Keçilər niyə bu qədər güclü toqquşur?
Maraqlı 28 İyul 2026, 08:30
437
İlk baxışda keçilərin bir-biri ilə boynuz toqquşdurması adi və təbii davranış kimi görünür. Lakin əslində bu, heyvanlar aləmində ən güclü fiziki qarşıdurmalardan biridir. Alimlərin hesablamalarına görə, bir keçinin boynuz zərbəsi təxminən 800 kiloqramlıq qüvvəyə bərabər təsir yarada bilər. Bu, kifayət qədər böyük enerjidir və eyni gücdə zərbə insana dəysə, döş qəfəsinin sınığı, daxili orqanların zədələnməsi, ağır beyin silkələnməsi, hətta ürəyin fəaliyyətinin dayanmasına qədər ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
Bəs keçilər niyə bu qədər böyük güclə bir-birinə zərbə endirirlər?
Citypost.az xəbər verir ki, bioloqların fikrincə, bunun əsas səbəbi sürü daxilində üstünlüyü müəyyən etmək və çoxalma hüququ uğrunda mübarizədir. Xüsusilə cütləşmə mövsümündə erkək keçilər rəqibləri ilə üz-üzə gələrək boynuzlarını dəfələrlə toqquşdururlar. Bu döyüşlərdə məqsəd rəqibi öldürmək deyil, onun geri çəkilməsinə nail olmaq və üstünlüyü sübut etməkdir.
Təbiətdə güclü fərd olmaq yalnız təhlükələrdən qorunmaq demək deyil. Güclü erkəklər dişilər tərəfindən daha çox seçilir və nəticədə öz genlərini növbəti nəsillərə ötürmək şansı əldə edirlər. Bu isə təbii seçmənin ən mühüm mexanizmlərindən biridir.Bu döyüşlər nəticəsində sürü daxilində iyerarxiya formalaşır. Ən güclü erkəklər lider mövqeyinə yüksəlir, qida və cütləşmə imkanlarında üstünlük qazanırlar. Zəif fərdlər isə adətən geri çəkilir və ciddi qarşıdurmalardan yayınmağa çalışırlar. Beləliklə, uzunmüddətli və qanlı mübarizələrin qarşısı müəyyən qədər alınmış olur.
Ən maraqlı suallardan biri isə budur: bu qədər güclü zərbələrə baxmayaraq, keçilər niyə ağır xəsarət almırlar?
Həmçinin oxuyun
Bunun cavabı onların anatomik quruluşundadır. Keçilərin kəllə sümükləri çox qalın və möhkəmdir. Boynuzlar isə sadəcə silah deyil, eyni zamanda zərbəni udan təbii amortizator rolunu oynayır. Boynuzun daxili quruluşu və kəllə sümüyü zərbə zamanı yaranan enerjinin böyük hissəsini özündə saxlayaraq beynə ötürülən təzyiqi azaldır.Bundan əlavə, keçilərin güclü boyun və çiyin əzələləri də mühüm rol oynayır. Toqquşma zamanı yaranan yük yalnız baş nahiyəsində cəmlənmir, bütün bədən boyunca paylanır. Bu mexanizm onlara ardıcıl şəkildə onlarla, bəzən isə yüzlərlə boynuz zərbəsinə tab gətirməyə imkan verir.Son illərdə aparılan bəzi elmi araşdırmalar göstərib ki, keçilərin və qoçların kəllə quruluşu mühəndislərin də diqqətini cəlb edir. Alimlər onların zərbəyə davamlı anatomiyasını öyrənərək gələcəkdə daha təhlükəsiz dəbilqələrin, avtomobil təhlükəsizlik sistemlərinin və zərbəuducu materialların hazırlanmasında bu prinsiplərdən istifadə etməyə çalışırlar.Bununla belə, keçilər tamamilə zədəsiz də qalmırlar. Xüsusilə çox sərt qarşıdurmalar zamanı boynuzların qırılması, boyun əzələlərinin zədələnməsi və müxtəlif travmalar baş verə bilər. Lakin onların anatomik xüsusiyyətləri bu riskləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və əksər hallarda ölümcül nəticələrin qarşısını alır.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, keçilərin boynuz döyüşü sadəcə güc nümayişi deyil. Bu qarşıdurmalar təbii seçmənin mühüm hissəsidir və sürüdə nizamın qorunmasına, daha güclü fərdlərin çoxalmasına xidmət edir. Təbiətdə hər toqquşma yalnız qələbə uğrunda deyil, həm də növün gələcəyini formalaşdıran təkamül prosesinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Öküz ayıqlayan quş haqqında təəccüblü faktlar
Uzun illər ərzində bu quş təbiətdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın ən gözəl nümunələrindən biri hesab olunurdu. O, zürafələrin, kərgədanların, camışların və digər iri məməlilərin belinə qonaraq onların dərisinə yapışan gənələri təmizləyir. İlk baxışdan elə görünür ki, quş yeməyini əldə edir, heyvan isə parazitlərdən xilas olur. Lakin son elmi araşdırmalar göstərir ki, bu münasibət düşündüyümüz qədər sadə və dostcasına deyil.Citypost.az-ın məlumatına görə, söhbət Afrikanın savannalarında yaşayan öküz ayıqlayan quşundan (oxpecker) gedir. Bu quş gün ərzində bir heyvanın bədənindən yüzlərlə gənə toplaya bilir. Xüsusilə qanla dolmuş, iri gənələri seçməsi onun əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Uzun illər biologiya kitablarında bu davranış təbiətdə qarşılıqlı faydanın klassik...
