APOE4 geni və estrogen itkisi Alzheimer riskinə necə təsir edir?   

Son illərdə aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki, Alzheimer xəstəliyinin yaranmasında genetik faktorlarla hormonal dəyişikliklərin qarşılıqlı təsiri mühüm rol oynayır. Xüsusilə qadınlarda menopoz dövründə baş verən hormonal dəyişikliklər beyin sağlamlığına təsir göstərə bilər.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, estrogen hormonu yalnız reproduktiv sistem üçün deyil, həm də beyin fəaliyyətinin qorunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu hormon neyronlar arasında əlaqələrin saxlanılmasına, yaddaş funksiyalarının dəstəklənməsinə və beyin hüceyrələrinin zədələnmədən qorunmasına kömək edir. Estrogenin azalması isə bəzi qadınlarda diqqət zəifliyi, unutqanlıq, düşüncə prosesinin ləngiməsi və "beyin dumanlanması" kimi tanınan simptomların meydana çıxmasına səbəb ola bilər.

Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqələndirilən ən mühüm genetik risk faktorlarından biri isə APOE4 genidir. Bu genin daşıyıcısı olan şəxslərdə Alzheimer xəstəliyinin inkişaf ehtimalı digər insanlarla müqayisədə daha yüksək hesab olunur.

Araşdırmalar göstərir ki, xüsusilə erkən menopoz yaşayan və APOE4 genini daşıyan qadınlarda estrogen səviyyəsinin sürətlə azalması beyində Alzheimerlə əlaqəli biomarkerlərin daha erkən ortaya çıxmasına səbəb ola bilər.

Nevroloqlar bildirirlər ki, erkən menopoz nəticəsində yaranan hormonal dəyişikliklər bəzi hallarda yaddaş və idrak funksiyalarında nəzərəçarpacaq dəyişikliklərlə müşayiət olunur. Bu səbəbdən belə qadınların beyin sağlamlığına daha diqqətlə yanaşması tövsiyə edilir. Xüsusilə ailəsində Alzheimer və ya digər demensiya xəstəlikləri olan şəxslər risk qrupuna daxil ola bilərlər.

Həmçinin oxuyun

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu

Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"   

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bəzi hallarda menopozun erkən mərhələlərində həkim nəzarəti altında tətbiq edilən hormon əvəzedici terapiya beyin sağlamlığının qorunmasına müsbət təsir göstərə bilər. Bununla belə, hormon terapiyasının hər bir pasiyent üçün uyğun olub-olmaması fərdi qaydada qiymətləndirilməlidir. Yaş, yanaşı xəstəliklər, ailə anamnezi və digər risk faktorları nəzərə alınmadan belə müalicəyə başlamaq düzgün deyil.

Əgər ətrafınızda erkən menopoz keçirmiş qadınlarda unutqanlıq, diqqət pozğunluğu, qərarvermədə çətinlik, gündəlik işlərə fokuslanmada problem və ya "beyin dumanlanması" kimi əlamətlər müşahidə olunursa, bu simptomları sadəcə yaşla əlaqələndirib diqqətdən kənarda qoymaq olmaz. Belə hallarda vaxtında nevroloji müayinə və beyin sağlamlığının monitorinqi gələcək risklərin qiymətləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Həkimlər vurğulayırlar ki, Alzheimer xəstəliyinin qarşısını tam almaq hər zaman mümkün olmasa da, risk faktorlarının erkən müəyyənləşdirilməsi, sağlam həyat tərzi, fiziki aktivlik, zehni məşqlər və mütəmadi tibbi nəzarət xəstəliyin inkişaf sürətini azaltmağa və beyin sağlamlığını daha uzun müddət qorumağa kömək edə bilər.

Əli