Təyyarə okeanın üzərində olarkən təcili eniş etməli olsa nə baş verir?
Maraqlı 02 İyun 2026, 10:40
308
Bir çox insan düşünür ki, təyyarələr okeanların üzərindən uçarkən hər hansı nasazlıq baş versə, pilotların enmək üçün heç bir seçimi olmur. Əslində isə beynəlxalq aviasiyada bu cür vəziyyətlər üçün xüsusi qaydalar və əvvəlcədən planlaşdırılmış marşrutlar mövcuddur.
Citypost.az-ın məlumatına görə, uzaqmənzilli reyslər, xüsusilə Atlantik və Sakit okean üzərindən həyata keçirilən uçuşlar elə planlaşdırılır ki, mümkün qədər ehtiyat hava limanlarına yaxın marşrutlardan istifadə edilsin. Pilotlar uçuş boyunca təyyarənin mövqeyini, hava şəraitini və yaxınlıqdakı alternativ hava limanlarını daim nəzarətdə saxlayırlar.
Okean üzərindəki uçuşlarda fövqəladə hallar üçün istifadə edilən bir sıra strateji hava limanları və hərbi aerodromlar mövcuddur. Bunlardan bəziləri adi sərnişinlər tərəfindən çox tanınmasa da, beynəlxalq aviasiya sistemində mühüm rol oynayır. Məsələn, Atlantik okeanının ortalarına yaxın yerləşən Azor adalarındakı Lajes Air Base uzun illərdir ki, transatlantik uçuşlar üçün vacib ehtiyat eniş məntəqələrindən biri hesab olunur.
Bu barədə ən məşhur hadisələrdən biri 2001-ci ildə baş verib. Air Transat şirkətinə məxsus sərnişin təyyarəsində yanacaq sızması yaranmış, nəticədə mühərriklər fəaliyyətini dayandırmışdı. Pilotlar təxminən 19 dəqiqə ərzində mühərriksiz şəkildə təyyarəni süzərək idarə etmiş və nəticədə Lajes hərbi hava bazasına uğurlu eniş həyata keçirmişdilər. Hadisə aviasiya tarixinin ən uğurlu fövqəladə enişlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Bəs əgər yaxınlıqda heç bir hava limanı yoxdursa nə baş verir?
Müasir sərnişin təyyarələri mühərriklərini itirsələr belə dərhal yerə düşmürlər. Onlar müəyyən məsafəni süzərək qət edə bilirlər. Məsələn, iri sərnişin təyyarələri hər 1 kilometr hündürlük üçün orta hesabla 15-20 kilometr məsafə qət etmək qabiliyyətinə malikdir. Bu isə pilotlara uyğun eniş məntəqəsi tapmaq üçün əlavə vaxt qazandırır.
Həmçinin oxuyun
“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ
Buqələmun - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?
Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu
Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"
Ən son variant kimi isə suya məcburi eniş – aviasiyada "ditching" adlandırılan prosedur tətbiq oluna bilər. Belə hallarda ekipaj sərnişinləri əvvəlcədən hazırlayır, xilasedici jiletlər geyindirilir və təyyarə mümkün qədər nəzarətli şəkildə su səthinə endirilir. Tarixdə bunun ən uğurlu nümunələrindən biri 2009-cu ildə US Airways Flight 1549 emergency landing hadisəsi olub. Pilot təyyarəni Hudson çayına endirərək göyərtədə olan bütün insanların həyatını xilas etmişdi.
Aviasiya mütəxəssislərinin fikrincə, okean üzərində uçuşlar sərnişinlərə riskli görünsə də, bu marşrutlar ən xırda detallara qədər planlaşdırılır. Pilotlar xüsusi hazırlıq keçir, təyyarələr isə ehtimal olunan bütün fövqəladə vəziyyətlər nəzərə alınaraq istismar edilir. Buna görə də okean üzərində uçuş zamanı nasazlıq baş verməsi avtomatik olaraq fəlakət demək deyil. Müasir aviasiya sistemləri və təhlükəsizlik prosedurları belə vəziyyətlərdə sərnişinlərin təhlükəsizliyini maksimum səviyyədə təmin etməyə yönəlib.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dəvələrin qum fırtınalarına qarşı heyrətamiz müdafiə sistemi
Dəvələr min illərdir ki, dünyanın ən sərt iqlim şəraitlərindən biri olan səhralarda yaşayırlar. Bu heyvanların isti hava, uzunmüddətli susuzluq və güclü qum fırtınalarına dözümlü olması təsadüfi deyil. Onların orqanizmi səhra şəraitinə uyğunlaşmış bir sıra xüsusi anatomik və fizioloji xüsusiyyətlərə malikdir. Bu xüsusiyyətlərdən biri də burun quruluşudur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, dəvələrin burun dəlikləri digər heyvanlardan fərqli olaraq xüsusi elastik quruluşa malikdir. Güclü qum fırtınaları zamanı onlar burun dəliklərini daralda və ya demək olar ki, tamamilə bağlaya bilirlər. Bu mexanizm havada uçuşan qum hissəciklərinin tənəffüs yollarına daxil olmasının qarşısını alır. Beləliklə, dəvələr nəfəs almaqda çətinlik çəkmədən həyat fəaliyyətlərini davam...
