Eyni vaxtda bir neçə işi görmək məhsuldarlığı azaldır? – Diqqət dağınıqlığı
Cəmiyyət 11 Avqust 2026, 11:21
433
Müasir iş dünyasında və gündəlik həyatda eyni vaxtda bir neçə tapşırığı icra etmək, yəni çoxşaxəli fəaliyyət göstərmək (multitasking) zəruri bir bacarıq və yüksək məhsuldarlıq göstəricisi kimi qəbul olunur. Bir tərəfdən e-poçtları cavablandırarkən, digər tərəfdən telefonla danışmaq və ya layihə üzərində işləmək bir çox insana zaman qazandırdığı təəssüratını verir. Lakin neyroelm sahəsində aparılan son tədqiqatlar və psixoloji araşdırmalar tam fərqli bir reallığı ortaya qoyur. Mütəxəssislərin qənaətinə görə, eyni anda bir neçə işi görməyə çalışmaq məhsuldarlığı artırmır, əksinə diqqət dağınıqlığı yaradaraq işin keyfiyyətini və beynin səmərəliliyini 40 faizə qədər aşağı salır.
Citypost.az xəbər verir ki, insan beyninin quruluşu eyni anda iki fərqli intellektual tapşırığa tam diqqət ayırmaq üçün nəzərdə tutulmayıb. Əslində, şəxs bir neçə işi eyni vaxtda görmür, sadəcə olaraq diqqətini bir tapşırıqdan digərinə çox sürətlə keçirir. Neyrologiyada "keçid xərci" adlandırılan bu proses zamanı beyin hər dəfə yeni tapşırığa uyğunlaşmaq üçün əlavə enerji və vaxt sərf edir. Nəticədə insan özünü davamlı olaraq gərgin hiss edir, diqqətini toplamaqda çətinlik çəkir, xırda və kritik səhvlərin sayı kəskin şəkildə artır, məhsuldarlıq isə gözlənilənin aksinə olaraq kəskin düşür.
Davamlı olaraq bölünən diqqət beynin koqnitiv qabiliyyətlərinə və psixi sağlamlığa da ciddi mənfi təsir göstərir. Tədqiqatlar göstərir ki, eyni vaxtda çoxlu məlumat axınına məruz qalan və fəaliyyətlər arasında davamlı keçid edən şəxslərdə stres hormonu olan kortizolun səviyyəsi yüksəlir. Bu hal uzunmüddətli yaddaşın zəifləməsinə, yaradıcı təfəkkürün məhdudlaşmasına və zehni tükənməyə (burnout) gətirib çıxarır. Beyin bir işə tam fokuslanmaq əvəzinə yükləndiyi üçün dərin analiz aparmaq bacarığını itirir və yalnız səthi qərarlar qəbul etməyə başlayır.
İş mühitində və şəxsi həyatda real məhsuldarlığı bərpa etmək üçün mütəxəssislər "tək tapşırıq" (monotasking) metoduna keçməyi tövsiyə edirlər. Bu yanaşmaya əsasən, gün ərzində işlər vaciblik sırasına görə prioritetləşdirilməli və hər tapşırığa müəyyən edilmiş vaxt bloku ayrılmalıdır. Həmin müddətdə bildirişləri söndürmək, sosial şəbəkələrdən uzaq durmaq və diqqəti tamamilə tək bir işə yönəltmək tapşırığın daha qısa zamanda və daha yüksək keyfiyyətlə yekunlaşmasına şərait yaradır. Gün ərzində beynə konsentrasiya olmaq üçün imkan yaratmaq həm işin effektivliyini artırır, həm də zehni yorğunluğun qarşısını alır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Cəmiyyətdə tənqid olunmaq qorxusu: Şəxsi sərhədləri qorumağın psixoloji yolları
Cəmiyyətdə başqalarının düşüncələrinə həddən artıq əhəmiyyət vermək və tənqid olunmaqdan çəkinmək günümüzdə bir çox insanın şəxsi vər peşəkar inkişafının qarşısını alan əsas psixoloji maneələrdən biridir. Çox vaxt uşaqlıq dövründə formalaşan "özgələr nə deyər" təfəkkürü yetkinlik yaşlarında özünəinamın sarsılmasına, qərarsızlığa vər öz istəklərini arxaya atmağa gətirib çıxarır. Tənqid olunmaq qorxusu insanı davamlı olaraq ətrafın gözləntilərinə uyğun yaşamağa vər hər kəsi razı salmağa məcbur edir ki, bu da zamanla fərdin öz mənliyini vər daxili rahatlığını itirməsi ilə nəticələnir.Citypost.az xəbər verir ki, psixoloqlar bildirirlər ki, tənqid olunmaq qorxusunun arxasında qəbul olunmamaq və cəmiyyətdən təcrid olunmaq narahatlığı dayanır. Lakin hər kəsin rəğbətini qazanmaq qeyri-mümkündür...
11 Avqust 2026, 11:45
Azərbaycan neftinin qiyməti 95 dolları ötüb
Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti bahalaşıb.CityPost.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 1,23 dollar və ya 1,31% artaraq 95,16 ABŞ dolları olub.Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 93,93 ABŞ dolları təşkil edib.Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.
