Qlüten həqiqətən zərərlidir? Həkimlərdən vacib açıqlama
Maraqlı 12 Avqust 2026, 16:18
456
Son illərdə sağlam qidalanma və pəhriz trendləri arasında ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri qlüten və onun orqanizmə təsiridir. Buğda, arpa, çovdar kimi taxıl növlərinin tərkibində olan zülal kompleksi olan qlüten, xəmirə elastiklik və həcm verən əsas maddədir. Bir çox insan qlütensiz qidalanmanı arıqlamaq, enerjini artırmaq və ya daha sağlam olmaq üçün universal bir yol kimi görsə də, elmi və tibbi mütəxəssislər qlütenin hər kəs üçün birmənalı olaraq zərərli olmadığını bildirirlər. Qlüten yalnız müəyyən xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslər üçün ciddi təhlükə yaradır, sağlam orqanizm üçün isə tamamilə zərərsizdir.
Citypost.az xəbər verir ki, qlütenin mütləq şəkildə qida rasionundan çıxarılması tələb olunan başlıca vəziyyət çölyak xəstəliyidir. Genetik xarakter daşıyan bu autoimmun xəstəlikdən əziyyət çəkənlərdə qlüten daxil olduqda immun sistemi nazik bağırsağın selikli qişasına hücum edərək xovları zədələyir. Bu da qida maddələrinin, vitamin və mineralların sorulmasını pozur, şiddətli həzm problemlərinə, anemiya və zəifliyə yol açır. Bundan əlavə, çölyak olmayan qlüten həssaslığı, buğda allergiyası olan şəxslərdə də qlütenli qidalar köp, mədə ağrısı, yorğunluq və səpkilər kimi simptomlar yarada bilər. Bu diagnostikası qoyulmuş qruplar üçün qlütensiz pəhriz yeganə müalicə üsuludur.
Lakin hər hansı bir tibbi göstərişi, allergiyası və ya həssaslığı olmayan sağlam insanların qlütendən tamamilə imtina etməsi gözlənilənin əksinə olaraq orqanizmə zərər vura bilər. Bütöv buğda və digər qlütenli taxıllar orqanizm üçün vacib olan B qrupu vitaminləri, lif, dəmir, maqnezium mənbəyidir. Qlütensiz hazır emal olunmuş məhsulların tərkibində isə dadı və konsistensiyanı saxlamaq üçün adətən daha çox nişasta, şəkər, doymuş yağlar və kimyəvi qatqılar olur. Bu cür məhsullarla qidalanmaq lif çatışmazlığına, həzm sisteminin tənbəlləşməsinə və lazımsız çəki artımına gətirib çıxara bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, özünüzdə qlüten həssaslığından şübhələnirsinizsə, pəhrizə başlamazdan əvvəl mütləq həkimə müraciət etməli və müvafiq analizləri verməlisiniz. Əgər hər hansı bir tibbi zərurət yoxdursa, rasiondan tamamilə qlüteni çıxarmaq əvəzinə, emal olunmuş un məmulatlarını azaldıb təmiz, bütöv taxıllı qidalara üstünlük vermək daha doğrudur. Sağlam insan üçün qlüten zərərli maddə deyil, balanslı qidalanmanın təbii və faydalı tərkib hissəsidir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Acı bibər maddələr mübadiləsini sürətləndirir? – Kapsaisin maddəsi və piylərə təsiri
Acı bibərin arıqlamağa kömək etməsi və maddələr mübadiləsini sürətləndirməsi qida mütəxəssisləri və tədqiqatçılar tərəfindən geniş öyrənilən mövzulardan biridir. Acı bibərə özünəməxsus kəskin dadı və yandırıcı xüsusiyyəti verən əsas tərkib hissəsi kapsaisin adlı bioloji aktiv maddədir. Aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki, kapsaisin orqanizmə daxil olduqda maddələr mübadiləsinin sürətlənməsinə, istilik istehsalının (termogenez) artmasına və piylərin daha effektiv parçalanmasına birbaşa təsir göstərir.Citypost.az xəbər verir ki, kapsaisin maddəsi bədəndə sinir sistemini stimullaşdıraraq simpatik sinir sistemini aktivləşdirir və noradrenalin hormonunun ifrazını artırır. Bu proses metabolizmin müvəqqəti olaraq sürətlənməsinə və bədən temperaturunun yüksəlməsinə səbəb olur. Nəticədə orqanizm hətta dincəlmə halında belə daha çox kalori sərf etməyə...
12 Avqust 2026, 16:40
Meyvə şirəsi, yoxsa meyvənin özü? – Lifləri ayrılmış şirələrin qanda şəkəri qaldırma hızı
Meyvə və meyvə şirələrinin insan orqanizminə təsiri gündəlik qidalanmada ən çox qarışdırılan məsələlərdən biridir. Bir çox insan təzə sıxılmış meyvə şirəsini tamamilə təbii və sağlam seçim kimi dəyərləndirsə də, mütəxəssislər meyvənin özünü yeməklə onun şirəsini içmək arasında metabolik baxımdan böyük fərqlərin olduğunu bildirirlər. Əsas fərq meyvənin tərkibindəki təbii liflərin (pboolean və pəhriz liflərinin) sıxılma prosesində şirədən ayrılması və bunun nəticəsində orqanizmdə karbohidrat həzminin tamamilə dəyişməsidir.Citypost.az xəbər verir ki, meyvə bütöv halda istehlak edildikdə tərkibindəki zəngin liflər həzm prosesini ləngidir və meyvə şəkəri olan fruktozanın qana tədricən, yavaş-yavaş keçməsini təmin edir. Şirə çəkən aparat vasitəsilə liflərindən azad edilmiş meyvə şirəsində isə...
