Hepatit B və C yoluxucudurmu? – İnfeksionist AÇIQLADI

Hepatit deyəndə bir çox insanın ağlına ilk olaraq eyni xəstəlik gəlir. Halbuki hepatit A, B və C müxtəlif virusların yaratdığı infeksiyalardır və onların insandan insana keçmə yolları bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Xüsusilə hepatit A-nın qida və su vasitəsilə yayılması ilə bağlı məlumatlılıq daha çox olsa da, hepatit B və C-nin necə yoluxması barədə cəmiyyətdə hələ də müxtəlif yanlış təsəvvürlər mövcuddur.

İnfeksionist Vasif Əliyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, hepatit B və C də yoluxucu xəstəliklərdir, lakin bu virusların ötürülmə mexanizmləri hepatit A-dan fərqlidir. Onun sözlərinə görə, hepatit A əsasən çirkli su və qida, həmçinin yoluxmuş şəxslə müəyyən yaxın təmaslar vasitəsilə yayıldığı halda, hepatit B və C-də əsas diqqət qan və digər bioloji mayelərlə təmasa yönəlməlidir.

“Hepatit A yoluxucudur, amma hepatit B və C necə? Onlar da yoluxucudur. Sadəcə yoluxma yolları fərqlidir. Hepatitlər arasında ötürülmə mexanizmləri eyni deyil. Hepatit A daha çox qida və su, yəni fekal-oral yolla keçir. Hepatit B və C isə əsasən qanla əlaqəli yoluxma yollarına malikdir”, – deyə infeksionist bildirib.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, hepatit A əsasən yoluxmuş insanın nəcisində olan virusun qida və ya suya keçməsi və həmin qidanın və ya suyun qəbul edilməsi nəticəsində yayılır. Yoluxmuş şəxslə yaxın təmas da infeksiyanın ötürülməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də gigiyena, təhlükəsiz içməli su və qida təhlükəsizliyi hepatit A-dan qorunmada mühüm rol oynayır.Hepatit B-də isə vəziyyət tamamilə fərqlidir. Hepatit B virusu yoluxmuş şəxsin qanı, sperması və müəyyən digər bədən mayeləri vasitəsilə sağlam insanın orqanizminə daxil olduqda yoluxma baş verə bilər. Virus xüsusilə qanla təmas zamanı effektiv şəkildə ötürülə bilir. İynə və şpris kimi tibbi və ya inyeksiya vasitələrinin paylaşılması, steril olmayan alətlərdən istifadə, bəzi hallarda tatu və pirsinq zamanı sterilizasiya qaydalarının pozulması, həmçinin cinsi əlaqə hepatit B-nin əsas ötürülmə yolları arasındadır.

İnfeksionist qeyd edib ki, hepatit B-nin ötürülməsində qanla təmas xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Məsələn, yoluxmuş şəxsin qanı ilə çirklənmiş iynənin başqa insana batması, steril olmayan tibbi alətin istifadəsi və ya qanla təmasın dərinin bütövlüyünün pozulduğu nahiyədə baş verməsi yoluxma riski yarada bilər.

“Qan vasitəsilə keçə bilər. Qana təmas etmiş hər hansı əşyanın başqa insanda istifadəsi, xüsusilə həmin əşyanın dərini deşməsi və ya yaralaması fonunda yoluxma mümkündür. Eyni zamanda qan və ya yoluxucu bioloji mayenin selikli qişalara, məsələn gözə düşməsi də risk yarada bilər. Burada əsas məsələ virusun sağlam insanın orqanizminə daxil olmasıdır”, – deyə Vasif Əliyev vurğulayıb.

Bu baxımdan məişət təması ilə qan yolu ilə yoluxmanı bir-birindən ayırmaq vacibdir. Hepatit B-yə yoluxmuş insanla əl sıxmaq, qucaqlaşmaq, eyni süfrədə oturmaq və ya eyni qab-qacaqdan istifadə etmək adi şəraitdə yoluxma yolu hesab edilmir. CDC-nin məlumatına görə, hepatit B öskürək, asqırıq, qucaqlaşma, qida və su vasitəsilə yayılmır. Virus ağız suyunda aşkar oluna bilsə də, gündəlik təmas, məsələn öpüşmək və ya qab-qacaq paylaşmaq onun əsas ötürülmə yolu deyil.Hepatit C də yoluxucu xəstəlikdir, lakin onun əsas ötürülmə yolu hepatit B-dən müəyyən qədər fərqlənir. Hepatit C virusu əsasən yoluxmuş qan vasitəsilə yayılır. Xüsusilə steril olmayan iynə və şprislərin paylaşılması, tibbi avadanlıqların düzgün sterilizasiya edilməməsi, yoluxmuş qanla təmas və bəzi qeyri-steril tatu və pirsinq prosedurları yoluxma riski yarada bilər.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