11 Avqust 2026, 09:35
Fazil Mustafadan kəskin tənqid: "İndimiz elə qaranlıq keçmişimizdir"
Bu qaraguruhun müzakirəsinə bir yazar fərqli baxış içərən bir əsər çıxara bilərmi?Bu qaragüruhun müzakirəsinə bir filosof onların bəyənmədiyi bir düşüncə tezisi çıxara bilərmi?Bu qaragüruhun tüğyan etdiyi dövrdə, yəni 2026-cı ildə "Molla Nəsrəddin" jurnalı çıxa bilərmi? Bu qaragüruhun zövqünün önündə, yəni 2026-cı ildə "Qəm pəncərəsi" kimi şedevr film çəkilə bilərmi?Bir sosioloq bu cəmiyyət üzərində zəka səviyyəsini müəyyən edən obyektiv tədqiqat apara bilərmi?Bu sualları cavab verilməsi üçün ünvanlamıram. Düşüncəni, müzakirəni öldürən, daş-qalaq edən bir cəmiyyətin gələnəkçisi gələcəkçisini hər zaman basdıracaq. Yaxşı ki, bir az demokratiya defisiti yaşayırıq, arzuladıqları demokratiya bolluğu olsaydı bu küyün içində səsmi eşidilərdi?Bu il Müqəddəs sayılan yerləri piyada...
10 Avqust 2026, 18:41
Əlvida, Çingiz! - Sabir Rüstəmxanlı yazır
Əlvida, Çingiz!Vətəndən kənardayam. Bu gecə səhərə yaxın yuxuda gördüm ki, Azərbaycan Milli Dram Teatrında Məmməd Arazın xatirə gecəsinə toplaşmışıq. Təlaşla məni axtarırlar:— Gəl, gəl, indi sən danışacaqsan.Səhnə arxasına keçəndə gənclik dostum Çingiz Əlioğlunun səsini eşidirəm. Sap-sağlam, uca boyuyla dayanıb mikrofonun qarşısında və çoxdan eşitmək arzusunda olduğum gur, cavanlıq səsiylə danışır.“Gör, nə xoşbəxtlikdir”, — deyirəm, — “Çingiz sağalıb və hətta bu gecədə çıxış edir”.Yana çevriləndə məni görür, gülümsəyir. Nə dediyini eşitmirəm, amma birdən-birə çox da hündür olmayan, sinədən gələn səslə çoxdan eşitmədiyim həzin bir mahnımızı oxumağa başlayır. Salondan alqış yüksəlir.Çingiz Qarabağlıdır, səsi gözəl idi və biz üç dost hərdən baş-başa verib...
10 Avqust 2026, 13:16
Gürcüstanda azərbaycanlıların vətəndaş cəmiyyətlərində, siyasətdə aktivliyi artırılsın - FAZİL MUSTAFA
Götürək Gürcüstan cəmiyyətini. Öncələr bu cəmiyyətdə bizi ən çox düşündürən təhsil məsələsi idi. Hədəfimiz təqribən belə idi: Məktəblər bağlanmasın, Azərbaycan dilində tədris azaldılmasın, müəllimlər yaxşı maaşla təmin olunsun, Gürcüstanda azərbaycanlıların vətəndaş cəmiyyətlərində, siyasətdə aktivliyi artırılsın.Bunu millət vəkili Fazil Mustafa bildirib."Gürcüstan rəsmiləri də qarşımıza öz qanunlarına uyğun bir daşı itələdilər: Gürcü dilini yaxşı mənimsəmiş azərbaycanlılar dövlət qurumlarında ən üst təmsilçilik də daxil, xeyli imtiyazlar qazana bilərlər. Ləng də olsa bu istiqamətə səfərbər olduğumuzda ölkənin sosioloqları soydaşlarımızın dini duyğularını ciddi təhlil edərək ölkəni İran mollalarının üzünə açdılar və şərait yaratdılar ki, bu duyğular üzərindən azərbaycanlıları təhsil hədəfindən yayındırıb kütləvi şəkildə ziyarətlər yolçuluğuna...
10 Avqust 2026, 12:36
Avtomobildə kondisioner qazının sızması: Nə vaxt doldurulmalıdır?
Yay aylarında nəqliyyat vasitələrində rahatlığı təmin edən ən vacib sistemlərdən biri avtomobil kondisioneridir. Lakin bir çox sürücü soyutma sisteminin zəifləməsini sadəcə havanın həddən artıq isti olması ilə əlaqələndirir vər nəticədə sistemdəki ciddi texniki nasazlıqları gözərdən qaçırır. Avto-servis mütəxəssislərinin bildirdiyinə görə, kondisionerin tam gücü ilə işləməməsinin əsad səbəbi sistemdəki xüsusi soyuducu qazın (freonun) sızması və ya vaxtında yenilənməməsidir.Citypost.az xəbər verir ki, kondisioner sistemi tamamilə germetik (qapalı) bir dövrə olsa da, avtomobilin mütəmadi olaraq titrəməsi, temperatur dəyişiklikləri vər rezin boruların, kipləşdirici halqaların zamanla köhnəlməsi səbəbindən qazın təbii şəkildə azalması baş verir. İllik norma daxilində qazın 5-10 faiz itkiyə uğraması təbii hal sayılır....
10 Avqust 2026, 12:30
