Fotoqrafiyanın tarixi: Bir şəkil üçün 8 saat gözlənilən dövrdən saniyələr içində çəkilişlərə
Maraqlı 16 İyun 2026, 08:45
459
Bu gün cib telefonlarımız vasitəsilə bir neçə saniyə ərzində yüzlərlə şəkil çəkə bilirik. Lakin fotoqrafiyanın yaranma tarixi heç də bu qədər sadə olmayıb. İnsanlığın görüntünü yadda saxlamaq arzusu əsrlər boyu davam edib və müasir fotoqrafiyanın əsası uzun elmi araşdırmalar nəticəsində formalaşıb.
Citypost.az xəbər verir, “Fotoqrafiya” sözü yunan dilindən götürülüb. Bu söz “işıq” mənasını verən photos və “yazmaq, çəkmək” mənasını verən graphein sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Yəni fotoqrafiya sözünün mənası “işıqla yazmaq” və ya “işıqla təsvir yaratmaq” deməkdir. Bu termini ilk dəfə 1839-cu ildə məşhur ingilis astronomu və alimi John Herschel işlədib.
Fotoqrafiyanın tarixi isə daha qədim dövrlərə gedib çıxır. Onun başlanğıcı “kamera-obskura” adlanan prinsipə əsaslanır. Hələ eramızdan əvvəl V əsrdə yaşamış Çin filosofu Mozi maraqlı bir hadisəni təsvir etmişdi. O müşahidə etmişdi ki, qaranlıq bir otağın divarında kiçik bir dəlik açıldıqda, çöldəki mənzərənin tərs görüntüsü otağın içindəki qarşı divara düşür. Bu hadisə sonralar kamera-obskura prinsipi kimi elm tarixində mühüm yer tutdu.
Əsrlər boyu alimlər və ixtiraçılar bu prinsip üzərində çalışsalar da, görüntünü daimi şəkildə saxlamaq mümkün olmurdu.
Kamera-obskura yalnız görüntünü əks etdirir, lakin onu qeydə ala bilmirdi. Buna görə də insanlar uzun müddət bu problemin həlli yollarını axtardılar.
Nəhayət, XIX əsrin əvvəllərində texnologiyanın inkişafı ilə birlikdə ilk uğurlu nəticələr əldə edildi. Fransız ixtiraçı və alim Joseph Nicéphore Niépce 1826-cı ildə tarixdə ilk daimi fotoşəkli çəkməyə nail oldu. Bu şəkil onun evinin pəncərəsindən görünən mənzərə idi.
Maraqlıdır ki, həmin fotoşəkli əldə etmək üçün təxminən 8 saatlıq ekspozisiya müddəti tələb olunmuşdu. Başqa sözlə, şəkilin yaranması üçün lövhə saatlarla günəş işığı altında qalmalı idi. Bu səbəbdən hərəkətdə olan insanlar və ya obyektlər şəkilə düşmürdü.
Həmçinin oxuyun
Sonrakı illərdə fotoqrafiya sürətlə inkişaf etdi. Ekspozisiya müddəti əvvəlcə saatlardan dəqiqələrə, daha sonra saniyələrə endi. XX əsrdə plyonkalı fotoaparatlar geniş yayıldı, XXI əsrdə isə rəqəmsal texnologiyalar fotoqrafiyanı tamamilə yeni mərhələyə çıxardı.
Bu gün bir vaxtlar saatlarla çəkilən görüntüləri saniyənin mində biri qədər qısa müddətdə qeydə almaq mümkündür. Smartfonlar, peşəkar kameralar və süni intellekt texnologiyaları sayəsində fotoqrafiya artıq təkcə görüntü saxlamaq vasitəsi deyil, həm də həyatın hər anını sənədləşdirən mühüm bir sənət və kommunikasiya vasitəsinə çevrilib.
Bir vaxtlar bir şəkil çəkmək üçün 8 saat gözləmək lazım gəlirdisə, bu gün insanlar bir neçə saniyə ərzində yüzlərlə foto çəkərək tarixlərini, xatirələrini və həyatlarını gələcək nəsillərə ötürə bilirlər. Bu isə fotoqrafiya texnologiyasının keçdiyi böyük inkişaf yolunun ən parlaq göstəricilərindən biridir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Cəmi 18 santimetrə görə tarixə qovuşan əfsanəvi avtobus
1950-ci illərdə Sovet avtomobil sənayesinin ən iddialı layihələrindən biri hesab edilən ZIS-127 avtobusu dövrünün ən müasir nəqliyyat vasitələrindən biri sayılırdı. Xarici görünüşü, texniki göstəriciləri və sərnişin rahatlığı baxımından o, öz zamanını xeyli qabaqlayırdı. Lakin bütün üstünlüklərinə baxmayaraq, bu əfsanəvi avtobusun taleyi gözlənilmədən dəyişdi və onun istehsalı qısa müddət sonra dayandırıldı.Citypost.az-ın məlumatına görə, 1955-ci ildə istehsala buraxılan ZIS-127 uzaq məsafələr üçün nəzərdə tutulmuş ilk sovet magistral avtobuslarından biri idi. Onun görünüşü o qədər müasir idi ki, bir çoxları bu modeli Amerika istehsalı nəqliyyat vasitələri ilə müqayisə edirdi. Güclü dizel mühərriki, möhkəm polad kuzovu və yüksək hərəkət rahatlığı onu dövrünün ən qabaqcıl...
