Cəmi 18 santimetrə görə tarixə qovuşan əfsanəvi avtobus
Maraqlı 16 İyun 2026, 09:26
413
1950-ci illərdə Sovet avtomobil sənayesinin ən iddialı layihələrindən biri hesab edilən ZIS-127 avtobusu dövrünün ən müasir nəqliyyat vasitələrindən biri sayılırdı. Xarici görünüşü, texniki göstəriciləri və sərnişin rahatlığı baxımından o, öz zamanını xeyli qabaqlayırdı. Lakin bütün üstünlüklərinə baxmayaraq, bu əfsanəvi avtobusun taleyi gözlənilmədən dəyişdi və onun istehsalı qısa müddət sonra dayandırıldı.
Citypost.az-ın məlumatına görə, 1955-ci ildə istehsala buraxılan ZIS-127 uzaq məsafələr üçün nəzərdə tutulmuş ilk sovet magistral avtobuslarından biri idi. Onun görünüşü o qədər müasir idi ki, bir çoxları bu modeli Amerika istehsalı nəqliyyat vasitələri ilə müqayisə edirdi. Güclü dizel mühərriki, möhkəm polad kuzovu və yüksək hərəkət rahatlığı onu dövrünün ən qabaqcıl avtobuslarından birinə çevirmişdi.
Avtobusun salonu da həmin illər üçün olduqca komfortlu hesab olunurdu. İçəridə 32 yumşaq və arxaya əyilə bilən oturacaq quraşdırılmışdı. Hər sərnişin üçün ayrıca işıqlandırma və havalandırma sistemi nəzərdə tutulmuşdu. Bu xüsusiyyətlər o dövrdə nadir hallarda rast gəlinirdi və ZIS-127-ni digər avtobuslardan fərqləndirirdi.
Mütəxəssislərin fikrincə, avtobusun hərəkət rahatlığı da yüksək səviyyədə idi. Ağır konstruksiyasına baxmayaraq, yol nahamarlıqlarını kifayət qədər yaxşı udur, sərnişinlərə rahat səfər imkanı yaradırdı. Buna görə də ZIS-127 uzun məsafəli marşrutlarda böyük rəğbət qazanmışdı.
Lakin avtobusun istehsaldan çıxarılmasının əsas səbəbi texniki qüsur deyil, beynəlxalq standartlarla bağlı məsələ oldu. Həmin dövrdə SSRİ sosialist ölkələri arasında nəqliyyat istehsalının bölüşdürülməsinə dair razılaşmalara qoşulmuşdu. Bu çərçivədə beynəlxalq magistral avtobusların istehsalında əsas yük Macarıstanın üzərinə düşmüşdü və gələcəkdə bu sahədə əsas istehsalçı kimi İkarus markasının inkişaf etdirilməsi planlaşdırılırdı.
ZIS-127 isə müəyyən edilmiş standartlardan bir qədər geniş idi. Məlumatlara görə, onun eni beynəlxalq normadan təxminən 18 santimetr artıq idi.
Həmçinin oxuyun
Rəsmi səbəb kimi məhz bu uyğunsuzluq göstərilsə də, bir çox tarixçilər və avtomobil araşdırmaçıları hesab edirlər ki, məsələ təkcə ölçü fərqi ilə bağlı deyildi. Onların fikrincə, SSRİ rəhbərliyi sosialist ölkələri arasında sənaye əməkdaşlığı çərçivəsində magistral avtobus istehsalını Macarıstana həvalə etməyə qərar vermişdi və ZIS-127 bu siyasətin qurbanına çevrildi.
Nəticədə böyük potensiala malik olan avtobusun istehsalı dayandırıldı və onun yerini tədricən İkarus avtobusları tutdu. Bu gün ZIS-127 sovet avtomobil sənayesinin ən maraqlı və uğursuz taleli layihələrindən biri kimi xatırlanır. Bir çox nəqliyyat həvəskarları isə hələ də belə bir texniki nailiyyətin cəmi 18 santimetrlik fərqə görə istehsaldan çıxarılmasının arxasında daha dərin səbəblərin dayandığını düşünürlər.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
“Ögey ana” filminin Solmazı: Bir filmlə yadda qalan aktrisa
Azərbaycan kinosunun qızıl fonduna daxil olan və bu gün də sevə-sevə izlənilən Ögey ana filminin Solmaz obrazını canlandıran Almaz Məmmədova tamaşaçıların yaddaşında bir filmlə silinməz iz qoyan sənət adamlarından biridir. Citypost.az xəbər verir ki, milyonlarla tamaşaçının sevdiyi bu obrazın ifaçısı sonradan kino fəaliyyətini davam etdirməmiş və ömrü boyu yalnız bir filmdə çəkilmişdir.Almaz Məmmədova 1941-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Uşaqlıq illərindən sakit təbiətli, nümunəvi və təvazökar bir şagird kimi tanınıb. O dövrdə heç kimin ağlına gəlməzdi ki, məktəbli qızın həyatı təsadüfi bir seçim nəticəsində dəyişəcək və o, Azərbaycan kinosunun ən yaddaqalan obrazlarından birinə çevriləcək.Hər şey “Ögey ana” filminə aktyor seçimi zamanı...
