Tural İrfan: ABŞ özünü supergüc hesab edir, lakin...

Lütf içində qəhr, qəhr içində lütf əta etmək ilahi hikmətdəndir. Dini inanca görə ilkin mənada yağış rəhmətdir. Lakin bəzən bu rəhmətin içində lənət də gələ bilir. Necə ki, Nuh tufanı da rəhmət adlandırdığımız yağışla başladı. Yaxud xəbərdarlıq, ibrət, ilahi mesaj təbiət hadisələri vasitəsilə əyan olub bəyan edilir.

İnsan bəzən hər şeyə qadir olduğunu düşünür, eqosu yerə - göyə sığmır. Amma evini sel basanda çarəsizcə boynunu bükür. Bu, ilahi mesajdır. Nüvə bombası atmadan, silah işlətmədən Yerin sahibi suyun miqdarını bir azca artırır.

ABŞ özünü supergüc hesab edir. Lakin tsunamilər, zəlzələlər qarşısında Fələstin körpələrindən daha aciz duruma düşür. Lut qövmü dövrünün bütün nailiyyətlərinə sahib idi. Dünyanın elə bir ləzzəti yox idi dadmamış olsunlar. Həmçinin bu qövm homoseksualizmin ali təntənəsini yaşayırdı. Pompey vulkanı sayaq bir püskürmə baş verdi, adamlar elə zina etdiyi pozada quruyub daşa döndülər. Bu, lütf içində qəhr idi. 

İnsan həm nankor, həm də namərd, etibarsızdır. Quranda Həqq - təala bunu xüsusi eyhamla açıq şəkildə ifadə edir. Buyurur ki, insan dənizdə qərq olmaq üzrə olarkən Allaha söz verər, iman edər, peşman olar, bir daha nankorluq etməyəcəyinə dair yalvarar. Amma xilas olduqdan sonra yenə fəsad törədər, namərdlik edər...

Bəzən də birinə müsibət üz verər. Bunu haqsızlıq sanıb Allaha üsyan edər. Sonra məlum olar ki, bu müsibətin içində ilahi lütf varmış. Bu da qəhr içində lütfdür.

Kainatın nizamı, idarəsi təkcə fiziki qanunlara tabe deyil. Hikmət, yəni batini mahiyyəti və əsl səbəbi insana aydın olmayan mizan, meyarlarla ifadə və idarə olunur. Zahirən dolaşıq, qarmaqarışıq görünən bu reallıq mənəvi mahiyyəti ilə yanaşı fiziki qanunauyğunluqla çulğalaşır. Bu həqiqəti yalnız fizika qanunları ilə anlamaq, aşmaq mümkün deyildir. Təkcə fəlsəfə ilə də açmaq mümkün olmur. Çünki hadisələrin yalnız ilkin müəllifinə məxsus ssenarisi var ki, onu elmə məlum olan heç bir ölçü ilə ölçmək mümkün deyil. Pərdənin o biri üzü, hadisələrin batini yalnız ehtimallarla yozula bilir. Quran mayakı ilə yola çıxdıqda isə bunu bəsit formada izah etmək üçün Xızır və Musanın əhvalatı təqdim olunur. Quran o dövrün insanının ağıl, qavrama səviyyəsinə uyğun xitab etdiyi üçün hikmətin mahiyyətini bir əhvalatı nəql etməklə verir:

Hadisələrin alt qatı, batini mahiyyəti və səbəbləri haqda elm verilmiş Xızır Musa ilə dəniz səyahəti zamanı bir gəmini səbəbsiz yerə deşir, bir uşağı günahsız yerə öldürür və xarabalıq yerdə uçuq divarı bərpa edir. Musa haqlı olaraq ona etiraz edir. Çünki hadisələr zahiri baxımdan məsuliyyət yaradırdı və peyğəmbərlərə yaraşmayan günah əməllər idi. Fəqət Xızır sonda izah edir: kiçik gəmi kasıb yaxud yetim adamlara məxsus idi. Bölgənin hakimi müharibə tədarükünə görə bütün salamat gəmi, qayıqları sahiblərinin əlindən almaq üçün göstəriş vermişdi. Bu şəxslərin malının əldən çıxmaması üçün Xızır bu əməlini belə izah etdi. Uşaq da böyüyüb yer üzündə böyük fəsad törədəcəyi, hətta valideynlərini də azdıracağı üçün öldürüldü. Bərpa edilən hasarın isə bir neçə yetim uşağa məxsus olan ərazi olduğunu izah edir. Çünki orada ata-babalarından qalma xəzinə dəfn olunub, uşaqlar böyüyüb ona sahib olana qədər qorunması vacib idi...

Hətta baş verən hadisələr təkcə bir gizli hikmətə dayanmır, iç-içə, bir-birinə bağlı şəkildə bir neçə səbəbə əsaslanır. İnsan isə bu səbəb-hikmətlərin heç birinə agah deyil. Yalnız zahiri görüntüsünə görə qiymət verir, məsuliyyət tətbiq edir.

Tural İrfan

Milli Cəbhə Partiyası sədrinin müavini, siyasi şərhçi 

Həmçinin oxuyun

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu

Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"   

Ali Məhkəmə Rauf Aslanovun “bazar”ını bağladı