Göz qapaqlarında sarı piylənmə ləkələri: Qanda xolesterin səviyyəsinin vizual siqnalı
Tibb 12 Avqust 2026, 14:44
446
Göz qapaqlarının üzərində və ya göz ətrafında yaranan sarımtıl, yumşaq və ya bərk piy ləkələri tibbdə ksantelazma adlanan vizual sağlamlıq siqnalıdır. Adətən göz qapaqlarının iç künclərində simmetrik şəkildə peyda olan bu dərialtı piy toplanmaları ağrısız olduğu üçün bir çox insan tərəfindən sadə kosmetik problem kimi qiymətləndirilir. Lakin dermatoloqlar və kardioloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, ksantelazmalar sadə dəri kəsiri deyil, orqanizmin daxilində, xüsusilə də damar sistemində baş verən ciddi maddələr mübadiləsi pozuntusunun xarici təzahürüdür.
Citypost.az xəbər verir ki, bu sarı ləkələrin yaranmasının başlıca elmi səbəbi qanda lipid (yağ) mübadiləsinin pozulması və xolesterin səviyyəsinin, xüsusilə də mənfiliyi ilə bilinən aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərin (LDL) normadan kəskin yüksək olmasıdır. Qanda artıq miqdarda olan xolesterin zərrəcikləri göz qapaqlarının nazik və həssas dərialtı toxumalarında toplanaraq kütləvi piy yığıntılarına çevrilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, göz qapağında ksantelazması olan şəxslərin böyük əksəriyyətində eyni zamanda damar divarlarında da xolesterin düyünləri (ərpləri) formalaşır və bu da gələcəkdə ateroskleroz, arterial təzyiq, infarkt və insult riskini kəskin şəkildə artırır.
Göz qapaqlarında bu cür ləkələri müşahidə edən şəxslərin atacağı ilk və ən vacib addım kosmetoloji prosedur və ya lazerlə ləkəni sildirməkdən əvvəl həkim-kardioloqa müraciət etməkdir. Qanın ətraflı lipid spektri (ümumi xolesterin, LDL, HDL və triqliseridlər) analizi verilməli və daxili səbəb müəyyən edilməlidir. Daxili xolesterin balansı tənzimlənmədən yalnız xarici kosmetik müdaxilə ilə sarı ləkələri götürtmək müvəqqəti xarakter daşıyır və qısa müddət sonra həmin ləkələrin yenidən yaranması ilə nəticələnir.
Ksantelazmanın inkişafının qarşısını almaq və damar sağlamlığını qorumaq üçün qidalanma rejimində köklü dəyişikliklər edilməlidir. Doymuş yağlar, trans yağlar, qızartmalar, emal olunmuş şirniyyatlardan uzaq durmaq, tərəvəz, lifli qidalar və omeqa-3 ilə zəngin pəhrizə keçmək vacibdir. Eyni zamanda müntəzəm fiziki aktivlik, zərərli vərdişlərdən imtina və həkim tərəfindən təyin olunan xolesterinsalıcı preparatlar sayəsində qandakı lipid səviyyəsini normaya salmaq mümkündür. Müalicə olunduqda həm daxili damar sağlamlığı bərpa olunur, həm də göz ətrafındakı piy ləkələrinin kəskinləşməsinin qarşısı alınır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gecələr dişləri qıcamaq (Bruksizm): Çənə oynağını sıradan çıxaran psixosomatik səbəb
Gündəlik həyatda bir çox insanın fərqində olmadan qarşılaşdığı, xüsusilə yuxu zamanı şüursuz şəkildə dişləri sıxmaq və ya bir-birinə sürtmək vərdişi tibbdə bruksizm adlanır. Əksər hallarda səhərlər baş, boyun və çənə nahiyəsində ağrılarla, dişlərin həssaslaşması ilə özünü göstərən bu vəziyyət sadə bir ağız boşluğu problemi deyil. Həkim-stomatoloqlar və psixoterapevtlər bildirirlər ki, bruksizm orqanizmin daxili gərginliyə verdiyi fiziki cavabdır və çənə-üz oynağını zədələyən əsas psixosomatik səbəblərdən biri hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, bruksizmin yaranmasında başlıca rol oynayan psixosomatik amillər xroniki stres, həll olunmamış emosional gərginlik, təşviş pozuntusu və basdırılmış qəzəbdir. Gün ərzində yaşanılan emosional yük, iş stresi və ya psixoloji gərginlik yuxu...
12 Avqust 2026, 12:43
Su içmədən qəbul edilən dərmanlar: Qida borusunun selikli qişasında yaranan eroziya
Müasir dövrdə tələskənlikdən və ya sadəcə rahatlıq naminə bir çox insan həbləri və kapsulları su içmədən, yalnız tüpürcək vasitəsilə udmağa çalışır. Xüsusilə kiçik ölçülü dərmanların rahatlıqla udulduğunu düşünmək aldadıcıdır vər bu vərdiş qida borusunun sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradır. Həkim-qastroenteroloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, mayesiz qəbul edilən dərmanlar mədəyə çatmadan qida borusunda dayanaraq həmin nahiyənin selikli qişasında kəskin eroziyalara, xoralara və hətta qanamalara yol aça bilər.Citypost.az xəbər verir ki, su içmədən dərman udduqda həb qida borusunun daralmış natural büküşlərində və ya divarında yapışaraq ləngiyir. Dərmanın tərkibindəki aktiv kimyəvi maddələr mədədə həll olunmaq üçün nəzərdə tutulduğundan, qida borusunda əriməyə başladıqda birbaşa həmin...
