Emosional tükənmə (burnout) sindromunun 4 əsas göstəricisi
Tibb 21 Avqust 2026, 10:03
419
Emosional tükənmə sindromu uzunmüddətli stres, gərgin iş rejimi, həddindən artıq mənəvi yük nəticəsində insanın psixoloji, fiziki resurslarının tamamilə bitməsi halıdır. Müasir dövrdə geniş yayılan bu vəziyyət fərdin sosial həyatına, peşəkar fəaliyyətinə birbaşa mənfı təsir göstərərək həyat keyfiyyətini kəskin aşağı salır. Psixoloji müstəvidə fərq edilməsi vacib olan emosional tükənmənin özünəməxsus dörd əsas göstəricisi mövcuddur.
Citypost.az xəbər verir ki, birinci əsas göstərici daimi fiziki, emosional yorğunluq hissidir. İnsan uzunmüddətli yuxudan, istirahətdən sonra belə özünü bərpa edə bilmir, səhərlər halsız, enerjisiz oyanır. Ən sadə gündəlik tapşırıqlar, rutin işlər belə insana aşılmaz yük kimi görünür, bədəndə baş ağrıları, həzm pozuntuları, immunitet zəifləməsi kimi fiziki əlamətlər baş qaldırır.
İkinci göstərici depersonalizasiya, yəni ətrafdakılara qarşı laqeydlik, hissəsizlik halıdır. İnsan işinə, həmkarlarına, dostlarına, hətta ailə üzvlərinə qarşı empatiya hissəni itirir. Qıcıqlanma, aqressiya, emosional donuqluq ön plana keçir, insan özünü sosial mühitdən təcrid etməyə, ünsiyyətdən qaçmağa başlayır.
Üçüncü vacib əlamət şəxsi nailiyyətlərin dəyərsizləşdirilməsi, özünəinamın itməsidir. Şəxs öz peşəkar bacarıqlarına şübhə ilə yanaşır, gördüyü işlərin faydasız olduğuna inanır. Əvvəllər zövq verən uğurlar artıq məmnunluq gətirmir, insan özünü uğursuz, bacarıqsız hiss edərək gələcəyə qarşı ümidini itirir.
Dördüncü göstərici isə iş effektivliyinin, konsentrasiyanın kəskin düşməsidir. Diqqəti toplamaq çətinləşir, qərar qəbuletmə prosesi ləngiyir, unutqanlıq artır. İşdə tez-tez xətalar buraxılır, məhsuldarlıq minimal səviyyəyə enir. Emosional tükənmənin qarşısını almaq üçün vaxtında istirahətə ayrılmaq, şəxsi sərhədləri qorumaq, ehtiyac yarandıqda peşəkar psixoloji dəstək almaq lazımdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mədə yanması (reflyuks) zamanı dərhal nə etməli? – Ev şəraitində ilkin yardım
Mədə yanması, yəni qida borusuna mədə turşusunun sızması ilə müşayiət olunan reflyuks, qəfil baş qaldırdıqda şiddətli narahatlıq, göynəmə hissi yaradır. Yeməkdən dərhal sonra, yaxud gecə saatlarında artan bu vəziyyəti ev şəraitində tez bir zamanda yüngülləşdirmək mümkündür. Doğru addımlar atmaqla turşuluq balansını tənzimləmək, göynəməni tez bir zamanda dayandırmaq olar.Citypost.az xəbər verir ki, reflyuks tutması zamanı edilməli ilk iş bədənin duruşunu dəyişməkdir. Uzanmış vəziyyətdəsinizsə, dərhal ayağa qalxmaq, yaxud dik oturmaq lazımdır. Bədənin yuxarı hissəsini dik saxlamaq cazibə qüvvəsi sayəsində mədə turşusunun qida borusuna təkrar qalxmasının qarşısını alır. Geniş, rahat geyimlər geyinmək, kəməri boşaltmaq mədəyə düşən fiziki təzyiqi azaldaraq narahatlığı sürətlə zəiflədir.Ev şəraitində...
21 Avqust 2026, 11:00
D vitamini çatışmazlığı hansı xəstəliklərə yol açır? – Əsas simptomlar
D vitamini orqanizmdə sümük sağlığından immunitet sisteminin möhkəmlənməsinə qədər bir çox həyati funksiyanı tənzimləyən vacib elementdir. Bu vitaminin xroniki çatışmazlığı bədəndə kalsium, fosfor mənimsənilməsini pozaraq ciddi səhiyyə problemlərinin yaranmasına şərait yaradır. Günəş işığının azlığı, qeyri-balanslı qidalanma səbəbindən meydana gələn defisit uzun müddət müalicə olunmadıqda skelet sistemindən ürək-damar xəstəliklərinə qədər geniş spektri əhatə edən patologiyalara yol açır.Citypost.az xəbər verir ki, D vitamini çatışmazlığının törətdiyi başlıca xəstəliklər sırasına uşaqlarda raxit, böyüklərdə osteomalyasiya (sümüklərin yumşalması), osteoporoz (sümük əriməsi) daxildir. Sümük toxumasının sıxlığı azaldığından kiçik zədələrdən belə sınıqlar əmələ gəlir. Həmçinin bu elementin azlığı immunitet müqavimətini zəiflədərək tez-tez təkrarlanan tənəffüs yolu infeksiyalarına, avtoimmun xəstəliklərinə...
