Ördəklər suya girir, amma tükləri niyə islanmır? – Təbiətin heyrətamiz mexanizmi
Maraqlı 23 Sentyabr 2026, 08:30
392
Ördəklər saatlarla suda üzür, hətta suya tamamilə daxil olurlar, amma sudan çıxdıqda tüklərinin böyük hissəsi demək olar ki, quru qalır. Bəs onlar bunu necə bacarır?
Citypost.az-ın məlumatına görə, bunun sirri yalnız ördəyin tüklərində deyil, həm də onun özünə qulluq davranışında gizlənir. Ördəklərin quyruğunun dibində uropigial və ya “yağ vəzi” adlanan xüsusi vəz yerləşir. Bu vəz yağlı ifrazat hazırlayır. Ördək dimdiyi ilə həmin ifrazatı götürərək tüklərinin üzərinə yayır. Bu proses “preening” adlanır və tüklərin qorunmasına, elastikliyinin saxlanmasına və suya davamlılığının qorunmasına kömək edir.Lakin maraqlı məqam budur ki, ördəyin su keçirməməsinin bütün sirrini yalnız yağla izah etmək düzgün deyil. Araşdırmalar göstərir ki, tüklərin özünəməxsus quruluşu da burada mühüm rol oynayır. Lələklərdə bir-birinə sıx şəkildə bağlanan xırda strukturlar və onların yaratdığı mikroskopik səth quruluşu suyun tükün içinə asanlıqla nüfuz etməsinin qarşısını alır. Tüklərin arasında yaranan hava boşluqları da suyun səthə tam yayılmasına mane olur.
Yəni ördəyin bədənində sanki təbii “yağış paltosu” sistemi var. Tüklərin quruluşu suyun yayılmasını məhdudlaşdırır, yağ vəzinin ifrazatı isə lələklərin sağlam və elastik qalmasına kömək edir. Bu yağın əsas funksiyalarından birinin də tükləri qorumaq və onların strukturunu uzun müddət saxlamaq olduğu göstərilib.Ördək suya daxil olduqda su damcıları tüklərin üzərində yayılmaq əvəzinə, çox vaxt muncuq kimi toplanaraq səthdən sürüşüb gedir. Bu xüsusiyyət su quşları üçün olduqca vacibdir. Çünki tüklərin həddindən artıq islanması bədənin istilik itkisini artıra və üzmə qabiliyyətinə təsir göstərə bilər.
Həmçinin oxuyun
Maraqlısı isə budur ki, ördək gün ərzində dəfələrlə tüklərini dimdiyi ilə səliqəyə salır. Bu davranış sadəcə “təmizlik” deyil. Ördək bu zaman tükləri düzgün vəziyyətə gətirir və yağ vəzinin ifrazatını lələklər boyunca yayır. Beləliklə, həm tüklərin quruluşu qorunur, həm də onların suya davamlı xüsusiyyətlərinin saxlanmasına şərait yaranır.Deməli, ördəyin suya girəndə islanmamasının arxasında tək bir “möcüzəvi yağ” dayanmır. Burada lələklərin xüsusi mikrostrukturu, tüklərin bir-biri ilə əlaqəsi, aralarında qalan hava və ördəyin öz tüklərinə qulluq etməsi birlikdə işləyir.Təbiət bəzən ən sadə görünən canlılarda belə heyrətamiz mühəndislik nümunələri yaradır. Ördəyin suya girib demək olar ki, quru çıxması da bunun ən maraqlı nümunələrindən biridir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kitab oxumaq, krossvord həll etmək beyni necə dəyişir? – maraqlı ARAŞDIRMA
Kitab oxumaq, tapmaca və krossvord həll etmək, yeni dil öyrənmək, musiqi alətində çalmaq kimi fəaliyyətlər gündəlik həyatımızda sadə məşğuliyyətlər kimi görünə bilər. Lakin bu fəaliyyətlərin hər biri beynin müxtəlif funksiyalarını işə salır. İnsan oxuduğu zaman məlumatı qəbul edir, yadda saxlayır, əvvəlki bilikləri ilə əlaqələndirir və diqqətini müəyyən məzmun üzərində cəmləyir. Krossvord və tapmaca həll edərkən isə yaddaşdan məlumatların çağırılması, sözlər arasında əlaqələrin qurulması, məntiqi düşünmə və problem həlli kimi proseslər eyni vaxtda işləyir.Citypost.az xəbər verir ki, beynin yaşlandıqca necə dəyişdiyini araşdıran alimlərin son nəticələri də bu mövzuda maraqlı məlumatlar ortaya qoyub. Alman nevroalim Esther Kühn və həmkarlarının apardığı araşdırmada beynin...
23 Sentyabr 2026, 09:30
Ürək dayandıqdan sonra beyində nə baş verir? – MARAQLI ARAŞDIRMA
İnsan ürəyi dayandıqda ilk saniyələrdə beyində də fəaliyyətin dərhal və tamamilə dayandığını düşünmək intuitiv olaraq məntiqli görünə bilər. Lakin son illərdə aparılan bəzi araşdırmalar bu prosesin düşündüyümüz qədər sadə olmadığını göstərib. Alimlər ürək dayanmasından sonra beynin müəyyən müddət ərzində elektrik aktivliyi nümayiş etdirə bildiyini və bəzi hallarda bu aktivliyin yüksək tezlikli gamma dalğalarını əhatə etdiyini müşahidə ediblər.Citypost.az xəbər verir ki, bu mövzuda ən çox diqqət çəkən araşdırmalardan biri 2013-cü ildə Miçiqan Universitetinin alimlərinin siçovullar üzərində apardığı tədqiqat olub. Alimlər ürək dayanmasından sonra ilk 30 saniyə ərzində beyində sinxron gamma dalğalarının qısa müddətli yüksəlişini müşahidə ediblər. Bu aktivlik daha sonra beynin...