12 Avqust 2026, 10:40
Bədəndə xroniki iltihabın sakit əlamətləri: Analizlərdə görünməyən yorğunluq
Müasir tibdə "sakit qatil" kimi adlandırılan xroniki iltihab orqanizmdə gözə görünmədən, illərlə davam edən və toxumaları tədricən zədələyən gizli prosesdir. Kəskin iltihab zamanı bədən qızartı, yüksək hərarət və kəskin ağrı ilə reaksiya verdiyi halda, xroniki iltihab aşağı intensivliklə seyredərək uzun müddət özünü aşkar büruzə vermir. Bir çox insan gündəlik həyatda qarşılaşdığı bəzi narahatlıqları sadəcə iş gərginliyi və ya yaşlanma ilə əlaqələndirsə də, bu simptomlar əslində immun sisteminin fasiləsiz gərginlik rejimində işlədiyini və bədəndə gizli iltihab ocağının olduğunu göstərir.Citypost.az xəbər verir ki, xroniki iltihabın ən yayğın və aldadıcı əlamətlərindən biri adi qan analizlərində dəqiq səbəbi tapılmayan, xroniki xarakter daşıyan yorğunluqdur. İnsan...
12 Avqust 2026, 08:03
Bel ağrısı zamanı qətiyyən edilməməli olan 2 hərəkət: Oynaq sürüşməsi riski
Gündəlik həyatda, xüsusilə fiziki gərginlikdən və ya uzunmüddətli oturaq iş rejimindən sonra yaranan bel ağrıları bir çox insanın qarşılaşdığı ən yayğın sağlamlıq problemlərindən biridir. Bel nahiyəsində narahatlıq və ya kəskin sancı hiss edən şəxslərin böyük əksəriyyəti əzələləri rahatlatmaq məqsədilə kənar müdaxilələrə və yanlış hərəkətlərə əl atırlar. Lakin həkim-nevroloqlar və fizioterapevtlər xəbərdarlıq edirlər ki, kəskin bel ağrısı zamanı reabilitasiya olunmadan edilən müəyyən yanlış hərəkətlər fəqərəarası disklərin yırtılmasına vər oynaq sürüşməsinə (listez) səbəb olaraq vəziyyəti kəskin şəkildə ağırlaşdıra bilər.Citypost.az xəbər verir ki, kəskin bel ağrısı zamanı qətiyyən edilməməli olan birinci hərəkət gövdəni kəskin şəkildə yana fırlatmaq və ya qəfil burulma (xalq arasında...
11 Avqust 2026, 17:52
Daim boğazda quruluq hissi: Qanda şəkərin miqdarını yoxlamaq üçün ilk siqnal
Gündəlik həyatda bir çox insanın qarşılaşdığı və adətən adi susuzluq, isti hava və ya mövsümi allergenlərlə əlaqələndirdiyi boğazda davamlı quruluq hissi bəzən orqanizmdə baş verən daha ciddi metabolik pozuntuların xəbərçisi ola bilər. Həkim-endokrinoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, kifayət miqdarda su qəbul edilməsinə baxmayaraq ağızda vər boğazda kəsilməyən quruluq, yapışqanlıq hissi vər tez-tez su ehtiyacı qanda şəkərin (qlükozanın) normadan yüksək olmasının əsas və ilk simptomlarından biridir.Citypost.az xəbər verir ki, bu halın yaranma mexanizmi doğrudan-doğruya qandakı qlükoza səviyyəsi və böyrəklərin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Qanda şəkərin miqdarı kəskin artdıqda böyrəklər artıq qlükozanı bədəndən xaric etmək üçün daha gərgin rejimdə çalışmağa başlayır. Şəkər özü ilə...
11 Avqust 2026, 10:25
Antibiotikləri yarıda kəsənlərin NƏZƏRİNƏ: Bədəndə bakteriya müqaviməti necə yaranır?
Səhhətimiz pisləşdikdə və ya həkim tərəfindən infeksion xəstəliklər zamanı antibiotik müalicəsi təyin edildikdə, bir çox xəstənin etdiyi ən böyük səhv özünü yaxşı hiss edən kimi dərmanın qəbulunu vaxtından əvvəl dayandırmaqdır. "Artıq qızdırmam düşüb, özümü yaxşı hiss edirəm, bədənimi zəhərləməyim" düşüncəsi ilə yarımçıq saxlanılan müalicə kursu qlobal səhiyyə üçün ən böyük təhlükələrdən birinə — antibiotik müqavimətinə (rezistentliyinə) yol açır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı xəbərdarlıq edir ki, bakteriyaların dərmanlara qarşı davamlılıq qazanması gələcəkdə sadə bir infeksiyanın belə müalicəolunmaz fatal xəstəliyə çevrilməsi riskini yaradır.Bədəndə bakteriya müqavimətinin yaranması tam olaraq biologiyanın təbii seçmə mexanizminə dayanır. Antibiotik qəbul etməyə başladıqda, dərman ilk növbədə bədəndəki zəif vər...
10 Avqust 2026, 18:00
