O, ətrafında...
03 Sentyabr 2026, 11:57
