Öd kisəsində daş varsa, mütləq əməliyyat olunmalıdır? – Həkimlərdən AÇIQLAMA

Öd kisəsində daş aşkarlanması kifayət qədər geniş yayılmış problemlərdən biridir. Bəzi insanlar bu diaqnozu təsadüfən, ultrasəs müayinəsi zamanı öyrənir, bəzilərində isə xəstəlik uzun müddət müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərir. Ağızda acılıq, mədədə ağırlıq və diskomfort, ürəkbulanma, qusma, qarın nahiyəsində ağrı, dərinin və gözlərin saralması kimi əlamətlər isə artıq öd yolları və həzm sistemi ilə bağlı problemin araşdırılmasını tələb edə bilər.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, öd kisəsində daşın olması ilə xəstəliyin klinik gedişini bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. Xüsusilə təkrarlanan ağrı tutmaları olan, ürəkbulanma və qusma ilə müşayiət edilən və ya daşın öd yollarına düşməsinə dair əlamətləri meydana çıxan xəstələrdə məsələ daha ciddi qiymətləndirilməlidir. Öd kisəsi qaraciyərin hazırladığı ödü saxlayan və lazım olduqda onikibarmaq bağırsağa ötürən orqandır. Öd kisəsində daşlar əmələ gəldikdə onların bir qismi uzun müddət heç bir simptom yaratmaya bilər. Lakin daş öd kisəsinin çıxışını və ya öd yollarını tutduqda ağrı və digər ağırlaşmalar meydana çıxa bilər. Bu səbəbdən problemin yalnız “daş var” və ya “daş yoxdur” şəklində qiymətləndirilməsi düzgün yanaşma deyil.Ən çox rast gəlinən əlamətlərdən biri qarının yuxarı hissəsində, xüsusilə sağ qabırğaaltı nahiyədə yaranan ağrıdır. Bu ağrı bəzən tutma şəklində olur, uzun müddət davam edə və kürəyə və ya sağ çiyinə yayıla bilər. Ürəkbulanma və qusma da belə tutmaları müşayiət edə bilər. Ağrı güclü olduqda xəstə hətta təcili tibbi yardıma müraciət etmək məcburiyyətində qala bilər.

Daha ciddi vəziyyətlərdən biri isə daşın öd kisəsindən çıxaraq ümumi öd axarına düşməsidir. Bu zaman ödün normal axını pozula bilər. Öd axarının tutulması nəticəsində qanda bilirubinin səviyyəsi yüksələ və dəridə, eləcə də gözlərin ağında saralma yarana bilər. Sidiyin rənginin tündləşməsi və nəcisin rənginin açılması da öd axınının pozulması ilə əlaqəli ola bilər. 

Öd yollarının tutulması yalnız sarılıqla məhdudlaşmaya bilər. Daş ümumi öd axarında qaldıqda xolangit, yəni öd yollarının infeksiyası və iltihabı inkişaf edə bilər. Bundan başqa, daşın mədəaltı vəzin axacağına təsir göstərməsi nəticəsində kəskin pankreatit də yarana bilər. Bu ağırlaşmalar artıq təcili tibbi qiymətləndirmə və müalicə tələb edən vəziyyətlərdir. 

Mütəxəssislər bildirirlər ki, öd kisəsində daş aşkarlandıqda ilk növbədə xəstənin şikayətləri, daşların ölçüsü və sayı, öd kisəsinin vəziyyəti, öd yollarının vəziyyəti və mümkün ağırlaşmalar qiymətləndirilməlidir. Bunun üçün ultrasəs müayinəsi və lazım gəldikdə qan analizləri, əlavə görüntüləmə müayinələri və digər diaqnostik üsullardan istifadə olunur. Xüsusilə simptomatik öd daşı xəstəliyində, yəni daşlar təkrarlanan ağrı və digər şikayətlərə səbəb olduqda, öd kisəsinin cərrahi yolla çıxarılması – xolesistektomiya – əsas müalicə üsullarından biri hesab olunur. Müasir praktikada bu əməliyyat çox vaxt laparoskopik üsulla həyata keçirilir. Burada mühüm bir məqam da ondan ibarətdir ki, “öd kisəsində daş aşkarlandısa, hər bir halda dərhal əməliyyat olunmalıdır” fikri bütün xəstələrə eyni formada tətbiq edilmir. Təsadüfən aşkarlanan və heç bir simptom yaratmayan öd kisəsi daşlarında, xüsusi risk faktoru yoxdursa, hər zaman əməliyyat tələb olunmaya bilər. Lakin simptomlar və ya ağırlaşmalar meydana çıxıbsa, müalicə taktikasını gecikdirməmək vacibdir. 

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Bəzi hallarda isə əsas problem artıq yalnız öd kisəsinin özündə olmur. Daş ümumi öd axarına düşübsə, onun çıxarılması üçün endoskopik müdaxilə, məsələn ERCP tələb oluna bilər. Bundan sonra öd kisəsinin çıxarılması məsələsi də həkim tərəfindən qiymətləndirilir. 

Mütəxəssislər həmçinin qeyd edirlər ki, xəstələrin “əməliyyatdan sonra bütün problemlərim tamamilə yox olacaq” düşüncəsi də doğru deyil. Öd kisəsi çıxarıldıqdan sonra insan normal həyatına davam edə bilər, lakin əvvəldən mövcud olan digər həzm sistemi problemləri ayrıca qiymətləndirilməlidir. Çünki mədə, qida borusu, bağırsaqlar, qaraciyər və mədəaltı vəzlə bağlı problemlərin hamısını öd kisəsindəki daşla əlaqələndirmək olmaz.Bu səbəbdən ağızda davamlı acılıq, təkrarlanan qarın ağrısı, ürəkbulanma və qusma kimi əlamətləri uzun müddət gözlətmək və yalnız ağrıkəsici qəbul etməklə problemi aradan qaldırmağa çalışmaq düzgün deyil. Xüsusilə gözlərin ağında və dəridə saralma, yüksək hərarət, güclü və davamlı qarın ağrısı, təkrar qusma kimi əlamətlər meydana çıxarsa, təcili tibbi qiymətləndirmə lazımdır. Öd yollarının tutulması və infeksiyası ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. 

Beləliklə, öd kisəsində daş aşkarlanması laqeyd yanaşılmalı problem deyil. Lakin müalicə qərarı yalnız daşın mövcudluğuna görə deyil, xəstənin şikayətləri, klinik vəziyyəti və ağırlaşma riskləri nəzərə alınaraq verilməlidir. Simptomatik daşlarda cərrahi müalicə çox vaxt əsas seçimdir, simptomsuz daşlarda isə müşahidə kifayət edə bilər. Ən doğru qərar isə müayinələrin nəticələri əsasında cərrah və ya müvafiq mütəxəssis tərəfindən verilməlidir.

Yusif