Filin burnu niyə bu qədər güclüdür?
Maraqlı 11 İyun 2026, 11:05
410
Bir çox insan dünyanın ən güclü qoxu hissinə malik heyvanının it olduğunu düşünür. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, bu sahədə əsl rekordçu fillərdir.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, fillərin qoxu alma qabiliyyəti hətta itlərdən də xeyli üstündür.Bu üstünlüyün səbəbi təkcə onların uzun və böyük xortumu deyil.
Əsas fərq genetik quruluşla bağlıdır. İnsanlarda təxminən 400 qoxu reseptoru geni olduğu halda, itlərdə bu göstərici 800-ə yaxın hesab edilir. Fillərdə isə qoxu ilə əlaqəli genlərin sayı 2 minə yaxın olduğu üçün onlar qoxuları son dərəcə dəqiq şəkildə ayırd edə bilirlər.
Alimlər bildirirlər ki, qoxu genlərinin çoxluğu qoxunun sadəcə daha güclü hiss olunması demək deyil. Bu, eyni zamanda müxtəlif qoxular arasındakı ən kiçik fərqləri belə müəyyən etməyə imkan verir. Başqa sözlə, fillər təkcə yaxşı qoxu almır, həm də qoxuları inanılmaz həssaslıqla analiz edə bilirlər.
Aparılan təcrübələrdən birində iki qabın içinə fərqli sayda qida yerləşdirilib. Bir qabda 100, digərində isə 117 parça qida olub. Fillər yalnız qoxu vasitəsilə hansı qabda daha çox qida olduğunu düzgün müəyyən edə biliblər. Bu isə onların qoxu hissinin nə qədər inkişaf etdiyini göstərən maraqlı faktlardan biridir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, fillər kilometrlərlə uzaq məsafədən su mənbələrinin yerini müəyyən edə, digər fillərin izlərini tapa və təhlükələri əvvəlcədən hiss edə bilirlər. Hətta bəzi araşdırmalar onların insan orqanizmində baş verən hormonal dəyişiklikləri də qoxu vasitəsilə sezə bildiyini ortaya qoyub. Məhz buna görə fillərin hamilə qadınlara qarşı daha diqqətli və fərqli davranış nümayiş etdirdiyi müşahidə olunub.
Həmçinin oxuyun
Qoxu hissi fillərin gündəlik həyatında mühüm rol oynayır. Onlar qohumlarını tanımaq, qida tapmaq, təhlükəni hiss etmək və sürü üzvləri ilə əlaqə qurmaq üçün əsasən qoxudan istifadə edirlər.
Beləliklə, uzun illərdir qoxu alma qabiliyyətinə görə itlər birinci hesab edilsə də, elm göstərir ki, bu sahənin əsl çempionu fillərdir. Onların xortumu sadəcə böyük bir orqan deyil, milyonlarla məlumatı emal edən və ətraf mühiti analiz edən canlı bir laboratoriyadır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Atlas güvəsinin heyrətamiz müdafiə strategiyası
Təbiətdə sağ qalmaq uğrunda mübarizə aparan canlılar bəzən olduqca maraqlı və qeyri-adi müdafiə üsullarına malik olurlar.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu canlılardan biri də dünyanın ən böyük güvə növlərindən hesab edilən Atlas güvəsidir. İlk baxışdan adi bir kəpənəyə bənzəsə də, onun qanadlarında gizlənən sirr yırtıcıların diqqətini çəkən ən maraqlı xüsusiyyətlərdən biridir.Asiya tropik meşələrində yaşayan Atlas güvəsi qanad açıqlığı 25-30 santimetrə çata bildiyi üçün dünyanın ən iri güvələri sırasında yer alır. Lakin onu məşhur edən təkcə ölçüləri deyil. Atlas güvəsinin qanadlarının uclarında elə naxışlar var ki, uzaqdan baxdıqda zəhərli kobranın başını xatırladır.Mütəxəssislərin fikrincə, bu xüsusiyyət təbiətdə "mimikriya" adlanan müdafiə mexanizminin ən maraqlı nümunələrindən...
11 İyun 2026, 09:06
Boğazımızda sallanan kiçik çıxıntı əslində nə işə yarayır?
Bir çox insan boğazının arxa hissəsində sallanan kiçik çıxıntının nə funksiyası daşıdığını bilmir. İlk baxışda əhəmiyyətsiz görünən bu struktur əslində insan orqanizmində bir neçə vacib vəzifəni yerinə yetirir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, tibbdə "uvula" və ya "dilçək" adlandırılan bu orqan udma, danışıq və tənəffüs proseslərində mühüm rol oynayır. Yemək və ya maye qəbul edilərkən dilçək yumşaq damaqla birlikdə hərəkət edir və qidanın burun boşluğuna keçməsinin qarşısını alır.Bu mexanizm sayəsində qəbul edilən qida və mayelər düzgün istiqamətdə – qida borusuna yönləndirilir.Araşdırmalar göstərir ki, dilçək ağız və boğaz boşluğunun nəmliyinin qorunmasına da kömək edir. O, tüpürcəyin ağız daxilində bərabər paylanmasına...
