Gecələr dişləri qıcamaq (Bruksizm): Çənə oynağını sıradan çıxaran psixosomatik səbəb
Tibb 12 Avqust 2026, 12:43
449
Gündəlik həyatda bir çox insanın fərqində olmadan qarşılaşdığı, xüsusilə yuxu zamanı şüursuz şəkildə dişləri sıxmaq və ya bir-birinə sürtmək vərdişi tibbdə bruksizm adlanır. Əksər hallarda səhərlər baş, boyun və çənə nahiyəsində ağrılarla, dişlərin həssaslaşması ilə özünü göstərən bu vəziyyət sadə bir ağız boşluğu problemi deyil. Həkim-stomatoloqlar və psixoterapevtlər bildirirlər ki, bruksizm orqanizmin daxili gərginliyə verdiyi fiziki cavabdır və çənə-üz oynağını zədələyən əsas psixosomatik səbəblərdən biri hesab olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, bruksizmin yaranmasında başlıca rol oynayan psixosomatik amillər xroniki stres, həll olunmamış emosional gərginlik, təşviş pozuntusu və basdırılmış qəzəbdir. Gün ərzində yaşanılan emosional yük, iş stresi və ya psixoloji gərginlik yuxu zamanı mərkəzi sinir sisteminin tam rahatlaşmasına mane olur. Nəticədə beyin çənə əzələlərinə impuls göndərərək onların qeyri-iradi, kəskin şəkildə yığılmasına səbəb olur. İnsan yatarkən çənə əzələləri günüz saatlarında tətbiq oluna biləcək qüvvədən dəfələrlə artıq təzyiq göstərir ki, bu da birbaşa onurğa və çənə sisteminə zərər vurur.
Gece dişqıcamanın ən ağır nəticəsi gicgah-çənə oynağının (TMJ) tədricən sıradan çıxması və deformasiyaya uğramasıdır. Mütəmadi olaraq aşırı təzyiqə Məruz qalan çənə oynağında qığırdaq toxuması yeyilir, oynaq daxili disk yerini dəyişir və nəticədə ağzı açıb-bağlayarkən xırçıltı, kəskin ağrı, hətta çənənin kilidlənməsi kimi ağır fəsadlar yaranır. Eyni zamanda, dişlərin emal qatı yeyilərək çatlayır, dişlər boylama oxu boyunca zəifləyir, dəmirlər və dolğular tez xarab olur. Müalicə olunmadıqda bu proses üz asimmetriyasına və xroniki gərginlik baş ağrılarına gətirib çıxarır.
Bruksizmlə mübarizə kompleks yanaşma tələb edir. Müalicə prosesində ilk növbədə dişlərin və çənə oynağının daha çox zədələnməsinin qarşısını almaq üçün stomatoloq tərəfindən fərdi olaraq hazırlanan xüsusi qoruyucu gecə kapalarından istifadə edilməlidir. Lakin problemin kökündə duran psixosomatik səbəbi aradan qaldırmaq üçün stresin idarə olunması, yuxu gigiyenasına riayət edilməsi, axşam saatlarında meditasiya və ya rahatlaşdırıcı vərdişlərin tətbiqi, ehtiyac olduqda isə psixoloji dəstəyin alınması vacibdir. Yalnz bu şəkildə həm çənə oynağının sağlamlığını qorumaq, həm də gecə bruksizmindən tamamilə azad olmaq mümkündür.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Su içmədən qəbul edilən dərmanlar: Qida borusunun selikli qişasında yaranan eroziya
Müasir dövrdə tələskənlikdən və ya sadəcə rahatlıq naminə bir çox insan həbləri və kapsulları su içmədən, yalnız tüpürcək vasitəsilə udmağa çalışır. Xüsusilə kiçik ölçülü dərmanların rahatlıqla udulduğunu düşünmək aldadıcıdır vər bu vərdiş qida borusunun sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradır. Həkim-qastroenteroloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, mayesiz qəbul edilən dərmanlar mədəyə çatmadan qida borusunda dayanaraq həmin nahiyənin selikli qişasında kəskin eroziyalara, xoralara və hətta qanamalara yol aça bilər.Citypost.az xəbər verir ki, su içmədən dərman udduqda həb qida borusunun daralmış natural büküşlərində və ya divarında yapışaraq ləngiyir. Dərmanın tərkibindəki aktiv kimyəvi maddələr mədədə həll olunmaq üçün nəzərdə tutulduğundan, qida borusunda əriməyə başladıqda birbaşa həmin...
12 Avqust 2026, 10:40
Bədəndə xroniki iltihabın sakit əlamətləri: Analizlərdə görünməyən yorğunluq
Müasir tibdə "sakit qatil" kimi adlandırılan xroniki iltihab orqanizmdə gözə görünmədən, illərlə davam edən və toxumaları tədricən zədələyən gizli prosesdir. Kəskin iltihab zamanı bədən qızartı, yüksək hərarət və kəskin ağrı ilə reaksiya verdiyi halda, xroniki iltihab aşağı intensivliklə seyredərək uzun müddət özünü aşkar büruzə vermir. Bir çox insan gündəlik həyatda qarşılaşdığı bəzi narahatlıqları sadəcə iş gərginliyi və ya yaşlanma ilə əlaqələndirsə də, bu simptomlar əslində immun sisteminin fasiləsiz gərginlik rejimində işlədiyini və bədəndə gizli iltihab ocağının olduğunu göstərir.Citypost.az xəbər verir ki, xroniki iltihabın ən yayğın və aldadıcı əlamətlərindən biri adi qan analizlərində dəqiq səbəbi tapılmayan, xroniki xarakter daşıyan yorğunluqdur. İnsan...