16 İyun 2026, 10:40
Fotoqrafiyanın tarixi: Bir şəkil üçün 8 saat gözlənilən dövrdən saniyələr içində çəkilişlərə
Bu gün cib telefonlarımız vasitəsilə bir neçə saniyə ərzində yüzlərlə şəkil çəkə bilirik. Lakin fotoqrafiyanın yaranma tarixi heç də bu qədər sadə olmayıb. İnsanlığın görüntünü yadda saxlamaq arzusu əsrlər boyu davam edib və müasir fotoqrafiyanın əsası uzun elmi araşdırmalar nəticəsində formalaşıb.Citypost.az xəbər verir, “Fotoqrafiya” sözü yunan dilindən götürülüb. Bu söz “işıq” mənasını verən photos və “yazmaq, çəkmək” mənasını verən graphein sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Yəni fotoqrafiya sözünün mənası “işıqla yazmaq” və ya “işıqla təsvir yaratmaq” deməkdir. Bu termini ilk dəfə 1839-cu ildə məşhur ingilis astronomu və alimi John Herschel işlədib.Fotoqrafiyanın tarixi isə daha qədim dövrlərə gedib çıxır. Onun başlanğıcı “kamera-obskura” adlanan...
16 İyun 2026, 08:45
Delfinlərin dərinliyə enmə davranışı ilə bağlı FAKT
Delfinlərin suyun dərin qatlarına sürətli şəkildə enməsi və bu zaman bədən quruluşunda baş verən dəyişikliklər son dövrlərdə sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə olunur. Mövzu ilə bağlı suallara cavab verən mütəxəssislər bildirirlər ki, bu davranış yanlış şəkildə “akciyərin partlaması” kimi təqdim olunsa da, əslində bu, tamamilə təbii fizioloji uyğunlaşma prosesidir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin açıqlamasına görə, delfinlər suyun dərin qatlarına endikcə onların orqanizmində yüksək təzyiqə adaptasiya mexanizmləri işə düşür.Bu zaman döş qəfəsi və ağciyər strukturu elastik şəkildə sıxılır, ağciyərlərdə olan hava həcmi azalır və müəyyən hissəsi qana keçir. Bu proses delfinlərin bədənini daha “yüngül” və suyun təzyiqinə uyğun hala gətirir.“Akciyərin bilərəkdən partladılması”...
15 İyun 2026, 10:58
Keçilər qorxanda niyə yerə yıxılır?
Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə bəzi keçilərin qəfil səs və ya qorxu zamanı bir anda yerə yıxıldığı görünür. Bir çoxları bunun keçinin bayılması və ya ürəyinin getməsi olduğunu düşünsə də, əslində belə deyil.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, bu hal yalnız miyotonik keçilər adlanan xüsusi keçi növündə müşahidə olunur. Onlarda genetik xüsusiyyətə görə qəfil qorxu və ya həyəcan zamanı əzələlər bir neçə saniyəlik sərtləşir.Nəticədə heyvan müvəqqəti olaraq hərəkət edə bilmir və yerə yıxılır.Bu vəziyyət adətən 5-10 saniyə davam edir. Daha sonra əzələlər normal vəziyyətinə qayıdır və keçi heç nə olmamış kimi hərəkət etməyə başlayır. Maraqlıdır ki, həmin vaxt heyvanın şüuru...
15 İyun 2026, 09:56
Dünyanın ən zəhərli balıqlarından biri – Daş balığı
Son günlər sosial şəbəkələrdə dünyanın ən təhlükəli dəniz canlılarından biri sayılan daş balığı (stonefish) ilə bağlı görüntülər geniş yayılıb. Kamuflyaj qabiliyyəti ilə seçilən bu balıq növü dəniz dibində demək olar ki, daşla tamamilə eyni görünüş alaraq gizlənə bilir.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, daş balığı təhlükə hiss etmədiyi zaman hərəkətsiz qalaraq ətraf mühitlə tam uyğunlaşır və bu səbəbdən insanlar tərəfindən çox vaxt fərq edilmir. Lakin üzərinə basıldığı və ya təhdid hiss etdiyi anda özünü müdafiə mexanizmini işə salır.Bu balığın bel hissəsində yerləşən tikanlarda olduqca güclü zəhər mövcuddur. Təmas zamanı həmin zəhər insan orqanizminə daxil ola bilər və çox ciddi ağrı,...
15 İyun 2026, 08:57
Havaya atəş açıldıqda nə baş verir?
Havaya doğru atəş açmaq bir çox insan tərəfindən bəzən təhlükəsiz kimi qəbul edilsə də, əslində son dərəcə riskli və ölümcül nəticələrə səbəb ola bilən davranışdır. Fiziki qanunlara əsasən, atılan güllə yalnız yuxarı qalxmaqla qalmır, müəyyən mərhələdən sonra yenidən Yerə doğru düşür.Citypost.az-ın məlumatına görə, güllə havaya atıldıqda əvvəlcə silahdan çıxış sürəti ilə yuxarı istiqamətdə hərəkət edir. Bu zaman ona iki əsas qüvvə təsir göstərir: Yer cazibə qüvvəsi və hava müqaviməti. Yer cazibəsi gülləni davamlı şəkildə aşağıya doğru çəkməyə çalışır, hava müqaviməti isə onun sürətini azaldır. Nəticədə güllə müəyyən hündürlüyə çatdıqdan sonra sürəti sıfıra yaxınlaşır və bir neçə saniyəlik “zirvə nöqtəsi”ndə dayanmış...
12 İyun 2026, 10:42