11 İyun 2026, 08:08
Yarasalar niyə başıaşağı asılı vəziyyətdə yatır?
Təbiətin ən maraqlı canlılarından biri olan yarasaların başıaşağı asılı vəziyyətdə yatması çox insanı təəccübləndirir. İlk baxışda bu vəziyyət narahat görünə bilər. Lakin yarasalar üçün bu, həm təhlükəsizlik, həm də həyatda qalmaq baxımından olduqca vacib bir xüsusiyyətdir.Citypost.az xəbər verir ki, yarasalar digər quşlardan fərqli olaraq yerdən birbaşa havaya qalxmaqda çətinlik çəkirlər. Onların qanadları uzun məsafəli uçuş üçün ideal olsa da, yerdən güclü təkan verərək havaya qalxmağa uyğun deyil. Buna görə də yarasalar uçuşa başlamaq üçün yüksək bir nöqtədən özlərini boşluğa buraxmağa ehtiyac duyurlar. Başqa sözlə, onlar əvvəlcə düşür, sonra isə qanadlarını açaraq uçmağa başlayırlar.Məhz bu səbəbdən yarasalar mağaralarda, ağac budaqlarında, körpülərin...
10 İyun 2026, 11:15
Beynimiz zamanı necə hiss edir? – Zaman həqiqətən sürətlənir, yoxsa bu, beynimizin oyunudur?
Heç diqqət etmisinizmi ki, bəzi günlər saatlar sanki dəqiqələr kimi keçir, bəzi anlarda isə bir neçə saniyə belə bitmək bilmir? Məsələn, dostlarla maraqlı söhbət zamanı vaxtın necə keçdiyini hiss etmirik, amma həyəcanlı gözləmə anlarında və ya stresli vəziyyətlərdə zaman sanki dayanır. Bu, əslində zamanın dəyişməsi deyil, beynimizin onu necə qəbul etməsi ilə bağlıdır.Citypost.az-ın məlumatına görə, alimlərin araşdırmalarına görə, insan beynində zamanı ölçən vahid və xüsusi bir "saat" mövcud deyil. Əksinə, beynin müxtəlif hissələri birlikdə işləyərək zaman hissini formalaşdırır. Beyin hadisələri, xatirələri, hissləri və ətraf mühitdən gələn məlumatları emal edərək zamanın keçməsi haqqında təsəvvür yaradır.Maraqlıdır ki, zaman hissi yaşadığımız hadisələrin intensivliyindən...
10 İyun 2026, 10:17
Qarğalar niyə bu qədər ağıllı və sirli hesab olunur?
Qarğalar uzun illərdir insanların diqqətini çəkən, miflərdə, əfsanələrdə və qorxu filmlərində tez-tez rast gəlinən quşlardır. Onların qaranlıq görünüşü və qeyri-adi davranışları bir çox insanın marağına səbəb olur. Lakin alimlərin apardığı araşdırmalar göstərir ki, qarğaları xüsusi edən təkcə görünüşləri deyil, həm də heyrətamiz zəkalarıdır.Citypost.az xəbər verir ki, bir qarğa öldükdə digər qarğalar sadəcə oradan uzaqlaşmırlar. Onlar ölən qarğanın ətrafında toplaşaraq ərazini diqqətlə müşahidə edirlər. Uzun müddət bu davranışın matəm mərasimi olduğu düşünülsə də, alimlər hesab edirlər ki, qarğalar əslində təhlükənin mənbəyini müəyyən etməyə çalışırlar. Onlar ölümə səbəb ola biləcək amilləri araşdırır, ətraf mühiti qiymətləndirir və gələcəkdə oxşar təhlükələrdən qorunmaq üçün məlumat...
10 İyun 2026, 09:18
Zəncirotu sadəcə adi bir bitki deyil
Bir çox insan zəncirotunu yol kənarlarında, çəmənliklərdə bitən adi bir ot hesab edir. Lakin bu bitki təbiətdə çox mühüm funksiyalar yerinə yetirir. Zəncirotu təkcə insanlara deyil, torpağın özünə də fayda verir və ekosistemin bərpasında mühüm rol oynayır.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin fikrincə, zəncirotu bəzi zərərli maddələri və ağır metalları torpaqdan özünə çəkmək qabiliyyətinə malikdir. Məhz buna görə dünyanın müxtəlif yerlərində ekoloji cəhətdən zədələnmiş və ya çirklənmiş ərazilərin bərpası zamanı bu kimi bitkilərdən istifadə olunur. Onlar torpaqda toplanmış zərərli maddələrin miqdarının azalmasına kömək edir və torpağın yenidən canlanmasına şərait yaradır.Zəncirotunun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri də güclü kök sistemidir. Onun kökləri torpağın dərin...
09 İyun 2026, 11:10