02 İyun 2026, 09:43
Məqsədi sonradan müəyyənləşən bina: Heydər Əliyev Sarayının maraqlı tarixi
Bu gün Azərbaycanın ən möhtəşəm mədəniyyət məkanlarından biri hesab edilən və minlərlə tamaşaçını qəbul edən Heydər Əliyev Sarayının tikintisi ətrafında maraqlı məqamlar var. Maraqlıdır ki, Bakının mərkəzində ucaldılan bu nəhəng binanın inşasına başlanarkən onun hansı məqsədlə istifadə ediləcəyi tam dəqiqləşdirilməmişdi.Citypost.az-ın məlumatına görə, sarayın yerləşdiyi ərazi XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Çar Rusiyası dövründə Piotr meydanı kimi tanınırdı. Sovet hakimiyyəti illərində isə burada müxtəlif obyektlər fəaliyyət göstərib. Bir müddət ərazidə Tilman adına klub, eləcə də tütün fabriki yerləşib. Sonralar paytaxtın mərkəzində daha möhtəşəm və müasir bir tikilinin inşası gündəmə gəlib.1960-cı illərdə həmin ərazidə böyük ictimai bina tikilməsi barədə qərar...
02 İyun 2026, 08:41
“Cayıl” sözü Bakı danışığında nə deməkdir? – Yerli şivədə sosial rol ifadəsi
Bakı və Abşeron bölgəsinin canlı danışıq dilində bəzi sözlər ədəbi dildəki mənasından tam fərqli məna qazanır və gündəlik ünsiyyətdə daha çox sosial münasibətləri ifadə edir. Bu sözlərdən biri də “cayıl” ifadəsidir. Çox insan bu sözü eşidəndə ədəbi dildəki “cahil” sözü ilə qarışdırsa da, Bakı ləhcəsində onun mənası tamamilə fərqlidir.Citypost.az-ın məlumatına görə, yerli danışıqda “cayıl” adətən savadsızlıq və ya məlumatsızlıq mənasında işlədilmir. Əksinə, bu söz daha çox “ara adamı”, “iş bilən”, “sözü keçən”, “problem həll edən”, “insanlar arasında körpü rolunu oynayan” şəxs mənasında istifadə olunur. Yəni “cayıl adam” dedikdə, bir işin düzəlməsində vasitəçilik edən, kiminsə problemini yoluna qoyan, xeyir-şər işlərində aktiv olan,...
01 İyun 2026, 10:56
Kaktuslar və ya “tikanlı əncir” – sadəcə dekorasiya deyil
Kaktuslar çox vaxt evlərdə və bağlarda yalnız dekorativ bitki kimi yetişdirilir. Onların “çətin baxımlı” və “səhra bitkisi” kimi tanınması da bu yanaşmanı gücləndirir. Amma əslində bəzi kaktus növləri təkcə görünüşü ilə deyil, həm də verdiyi meyvələrlə olduqca dəyərlidir.Citypost.az xəbər verir ki, bu növlərdən ən məşhuru “tikanlı əncir” (prickly pear) kimi tanınan kaktus meyvəsidir. Xaricdən baxıldıqda olduqca sərt və qoruyucu bir quruluşa malikdir. Üzəri çox xırda, gözlə çətin görünən tikanlarla örtülür və bu səbəbdən diqqətsiz toxunuş zamanı dərini asanlıqla zədələyə bilər. Lakin diqqətlə təmizləndikdən sonra iç hissəsi tamamilə fərqli bir görünüş ortaya çıxarır.Meyvənin içi yumşaq, sulu və təbii şirinliyə malik olur....
01 İyun 2026, 09:57
Bayıl İstintaq Təcridxanası – Bakının mərkəzində gizlənən yüzillik həbsxana tarixi
Bakının ən tanınmış və ən çox müzakirə olunan keçmiş cəza müəssisələrindən biri olan Bayıl istintaq təcridxanası uzun illər paytaxtın hüquq-mühafizə və penitensiar sistemində xüsusi yer tutub. Bu kompleks təkcə bir həbsxana deyil, həm də şəhərin sosial və siyasi tarixinin müxtəlif mərhələlərinə şahidlik etmiş mühüm bir məkandır.Citypost.az xəbər verir ki, məlumata görə, bu ərazidə ilk tikililər XIX əsrin əvvəllərində, təxminən 1820-ci illərdə hərbi məqsədlərlə inşa edilən qazarmalar kimi salınıb. Sonrakı dövrlərdə, xüsusilə 1888-ci ildən etibarən həmin binaların funksiyası dəyişdirilərək qapalı tipli istintaq təcridxanasına çevrilib. Zaman keçdikcə bu kompleks genişləndirilib və ilkin 400 nəfərlik nəzərdə tutulmuş imkan 1000–1500 nəfərlik böyük həbs müəssisəsinə...
01 İyun 2026, 08:58
Şəffaf başlı “bareleya” balığı – Okeanların ən qəribə canlılarından biri
Okeanların ən qeyri-adi canlılarından biri hesab olunan bareleya balığı (Barreleye fish) dərin dənizlərin sirli sakinlərindən biridir. Citypost.az xəbər verir ki, bu balığın ən diqqətçəkən xüsusiyyəti isə tamamilə şəffaf baş quruluşuna sahib olmasıdır.İlk dəfə 1939-cu ildə Sakit, Hind və Atlantik okeanlarının dərin, mülayim sularında aşkarlanan bu kiçik canlı təxminən 15 sm uzunluğundadır və əsasən 600–800 metr dərinlikdə, günəş işığının demək olar ki, çatmadığı qaranlıq zonalarda yaşayır.Onun ən maraqlı xüsusiyyəti şəffaf başının içərisində görünən yaşıl rəngli parlaq strukturlardır. Bunlar əslində balığın gözləridir. Bu gözlər xüsusi şəkildə yuxarı istiqamətə yönəlmiş vəziyyətdə yerləşir və balığa dənizin səthindən gələn zəif işıq siqnallarını izləməyə imkan verir.Mütəxəssislərin izahına...
29 May 2026, 11:10