12 Avqust 2026, 14:05
Yoqurt və qatıq arasındakı mikrobiom fərqi: Probiyotik baxımından hansı daha güclüdür?
Gündəlik qidalanmada tez-tez istifadə olunan və sağlamlıq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən qatıq və yoqurt həm dada, həm də teksturaya görə oxşar görünsələr də, tərkiblərindəki mikrobiom zənginliyi və probiyotik gücü baxımından bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənirlər. Hər iki məhsul südün müəyyən faydalı bakteriyalar vasitəsilə qıcqırdılması nəticəsində əldə edilsə də, istifadə olunan maya növləri, fermmentasiya müddəti və tərkibdəki canlı mikroorqanizmlərin çeşidi onların bağırsaq florasına göstərdiyi təsiri fərqləndirir. Həzm sisteminin sağlamlığını qorumaq və immun sistemini gücləndirmək istəyənlər üçün bu iki məhsulun mikrobioloji fərqlərini bilmək vacibdir.Citypost.az xəbər verir ki, hazırlama texnologiyasına görə fərqlənən bu iki ağartı məhsulundan qatıq mikrobiom müxtəlifliyi baxımından daha üstün mövqeyə...
12 Avqust 2026, 10:19
Sarımsağı doğradıqdan sonra 10 dəqiqə gözləyin: Ən faydalı maddə olan allisinin yaranma vaxtı
Mətbəxlərin vazkeçilməz təamlarından olan sarımsaq təbii antibakterial, antioksidant və immunitet gücləndirici xüsusiyyətləri ilə tanınan ən faydalı qidalardan biridir. Bir çox insan sarımsağın sağlamlığa olan misilsiz faydalarını onun tərkibindəki hazır maddələrlə əlaqələndirsə də, əslində sarımsağın ən güclü müalicəvi maddəsi olan allisin sarımsaq dişlərində hazır şəkildə mövcud olmur. Həkimlər və qida mütəxəssisləri bildirirlər ki, sarımsaqdan maksimum biologiyası fayda əldə etmək üçün onu doğradıqdan və ya əzdikdən dərhal sonra yeməyə əlavə etmək deyil, ən azı 10 dəqiqə otaq temperaturunda gözlətmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, bu prosesin arxasında çox maraqlı və vacib kimyəvi reaksiya dayanır. Bütöv sarımsaq dişində iki ayrı birləşmə — alliin maddəsi...
12 Avqust 2026, 09:32
Badamı suda saxlayıb yeməyin sirri: Qabıqdakı fitin turşusunun neytrallaşdırılması
Gündəlik qidalanmada fındıq və qoz kimi çərəzlər arasında xüsusi yeri olan badam insan orqanizmi üçün zəngin zülal, faydalı yağlar, E vitamini vər maqnezium mənbəyidir. Lakin bir çox insan çeynədikdə sərt olan bu faydalı çərəzi quru şəkildə istehlak etdikdə mədə-bağırsaq sistemində ağırlıq, köp vər həzm çətinliyi hiss edir. Həzm və qida mütəxəssisləri bildirirlər ki, badamın bütün faydalı maddələrindən maksimum yararlanmağın və həzm sistemini rahatlatmağın əsas sirri onu yeməzdən əvvəl müəyyən müddət suda saxlamaqdır. Bu sadə kulinariya vərdişi qidanın biomənimsənilməsini kəskin şəkildə artırır.Citypost.az xəbər verir ki, badamın suda saxlanmasının ən vacib elmi səbəbi onun qabığında yüksək miqdarda olan fitin turşusu (fitat) və...
12 Avqust 2026, 08:41
Balın xarab olmadığını necə bilmək olar?
Balın xarab olması və ya keyfiyyətini itirməsi gündəlik həyatda ən çox yanlış anlaşılan məsələlərdən biridir. Təbii və təmiz bal daxilindəki aşağı rütubət nisbəti və yüksək turşuluq səviyyəsi sayəsində bakteriyaların yaşaya bilmədiyi nadir qidalardandır. Bu səbəbdən düzgün saxlanılan təbii bal əsrlərlə qalsa belə xarab olmur. Lakin bir çox istehlakçılar balın zamanla bərkiyərək kristallaşmasını, yəni el arasında deyildiyi kimi şəkərlənməsini onun xarab olması və ya saxta çıxması kimi qiymətləndirirlər. Mütəxəssislər isə bildirirlər ki, şəkərlənmə balın saxtalığını deyil, əksinə, onun tamamilə təbii və emal olunmamış olduğunu göstərən təbiət hadisəsidir.Citypost.az xəbər verir ki, şəkərlənmə prosesi balın tərkibindəki qlükozanın təbii olaraq kristallaşması nəticəsində baş verir...
11 Avqust 2026, 19:42