16 İyun 2026, 09:26
Delfinlərin dərinliyə enmə davranışı ilə bağlı FAKT
Delfinlərin suyun dərin qatlarına sürətli şəkildə enməsi və bu zaman bədən quruluşunda baş verən dəyişikliklər son dövrlərdə sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə olunur. Mövzu ilə bağlı suallara cavab verən mütəxəssislər bildirirlər ki, bu davranış yanlış şəkildə “akciyərin partlaması” kimi təqdim olunsa da, əslində bu, tamamilə təbii fizioloji uyğunlaşma prosesidir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin açıqlamasına görə, delfinlər suyun dərin qatlarına endikcə onların orqanizmində yüksək təzyiqə adaptasiya mexanizmləri işə düşür.Bu zaman döş qəfəsi və ağciyər strukturu elastik şəkildə sıxılır, ağciyərlərdə olan hava həcmi azalır və müəyyən hissəsi qana keçir. Bu proses delfinlərin bədənini daha “yüngül” və suyun təzyiqinə uyğun hala gətirir.“Akciyərin bilərəkdən partladılması”...
15 İyun 2026, 10:58
Keçilər qorxanda niyə yerə yıxılır?
Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə bəzi keçilərin qəfil səs və ya qorxu zamanı bir anda yerə yıxıldığı görünür. Bir çoxları bunun keçinin bayılması və ya ürəyinin getməsi olduğunu düşünsə də, əslində belə deyil.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, bu hal yalnız miyotonik keçilər adlanan xüsusi keçi növündə müşahidə olunur. Onlarda genetik xüsusiyyətə görə qəfil qorxu və ya həyəcan zamanı əzələlər bir neçə saniyəlik sərtləşir.Nəticədə heyvan müvəqqəti olaraq hərəkət edə bilmir və yerə yıxılır.Bu vəziyyət adətən 5-10 saniyə davam edir. Daha sonra əzələlər normal vəziyyətinə qayıdır və keçi heç nə olmamış kimi hərəkət etməyə başlayır. Maraqlıdır ki, həmin vaxt heyvanın şüuru...
15 İyun 2026, 09:56
Dünyanın ən zəhərli balıqlarından biri – Daş balığı
Son günlər sosial şəbəkələrdə dünyanın ən təhlükəli dəniz canlılarından biri sayılan daş balığı (stonefish) ilə bağlı görüntülər geniş yayılıb. Kamuflyaj qabiliyyəti ilə seçilən bu balıq növü dəniz dibində demək olar ki, daşla tamamilə eyni görünüş alaraq gizlənə bilir.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, daş balığı təhlükə hiss etmədiyi zaman hərəkətsiz qalaraq ətraf mühitlə tam uyğunlaşır və bu səbəbdən insanlar tərəfindən çox vaxt fərq edilmir. Lakin üzərinə basıldığı və ya təhdid hiss etdiyi anda özünü müdafiə mexanizmini işə salır.Bu balığın bel hissəsində yerləşən tikanlarda olduqca güclü zəhər mövcuddur. Təmas zamanı həmin zəhər insan orqanizminə daxil ola bilər və çox ciddi ağrı,...
15 İyun 2026, 08:57
Havaya atəş açıldıqda nə baş verir?
Havaya doğru atəş açmaq bir çox insan tərəfindən bəzən təhlükəsiz kimi qəbul edilsə də, əslində son dərəcə riskli və ölümcül nəticələrə səbəb ola bilən davranışdır. Fiziki qanunlara əsasən, atılan güllə yalnız yuxarı qalxmaqla qalmır, müəyyən mərhələdən sonra yenidən Yerə doğru düşür.Citypost.az-ın məlumatına görə, güllə havaya atıldıqda əvvəlcə silahdan çıxış sürəti ilə yuxarı istiqamətdə hərəkət edir. Bu zaman ona iki əsas qüvvə təsir göstərir: Yer cazibə qüvvəsi və hava müqaviməti. Yer cazibəsi gülləni davamlı şəkildə aşağıya doğru çəkməyə çalışır, hava müqaviməti isə onun sürətini azaldır. Nəticədə güllə müəyyən hündürlüyə çatdıqdan sonra sürəti sıfıra yaxınlaşır və bir neçə saniyəlik “zirvə nöqtəsi”ndə dayanmış...
12 İyun 2026, 10:42
Omba sümüyü həqiqətən beton qədər möhkəmdirmi?
İnsan orqanizmi heyrətamiz quruluşa malikdir və onun ən güclü hissələrindən biri də omba nahiyəsində yerləşən sümüklərdir. Xüsusilə bud sümüyü kimi tanınan femur sümüyü insan bədəninin ən böyük, ən qalın və ən möhkəm sümüyü hesab olunur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu sümük gündəlik həyat boyu bədənin ağırlığını daşıyır, hərəkəti təmin edir və tarazlığın qorunmasında mühüm rol oynayır.Citypost.az-ın məlumatına görə, Femur sümüyünün möhkəmliyi o qədər yüksəkdir ki, bəzi elmi müqayisələrdə onun müəyyən şəraitdə betondan daha çox təzyiqə davam gətirə bildiyi qeyd olunur. Bunun səbəbi sümüyün sadəcə sərt deyil, eyni zamanda elastik quruluşa malik olmasıdır. Beton yüksək təzyiqə davamlı olsa da, güclü zərbə nəticəsində...
12 İyun 2026, 09:43
