Dəvələrin qum fırtınalarına qarşı heyrətamiz müdafiə sistemi  

Dəvələr min illərdir ki, dünyanın ən sərt iqlim şəraitlərindən biri olan səhralarda yaşayırlar. Bu heyvanların isti hava, uzunmüddətli susuzluq və güclü qum fırtınalarına dözümlü olması təsadüfi deyil. Onların orqanizmi səhra şəraitinə uyğunlaşmış bir sıra xüsusi anatomik və fizioloji xüsusiyyətlərə malikdir. Bu xüsusiyyətlərdən biri də burun quruluşudur.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, dəvələrin burun dəlikləri digər heyvanlardan fərqli olaraq xüsusi elastik quruluşa malikdir. Güclü qum fırtınaları zamanı onlar burun dəliklərini daralda və ya demək olar ki, tamamilə bağlaya bilirlər. Bu mexanizm havada uçuşan qum hissəciklərinin tənəffüs yollarına daxil olmasının qarşısını alır. Beləliklə, dəvələr nəfəs almaqda çətinlik çəkmədən həyat fəaliyyətlərini davam etdirə bilirlər.

Araşdırmalar göstərir ki, dəvələrin burnu yalnız qumdan qorunmaq funksiyasını daşımır. Burun daxilində yerləşən mürəkkəb qişalar nəfəsvermə zamanı orqanizmdən xaric olan su buxarının bir hissəsini yenidən tutaraq bədənə qaytarır. Bu xüsusiyyət susuzluğun hökm sürdüyü səhra şəraitində su itkisinin minimuma endirilməsinə kömək edir. Məhz buna görə də dəvələr digər heyvanlarla müqayisədə daha uzun müddət susuz qala bilirlər.

Dəvələrin səhra şəraitində yaşamasını təmin edən digər maraqlı xüsusiyyətlər də var. Onların ikiqat və uzun kirpikləri gözləri qumdan qoruyur. Qulaqlarının içərisində yerləşən sıx tüklər isə qum hissəciklərinin qulaq yollarına daxil olmasının qarşısını alır. Geniş və yastı ayaqları quma batmadan hərəkət etməyə imkan verir.

Hətta bədən temperaturunu geniş diapazonda dəyişə bilmələri sayəsində həddindən artıq tərləmənin qarşısı alınır və su itkisi azalır.

Bioloqlar hesab edirlər ki, dəvə təbiətdə ən mükəmməl uyğunlaşma nümunələrindən biridir. Onun hər bir orqanı yaşadığı mühitin çətinliklərinə uyğun formalaşıb. Bu səbəbdən də dəvələr minilliklər ərzində insanların səhra səfərlərində ən etibarlı köməkçilərindən biri olub.

Həmçinin oxuyun

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu

Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"   

İslam alimləri isə dəvənin yaradılışındakı bu incəliklərin insanı düşünməyə sövq etdiyini bildirirlər. Qurani-Kərimdə də insanların diqqəti məhz bu canlıya yönəldilir. Qurani-Kərimnin 17-ci ayəsində buyurulur:

"Məgər onlar dəvəyə baxmırlarmı, necə yaradılmışdır?"

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, müasir elm dəvənin bədən quruluşunu araşdırdıqca onun səhra həyatına nə qədər mükəmməl uyğunlaşdırıldığını daha aydın şəkildə ortaya qoyur. Burun dəliklərinin bağlana bilməsi, su itkisini azaltması, göz və qulaqların xüsusi müdafiə sistemi ilə təchiz olunması bu heyvanın ən ekstremal təbii şəraitlərdə belə yaşaya bilməsinin əsas səbəblərindəndir.

Bu baxımdan dəvə təkcə səhra heyvanı deyil, həm də təbiətin ən maraqlı və ən yaxşı uyğunlaşmış canlılarından biri hesab olunur. Onun hər bir xüsusiyyəti canlı aləmin nə qədər mürəkkəb və heyrətamiz olduğunu göstərən nümunələrdən biridir.

Yusif