“Hepatit C-də də əsas ötürülmə yolu qandır. Yəni yoluxmuş insanın qanı başqa bir insanın orqanizminə daxil olmalıdır. Bu, iynə batması, qanla çirklənmiş alətin dərini yaralaması və ya digər qan təması nəticəsində baş verə bilər. Cinsi yolla da keçə bilər, amma hepatit C-də bu yol hepatit B ilə müqayisədə daha az yayılmışdır”, – deyə infeksionist bildirib.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, insanın dərisinin sadəcə yoluxmuş şəxsin qanına və ya qanla təmas etmiş əşyaya toxunması avtomatik olaraq hepatit B və ya C-yə yoluxma demək deyil. Risk xüsusilə virusun dəri bütövlüyünün pozulduğu nahiyədən, iynə və ya kəsik vasitəsilə, yaxud selikli qişalardan orqanizmə daxil olması zamanı yaranır. CDC hepatit B-nin yoluxmuş qan və digər bədən mayeləri ilə zədələnmiş dəri, selikli qişa və ya dərini deşən təmaslar vasitəsilə keçə bildiyini qeyd edir. Hepatit C-də isə əsas mexanizm yoluxmuş qanın sağlam insanın orqanizminə daxil olmasıdır.Hepatit B-nin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də onun anadan uşağa keçə bilməsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, xüsusilə hepatit B-nin geniş yayıldığı bölgələrdə doğuş zamanı anadan uşağa ötürülmə mühüm yoluxma yollarından biridir. Uşaqlıq dövründə yoluxma xroniki infeksiyanın formalaşması baxımından da daha yüksək risk daşıyır. Məhz buna görə hepatit B-yə qarşı peyvənd xəstəliyin qarşısının alınmasında mühüm vasitələrdən biridir. Hepatit C-də də anadan uşağa keçmə mümkündür, lakin bu yol hepatit C-nin əsas ötürülmə mexanizmi hesab edilmir. Cinsi yolla ötürülmə də mümkündür, lakin hepatit C-də digər qan təması yolları ilə müqayisədə daha az rast gəlinir. Risk qanla təmasın baş verdiyi cinsi praktikalar zamanı arta bilər.Hepatit B və C ilə bağlı başqa mühüm məqam isə xəstəliyin bəzən uzun müddət heç bir ciddi əlamət verməməsidir. İnsan özündə virusun olduğunu bilmədən gündəlik həyatını davam etdirə və fərqində olmadan yoluxdurma riski yarada bilər. CDC də hepatit B və C infeksiyalarının bəzi hallarda simptomsuz keçə bildiyini və insanların infeksiyadan xəbərsiz ola biləcəyini bildirir.Bu səbəbdən yoluxma riski yaradan vəziyyətlə qarşılaşan insanların “heç bir əlamətim yoxdur” düşüncəsi ilə məsələni diqqətdən kənarda saxlamaması vacibdir. Xüsusilə qanla təmas, iynə batması, steril olmayan tibbi və kosmetoloji alətlərlə prosedur, tatu və pirsinq, həmçinin digər riskli təmaslar baş verdikdə həkim məsləhəti və uyğun laborator müayinələr nəzərdən keçirilməlidir.Hepatit C ilə bağlı xüsusi məqam ondan ibarətdir ki, bu virusun qarşısını alan vaksin hazırda mövcud deyil. Bununla belə, müasir antiviral müalicələr hepatit C infeksiyasının əksər hallarda sağaldılmasına imkan verir. Buna görə xəstəliyin erkən aşkarlanması mühüm əhəmiyyət daşıyır.Hepatit B üçün isə effektiv vaksin mövcuddur. Peyvənd xüsusilə infeksiyadan qorunmanın əsas vasitələrindən biridir. Bununla yanaşı, steril tibbi avadanlıqdan istifadə, iynə və şprislərin paylaşılmaması, şəxsi gigiyena vasitələrinin, məsələn ülgüc və diş fırçasının paylaşılmaması, təhlükəsiz cinsi davranış və qanla təmas zamanı qoruyucu tədbirlərin görülməsi yoluxma riskini azaltmağa kömək edir.

İnfeksionist vurğulayıb ki, hepatit B və C-nin yoluxucu olması bu xəstəlikləri daşıyan insanlardan uzaq durmaq və onları cəmiyyətdən təcrid etmək üçün səbəb deyil. Əsas məsələ xəstəliyin necə yayıldığını düzgün bilmək və riskli təmaslardan qorunmaqdır. Adi sosial münasibətlər, eyni mühitdə olmaq və gündəlik ünsiyyət hepatit B və C-nin əsas ötürülmə yolları hesab edilmir.

“İnsanlar bilməlidir ki, hepatit B və C yoluxucudur, amma onların yoluxma mexanizmləri fərqlidir. Hepatit A daha çox qida və su ilə əlaqəlidirsə, B və C-də qan və müəyyən bioloji mayelərlə təmas ön plana çıxır. Ona görə də profilaktikada steril alətlərdən istifadə, qanla təmasdan qorunmaq, riskli şəxsi əşyaları paylaşmamaq və hepatit B-yə qarşı peyvənd olunmaq mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əgər insanda riskli təmas baş veribsə, bunu gizlətmək və gözləməkdənsə, vaxtında həkimə müraciət etmək daha doğrudur”, – deyə Vasif Əliyev əlavə edib.

Beləliklə, hepatit A, B və C-nin hamısı virus mənşəli yoluxucu xəstəliklər olsa da, onların yayılma yolları eyni deyil. Hepatit A əsasən çirkli qida və su, eləcə də müəyyən yaxın təmaslar vasitəsilə yayılır. Hepatit B qan, cinsi təmas və anadan uşağa ötürülə bilər. Hepatit C isə əsasən qan yolu ilə yayılır, cinsi və anadan uşağa ötürülmə halları isə daha az rast gəlinir. Bu fərqləri bilmək həm xəstəlikdən qorunmaq, həm də hepatitə yoluxmuş insanlara qarşı əsassız qorxunun və yanlış münasibətin qarşısını almaq baxımından vacibdir.