21 Avqust 2026, 09:02
Pəncərə açıq yatmağın insan orqanizminə zərərləri və faydaları
Gecə yatarkən pəncərəni açıq saxlamaq otaqdakı havanın keyfiyyətinə, yuxu rejiminə, orqanizmin ümumi bərpasına birbaşa təsir edən mühüm vərdişlərdən biridir. Təmiz hava axınının mənzilə daxil olması başda oksigen balansının bərpası olmaqla insan sağlamlığı üçün çoxsaylı faydalar təmin edir. Lakin hava şəraiti, ətraf mühit faktorları nəzərə alınmadıqda açıq pəncərə ilə yatmaq müəyyən fəsadlara, sağlamlıq problemlərinə də zəmin yarada bilər.Citypost.az xəbər verir ki, pəncərəsi açıq otaqda yatmağın başlıca faydası gecə boyunca karbon qazının toplanmasının qarşısını alaraq təmiz oksigen axınını təmin etməsidir. Səhər oyanarkən baş ağrısı, yorğunluq, diqqətsizlik hissiyatını azaldan bu vərdiş dərin yuxu fazasına keçməyi asanlaşdırır. Sərin mühit bədən temperaturunu təbii şəkildə düşürərək...
20 Avqust 2026, 23:39
Qanda şəkəri salan təbii vasitələr: Ev şəraitində nə etməli?
Qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləmək, kəskin tərəddüdlərin qarşısını almaq üçün ev şəraitində tətbiq olunan təbii vasitələr, həyat tərzi dəyişiklikləri mühüm rol oynayır. Mütəxəssislər tibbi müalicəni əvəz etməsə də, gündəlik rasiona daxil edilən bəzi təbii bitkilərin, qidaların insulin həssaslığını artırdığını, glikemiya göstəricilərini aşağı saldığını bildirirlər. Qanda şəkərin normada qalması üçün ilk növbədə qidalanma vərdişlərinə baxış keçirmək, metabolizmi aktivləşdirən təbii məhsullardan doğru istifadə etmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, təbii vasitələr arasında darçın qanda şəkərin salınmasında ən effektiv ədviyyatlardan biri sayılır. Gün ərzində yarım çay qaşığı darçın istehlak etmək hüceyrələrin insulini mənimsəmə qabiliyyətini gücləndirir, yeməkdən sonra şəkərin qəfil yüksəlməsini ləngidir. Eyni zamanda alma sirkəsi...
20 Avqust 2026, 18:15
Qan azlığı (anemiya) zamanı hansı analizlər verilməlidir?
Qan azlığı (anemiya) orqanizmdə eritrositlərin, hemoqlobinin səviyyəsinin normadan aşağı düşməsi ilə müşayiət olunan, toxumaların oksigenlə təminatını pozan geniş yayılmış sağlamlıq problemidir. Halsızlıq, tez yorulma, başgicəllənmə, dəri solğunluğu, saç tökülməsi kimi simptomlarla özünü göstərən anemiyanın müalicəsinə başlamazdan öncə onun dəqiq yaranma səbəbini, növlərini müəyyənləşdirmək vacibdir. Çünki anemiya yalnız dəmir çatışmazlığından deyil, B12, fol turşusu əskikliyindən, xroniki xəstəliklərdən, yaxud genetik faktorlardan qaynaqlana bilər.Citypost.az xəbər verir ki, anemiyanın diaqnostikasında ilk, ən mühüm addım ümumi qan analizinin (ÜQA) verilməsidir. Bu müayinə sayəsində hemoqlobinin miqdarı, eritrositlərin sayı, onların orta həcmi (MCV), hemoqlobinlə zənginlik dərəcəsi (MCH) dəqiq ölçülür. Göstəricilərin aşağı olması qan azlığının varlığını təsdiqləyir, hüceyrələrin...
20 Avqust 2026, 14:47
Böyrək daşının ilk əlamətləri nələrdir? – Yaranma səbəbləri və müalicəsi
Böyrək daşı xəstəliyi maddələr mübadiləsinin pozulması nəticəsində böyrək ləyənlərində, sidik yollarında kristalların toplanaraq bərkiməsi ilə müşayiət olunan geniş yayılmış uroloji patologiyadır. Xəstəliyin ilk əlamətləri adətən daşın yerini dəyişərək sidik axarına keçməsi ilə özünü büruzə verir. Ən kəskin simptom kürəyin aşağı hissəsində, bel nahiyəsində qəfil başlayan, qasıq nahiyəsinə yayılan şiddətli sancılardır. Bununla yanaşı, tez-tez sidiyə çıxma istəyi, sidik ifrazı zamanı kəskin göynəmə, sidiyin rənginin tündləşməsi, qanlı olması, ürəkbulanma, qusma kimi hallar da böyrək daşının ilkin xəbərdaredici siqnalları sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, böyrək daşlarının yaranmasına şərait yaradan bir çox genetik, xarici amillər mövcuddur. Gün ərzində az su içilməsi sidiyin qatılaşmasına, kristallaşma prosesinin...
20 Avqust 2026, 10:00