22 Sentyabr 2026, 10:30
Dilimiz dad bilməsəydi, həyatımız necə dəyişərdi? – Dad duyğusu haqqında maraqlı FAKTLAR
Heç düşünmüsünüzmü ki, dilimiz dadları hiss etməsəydi, gündəlik həyatımız necə olardı? Şirin, turş, duzlu, acı və digər dadları bir-birindən ayırmaq bizim üçün adi haldır. Lakin dad duyğusu olmasaydı, yediyimiz qidaların böyük hissəsini əvvəlki kimi qəbul edə bilməzdik. Yeməyin dadını müəyyənləşdirmək, qidaları seçmək və hətta bəzi potensial təhlükələri vaxtında hiss etmək xeyli çətinləşərdi.Citypost.az xəbər verir ki, dad duyğusu insanın qidalanmasında mühüm rol oynayan hisslərdən biridir. Dilin üzərində və ağız boşluğunun digər nahiyələrində yerləşən dad reseptorları qidadakı müxtəlif kimyəvi maddələri qəbul edir və bu məlumatı sinir sistemi vasitəsilə beyinə ötürür. Beyin isə həmin siqnalları emal edərək qəbul etdiyimiz qidanın hansı dada malik...
22 Sentyabr 2026, 09:30
Heyvanlar niyə gözlənilməz rəngdə doğulur?
Təbiətdə heyvanların böyük əksəriyyəti yaşadığı mühitə uyğun rəng və naxışlarla diqqət çəkir. Lakin bəzən eyni növə aid heyvanlar arasında gözlənilməz rənglərə sahib fərdlərə də rast gəlinir. Qızılı və ya qırmızımtıl rəngli bəbir, yaşıl olması gözlənilən həşəratın sarı və ya çəhrayı görünməsi, adi rəngindən fərqli lələklərə sahib pinqvin və hətta qara ayının açıq rəngli olması ilk baxışdan qeyri-adi görünsə də, bunun arxasında çox vaxt genetika dayanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, heyvanların xarici görünüşündə rəngin formalaşmasında piqmentlər mühüm rol oynayır. Bu piqmentlərin hansı miqdarda istehsal edilməsi, necə dəyişdirilməsi və hüceyrələrdə hansı formada yerləşdirilməsi müxtəlif genlərin fəaliyyəti ilə əlaqəlidir. Genetik materialda baş...
22 Sentyabr 2026, 08:30
Sovet dövrünün ən çox problem yaşadan avtomobilləri – SİYAHI
Bir vaxtlar bu avtomobillərdən birinə sahib olmaq üçün insanlar illərlə pul yığır, növbəyə yazılır və bəzən avtomobili əldə etmək üçün uzun müddət gözləyirdilər. Sovet İttifaqında avtomobil sadəcə nəqliyyat vasitəsi deyildi. Bir çox ailə üçün bu, böyük arzu, uzun illər davam edən gözlənti və ciddi maddi xərc demək idi. Amma maraqlısı odur ki, illərlə gözlədiyi avtomobilə nəhayət sahib olan bəzi insanlar sevincdən çox problemlə qarşılaşırdılar.Təsəvvür edin: səhər işə getmək üçün həyətə düşürsünüz, maşına minirsiniz, açarı çevirirsiniz, amma mühərrik işə düşmür. Bir dəfə cəhd edirsiniz – səs yoxdur. İkinci dəfə yoxlayırsınız – yenə nəticə yoxdur. Üçüncü dəfə açarı çevirəndə isə artıq əsəblər...
21 Sentyabr 2026, 10:30
Milçəklər və böcəklər qışda hara yox olur? – Soyuq aylarda onların başına nə gəlir?
Yay aylarında demək olar ki, hər yerdə qarşımıza çıxan milçəklər, böcəklər, kəpənəklər, arılar və digər həşəratlar havalar soyuduqdan sonra sanki birdən-birə yoxa çıxırlar. Küçələrdə, parklarda, bağlarda və evlərin ətrafında əvvəlki qədər həşərat görmürük. Bu isə təbii olaraq sual yaradır: Bəs onlar qışda hara gedirlər? Əslində həşəratların böyük bir hissəsi qış gələndə yox olmur. Sadəcə soyuq şəraitə uyğunlaşaraq həyat fəaliyyətini minimuma endirir və yazın gəlişinə qədər müxtəlif yerlərdə gizlənir.Citypost.az xəbər verir ki, həşəratların qışdan necə çıxması onların növündən və yaşadıqları mühitdən asılıdır. Bəziləri torpağın altına girir, bəziləri ağacların qabıqlarının altına, yarpaq və bitki qalıqlarının arasına çəkilir, digərləri isə daşların, kötüklərin, çatların...
21 Sentyabr 2026, 09:30
