Niyə bəzi səslər bizi əsəbiləşdirir? – Misofoniya reallığı
Maraqlı 11 Avqust 2026, 14:34
319
Gündəlik həyatda saqqız çeynənməsi, alma dişlənməsi, qələmin çıqıldadılması, klaviatura tıkıltısı və ya kiminsə nəfəs alıb-verməsi kimi adi səslər bir çox insan üçün sıradan səs sayılsa da, bəzilərində kəskin qıcıq, qəzəb və hətta panika hissi yaradır. Çox vaxt tərəf müqabilinin tərbiyəsizliyi və ya şəxsin "kaprizli" olması ilə əlaqələndirilən bu emosional reaksiya əslində psixoloji və neyroloji bir pozuntunun, yəni misofoniyanın göstəricisidir. Xalq arasında "səsə dözümsüzlük" kimi tanınan misofoniya, müəyyən spesifik təkrarlanan səslərə karşı orqanizmin həddindən artıq kəskin və idarəolunmaz reaksiya verməsi ilə xarakterizə olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin və neyrooloqların aparadığı araşdırmalar göstərir ki, misofoniya sadəcə qulaq və ya eşitmə sistemi ilə bağlı problem deyildir. Bu pozuntu beynin emosiyaları və təhlükə siqnallarını emal edən mərkəzləri ilə birbaşa əlaqəlidir. Misofoniyadan əziyyət çəkən şəxslər müəyyən tətikləyici səsləri yenidən eşitdikdə beynin amiqdala adlanan hissəsi həmin səsi real xəsarət və ya təhlükə kimi qəbul edir. Nəticədə orqanizmdə "döyüş və ya qaç" reaksiyası işə düşür, qanda stres hormonu olan adrenalin kəskin artır, ürək döyüntüsü tezlik qazanır, əzələlər gərilir və şəxs güclü qəzəb hissi keçirir.
Bu pozuntuya sahib olan insanlar tətikləyici səslərə qarşı fərqli dərəcələrdə reaksiya verirlər. Ən yayğın tətikləyicilər insan tərəfindən çıxarılan ağız, boğaz və tənəffüs səsləridir. Çeynəmək, udqunmaq, fısıldamaq, dırnaq qatlamaq kimi səslər misofonik şəxslərdə yalnız mənfi emosiyalar yaratmır, eyni zamanda onların diqqətini tamamilə yayındıraraq işləməsinə və ya sosial mühitdə rahat oturmasına mane olur. Bir çox hallarda insanlar bu səsləri eşitməmək üçün ailə üzvləri ilə eyni masada yemək yeməkdən imtina edir, işində tıxac və ya qulaqcıqla gəzir ki, bu da zamanla onların sosial təcrid olunmasına və münasibətlərinin korlanmasına gətirib çıxarır.
Misofoniyanın dəqiq yaranma səbəbləri hələ də tam öyrənilməsə də, onun irsi meyl, uşaqlıq travmaları və ya beynin neyron şəbəkəsindəki fərqliliklərdən qaynaqlandığı ehtimal edilir. Hələlik bu vəziyyəti tamamilə aradan qaldıran xüsusi bir dərman müalicəsi olmasa da, koqnitiv-davranış terapiyası, səs terapiyası (ağ küy istifadəsi) və stresin idarə olunması texnikaları simptomları kəskin şəkildə yüngülləşdirir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, çevrədəki insanların bu halları şıltaqlıq kimi görməyib, anlayışla qarşılaması və misofoniyadan əziyyət çəkən şəxsə dinc mühit yaratması ən yaxşı mənəvi dəstəkdir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İşıqlar sönüb-yananda elektronikanı qoruyan vasitə: Şəbəkə filteri seçimi
Məişətdə və ofislərdə tez-tez qarşılaşdığımız elektrik enerjisinin ani kəsilməsi, gərginliyin düşüb-qalxması və ya şəbəkədəki qəfil sıçrayışlar baha başa gələn elektron cihazlar üçün ciddi təhlükə yaradır. Noutbuklar, televizorlar, soyuducular və digər həssas texnikalar yüksək gərginlik vurması nəticəsində anında sıradan çıxa və ya platası yanaraq istifadəyə yararsız hala düşə bilər. İstehlakçıların böyük əksəriyyəti bu cür hallardan qorunmaq üçün adi uzadıcılardan istifadə etsələr də, bu alətlər faktiki olaraq heç bir müdafiə funksiyasına malik deyildir. Elektrik sıçrayışlarından elektronikanı tam qorumağın ən etibarlı və əlçatan yolu düzgün seçilmiş şəbəkə filterləridir.Citypost.az xəbər verir ki, şəbəkə filterini sadə elektrik uzadıcısından fərqləndirən əsas amil onun daxilində yerləşən xüsusi...
11 Avqust 2026, 14:53
Paltaryuyanın filtri tutulduqda suyu niyə boşaltmır? – Evdə ediləcək ilk müdaxilə
Məişətdə ən çox istifadə olunan elektrik avadanlıqlarından biri olan paltaryuyan maşının proqramın sonunda suyu boşaltmaması və ya doldurulmuş barabanın su içində qalması tez-tez qarşılaşılan texniki problemlərdən biridir. Belə hallarda maşın adətən ekranda su boşaltma xətasını bildirən xüsusi kod göstərir və ya sıxma prosesinə keçməyərək işi yarımçıq saxlayır. Bir çox istifadəçi dərhal usta çağırmağa və ya nasosun sıradan çıxdığını düşünməyə tələsir. Lakin bu nasazlığın ən yayğın və sadə səbəbi paltaryuyanın aşağı hissəsində yerləşən drenaj (suboşaltma) filtrinin tıxanmasıdır.Citypost.az xəbər verir ki, paltaryuyanın filtri paltarlardan qopan sapları, yun liflərini, ciblərdə unudulmuş qəpik pulları, düymələri və kiçik əşyaları tutaraq drenaj nasosunun pərvanəsini zədələnməkdən qoruyur....