12 Avqust 2026, 08:03
Bel ağrısı zamanı qətiyyən edilməməli olan 2 hərəkət: Oynaq sürüşməsi riski
Gündəlik həyatda, xüsusilə fiziki gərginlikdən və ya uzunmüddətli oturaq iş rejimindən sonra yaranan bel ağrıları bir çox insanın qarşılaşdığı ən yayğın sağlamlıq problemlərindən biridir. Bel nahiyəsində narahatlıq və ya kəskin sancı hiss edən şəxslərin böyük əksəriyyəti əzələləri rahatlatmaq məqsədilə kənar müdaxilələrə və yanlış hərəkətlərə əl atırlar. Lakin həkim-nevroloqlar və fizioterapevtlər xəbərdarlıq edirlər ki, kəskin bel ağrısı zamanı reabilitasiya olunmadan edilən müəyyən yanlış hərəkətlər fəqərəarası disklərin yırtılmasına vər oynaq sürüşməsinə (listez) səbəb olaraq vəziyyəti kəskin şəkildə ağırlaşdıra bilər.Citypost.az xəbər verir ki, kəskin bel ağrısı zamanı qətiyyən edilməməli olan birinci hərəkət gövdəni kəskin şəkildə yana fırlatmaq və ya qəfil burulma (xalq arasında...
11 Avqust 2026, 17:52
Daim boğazda quruluq hissi: Qanda şəkərin miqdarını yoxlamaq üçün ilk siqnal
Gündəlik həyatda bir çox insanın qarşılaşdığı və adətən adi susuzluq, isti hava və ya mövsümi allergenlərlə əlaqələndirdiyi boğazda davamlı quruluq hissi bəzən orqanizmdə baş verən daha ciddi metabolik pozuntuların xəbərçisi ola bilər. Həkim-endokrinoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, kifayət miqdarda su qəbul edilməsinə baxmayaraq ağızda vər boğazda kəsilməyən quruluq, yapışqanlıq hissi vər tez-tez su ehtiyacı qanda şəkərin (qlükozanın) normadan yüksək olmasının əsas və ilk simptomlarından biridir.Citypost.az xəbər verir ki, bu halın yaranma mexanizmi doğrudan-doğruya qandakı qlükoza səviyyəsi və böyrəklərin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Qanda şəkərin miqdarı kəskin artdıqda böyrəklər artıq qlükozanı bədəndən xaric etmək üçün daha gərgin rejimdə çalışmağa başlayır. Şəkər özü ilə...
11 Avqust 2026, 10:25
Antibiotikləri yarıda kəsənlərin NƏZƏRİNƏ: Bədəndə bakteriya müqaviməti necə yaranır?
Səhhətimiz pisləşdikdə və ya həkim tərəfindən infeksion xəstəliklər zamanı antibiotik müalicəsi təyin edildikdə, bir çox xəstənin etdiyi ən böyük səhv özünü yaxşı hiss edən kimi dərmanın qəbulunu vaxtından əvvəl dayandırmaqdır. "Artıq qızdırmam düşüb, özümü yaxşı hiss edirəm, bədənimi zəhərləməyim" düşüncəsi ilə yarımçıq saxlanılan müalicə kursu qlobal səhiyyə üçün ən böyük təhlükələrdən birinə — antibiotik müqavimətinə (rezistentliyinə) yol açır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı xəbərdarlıq edir ki, bakteriyaların dərmanlara qarşı davamlılıq qazanması gələcəkdə sadə bir infeksiyanın belə müalicəolunmaz fatal xəstəliyə çevrilməsi riskini yaradır.Bədəndə bakteriya müqavimətinin yaranması tam olaraq biologiyanın təbii seçmə mexanizminə dayanır. Antibiotik qəbul etməyə başladıqda, dərman ilk növbədə bədəndəki zəif vər...
10 Avqust 2026, 18:00
Qan azlığı olanlar üçün xəbərdarlıq: Çayı yeməkdən nə qədər sonra içmək lazımdır?
Cəmiyyətimizdə süfrə arxasında yeməyi bitirən kimi dərhal isti çay içmək ən geniş yayılmış gündəlik vərdişlərdən biridir. Lakin xüsusilə anemiya (qan azlığı), xroniki yorğunluq və dəmir çatışmazlığından əziyyət çəkən şəxslər üçün bu vərdiş orqanizmə fayda vermək əvəzinə ciddi zərər vurur. Həkim-hematoloqlar və dietoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, yeməkdən dərhal sonra qəbul edilən çay həzm sisteminə daxil olan dəmir elementinin sorulmasını kəskin şəkildə bloklayır.Citypost.az xəbər verir ki, bu kimyəvi mənfi təsirin kökündə çayın tərkibindəki taninlər və polifenollar dayanır. Qida vasitəsilə qəbul etdiyimiz dəmir (xüsusilə bitki mənşəli qidalardakı dəmiri) mədə-bağırsaq traktında taninlərlə qarşılaşdıqda həll olunmayan mürəkkəb birləşmələr əmələ gətirir. Nəticədə bədən dəmiri mənimsəyə bilmir...
10 Avqust 2026, 14:58