28 İyul 2026, 09:44
232 milyon il əvvəl dünyanı dəyişən yağışlar - Tarixin maraqlı FAKTI
Təxminən 232 milyon il əvvəl, Yer kürəsi bu gün tanıdığımız planetdən tamamilə fərqli görünürdü. O dövrdə qitələr hələ bir-birindən ayrılmamışdı. Bütün quru sahələri Pangeya (Pangea) adlanan nəhəng superqitədə birləşmişdi. İqlim əsasən isti və quraq idi, geniş səhralar Yer səthinin böyük hissəsini əhatə edirdi. Həyat mövcud olsa da, canlılar sərt iqlim şəraitinə uyğunlaşmağa məcbur idilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, lakin bir müddət sonra planetin tarixini dəyişdirəcək hadisələr baş verdi. Səma tədricən qalın buludlarla örtüldü, ilk yağış damcıları düşməyə başladı. Ardınca isə yağışlar gücləndi və demək olar ki, dayanmaq bilmədi. Alimlər bu dövrü Karni dövrünün yağış epizodu (Carnian Pluvial Episode) adlandırırlar. Bu hadisə adi...
27 İyul 2026, 11:29
Dərisiz insan yaşaya bilərmi? MARAQLI FAKT
İnsan orqanizmində dəri təkcə bədəni örtən bir təbəqə deyil, həm də həyati vacib funksiyaları yerinə yetirən ən böyük orqandır. O, bədəni xarici mühitdən qoruyur, temperaturu tənzimləyir, maye balansını saxlayır və mikrobların orqanizmə daxil olmasının qarşısını alan əsas müdafiə səddidir. Məhz buna görə də dərinin tamamilə soyulması həyatla uyğun gəlməyən ən ağır travmalardan hesab olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə,Əgər insanın dərisinin hamısı soyulub çıxarılsaydı, ilk növbədə orqanizm çox sürətlə su itirməyə başlayardı. Dərinin əsas funksiyalarından biri bədəndəki mayenin buxarlanmasının qarşısını almaqdır. Dəri olmadıqda isə maye nəzarətsiz şəkildə xaric olar və qısa müddətdə ağır susuzlaşma inkişaf edərdi. Bu vəziyyət qanın qatılaşmasına, qan dövranının pozulmasına...
27 İyul 2026, 10:25
İnsan təkamülündə funksiyasını böyük ölçüdə itirmiş 7 orqan
İnsan orqanizmi milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsidir. Bu müddət ərzində bəzi orqanlar və anatomik quruluşlar əcdadlarımız üçün həyati əhəmiyyət daşısa da, həyat tərzimizin və qidalanma vərdişlərimizin dəyişməsi nəticəsində onların funksiyası ya tamamilə itib, ya da xeyli zəifləyib. Biologiyada belə quruluşlar rudiment orqanlar adlanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bu orqanların əksəriyyəti artıq əvvəlki funksiyasını yerinə yetirməsə də, bəzilərinin orqanizmdə müəyyən köməkçi rolu hələ də qalır.1. Apendiks (kor bağırsaq çıxıntısı)Siyahının ilk sırasında apendiks yerləşir. Hesab olunur ki, ot yeyən uzaq əcdadlarımızda bu orqan sellülozanın həzmində mühüm rol oynayıb. Müasir insanlarda isə həmin funksiyanı demək olar ki, itirib.Son illərdə aparılan...
24 İyul 2026, 10:45
Qorxanda və ya üşüyəndə niyə tüklərimiz biz-biz olur?
Yəqin ki, hər birimiz qorxduqda, həyəcanlandıqda və ya soyuq havada qaldıqda dərimizin "toyuq dərisi" kimi qabardığını və tüklərimizin biz-biz olduğunu müşahidə etmişik. Bu, tamamilə normal fizioloji reaksiyadır və elmdə piloereksiya adlanır. Maraqlıdır ki, bu refleks milyonlarla il əvvəl yaşamış əcdadlarımızdan bizə miras qalmış təkamül xüsusiyyətlərindən biridir.Citypost.az-ın məlumatına görə, dərimizdə yerləşən hər bir tükün kökündə arrector pili adlanan kiçik, hamar əzələ lifləri mövcuddur. İnsan qorxduqda, həyəcan keçirdikdə və ya stress yaşadıqda böyrəküstü vəzilər tərəfindən adrenalin hormonu ifraz olunur. Adrenalin həmin kiçik əzələlərin yığılmasına səbəb olur. Nəticədə tüklər dikəlir, dəri isə xırda qabarcıqlar şəklində görünməyə başlayır. Xalq arasında bu vəziyyət "tüklərin biz-biz...
24 İyul 2026, 09:45
Viruslar necə çoxalır və niyə canlı sayılmır?
Viruslar canlıdır, yoxsa cansız? Bu sual uzun illərdir biologiya elmində ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir. Bu gün də mikrobioloqlar və virusoloqlar arasında bu məsələ ilə bağlı tam ortaq fikir yoxdur. Bunun əsas səbəbi isə virusların həm canlılara, həm də cansız maddələrə xas xüsusiyyətlər göstərməsidir. Məhz buna görə viruslar biologiyada xüsusi yer tutur və onları tam şəkildə nə canlı, nə də cansız adlandırmaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, viruslar hüceyrədən kənarda olduqları zaman demək olar ki, heç bir həyat əlaməti göstərmirlər. Onların hüceyrə quruluşu yoxdur, maddələr mübadiləsi aparmırlar, enerji istehsal edə bilmirlər, qidalanmırlar və müstəqil şəkildə çoxalma qabiliyyətinə malik deyillər. Virus...
24 İyul 2026, 08:41