11 Avqust 2026, 14:17
Sükanın titrəməsi nəyin əlamətidir? – Balans, yoxsa disk əyilməsi?
Avtomobil idarə edərkən sükanın titrəməsi və ya əldə narahatlıq yaradan tərəddüdlərin hiss olunması sürücülərin ən çox qarşılaşdığı texniki problemlərdən biridir. Xüsusilə müəyyən bir sürət həddinə çatdıqda sükanda baş verən bu vibrasiya yalnız sürüş rahatlığını pozmur, eyni zamanda nəqliyyat vasitəsinin idarəetmə təhlükəsizliyinə də ciddi təhdid yaradır. Bir çox avtomobil sahibləri bu halın səbəbini sadə təkər balansında görsələr də, problem hər zaman bu qədər bəsit olmaya bilər və disklərin əyilməsi, asqı sisteminin yeyilməsi kimi daha dərin xətaların xəbərçisi ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, sükanın titrəməsinə yol açan ən yayğın və birinci səbəb təkərlərin balansının pozulmasıdır. Əgər vibrasiya xüsusilə saatda 80-120 kilometr sürət...
11 Avqust 2026, 14:00
Yumurta qabığının rəngi keyfiyyətə təsir edir? – Ağ və qəhvəyi yumurta haqqında yanlış mif
Marketlərin vər mağazaların piştaxtalarında yan-yana düzülən ağ vər qəhvəyi yumurtalar arasında seçim edərkən bir çox alıcı tamamilə yanlış olan köhnə bir mifi əsas götürür. İstehlakçılar arasında qəhvəyi yumurtaların daha təbii, kənd şəraitində yetişdirilmiş, qida dəyəri yüksək və ya qabığının daha bərk olması ilə bağlı yanlış fikir formalaşıb. Bu cür yanaşma qəhvəyi yumurtaların qiymətinin bəzən daha baha olması ilə birləşdikdə alıcılarda keyfiyyət fərqi təəssüratı yaradır. Lakin quşçuluq mütəxəssisləri və qida ekspertləri bildirirlər ki, yumurta qabığının rənginin onun keyfiyyəti, dadı vər ya tərkibindəki vitamin dəyəri ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.Citypost.az xəbər verir ki, yumurta qabığının ağ vər ya qəhvəyi olması tamamilə toyuğun...
11 Avqust 2026, 09:11
Yuxuda eyni ssenarini dəfələrlə görmək: Şüuraltının ötürdüyü mesajlar
Bəzən insan illər ərzində tamamilə eyni yuxunu, yaxud eyni süjet xəttinə malik oxşar ssenariləri təkrar-təkrar görür. Yüksəklikdən yıxılmaq, imtahana gecikmək, kimsədən qaçmaq, dişlərin tökülməsi və ya tanıdığı bir məkanı fərqli formada görmək kimi təkrarlanan yuxular sadəcə təsadüfi xəyallar deyildir. Neyropsixoloqlar və psixoanalitiklər bildirirlər ki, təkrarlanan yuxular (rekurrent yuxular) şüuraltının həll olunmamış daxili münaqişələrə, basdırılmış emosiyalara və həyatdakı stress faktorlarına diqqət çəkmək üçün istifadə etdiyi ən güclü siqnal mexanizmidir.Həyatda yaşanan kəskin stres, peşmançılıq, travma və ya qərarsızlıq şüurlu zehin tərəfindən tam emal edilmir. İnsan bu hisslərdən qaçmağa çalışdıqda gərginlik şüuraltı səviyyəyə keçir. Yuxunun REM fazasında beyin həmin basdırılmış emosiyanı simvollara və obrazlara...
10 Avqust 2026, 20:35
Qışdan çıxmış avtomobilin texniki baxışı: Mütləq dəyişməli olan 3 maye
Şaxtalı hava şəraiti, temperaturun kəskin tərəddüdləri və yollara səpilən duz-qum qarışığı avtomobilin qovşaqları üçün ciddi sınaq dövrüdür. Qış aylarında ağır istismar rejimində çalışan nəqliyyat vasitələri yazın gəlişi ilə mütləq profilaktik baxışdan keçirilməlidir. Avto-servis ekspertləri bildirirlər ki, qışdan çıxan avtomobildə mühərrikin və əsas sistemlərin çalışmasını təmin etmək, eləcə də gözlənilməz xərclərin qarşısını almaq üçün 3 kritik mayenin vəziyyətini yoxlamaq və ehtiyac olduqda onları dərhal dəyişmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, qışda mühərrikin tez-tez soyuq halda işə salınması, qısa məsafəli sürüşlər və yanacağın tam yanmaması nəticəsində mühərrik yağı sürətlə öz viskozluğunu (özülülüyünü) və qoruyucu xassələrini itirir. Yağın tərkibinə kondensat suyu və yanacaq qalıqları...
10 Avqust 2026, 20:11
