Uşaqlıq çiyindaşımın əbədiyyətə uzanan yolu
Söz adamı 08 Sentyabr 2026, 11:07
209
Bəzi insanlar həyatdan köçür, amma ömürdən köçmürlər. Bəzi adlar var ki, illər keçdikcə yaddaşın dərinliyinə çəkilsə də, orada daha möhkəm kök salır. Elə insanlar da var ki, uşaqlıq illərinin bir parçası olmaqdan çıxıb, insanın öz xatirəsinə, öz keçmişinə, öz ömrünün ayrılmaz səhifəsinə çevrilirlər.
Mirdaməd Mirsadıq oğlu Sadıqov da mənim üçün belə insanlardan idi.
O, bu dünyadan gedəli beş il keçir. Beş il... Təqvim üçün bəlkə də sadəcə bir rəqəmdir. Amma dost itkisini yaşayan insan üçün beş il bəzən beş gün qədər yaxın, bəzən də bütöv bir ömür qədər uzaq görünür. Çünki zaman bəzi ayrılıqları sağaltmır. Əksinə, insanın qəlbində həmin adamın yerini daha aydın göstərir.
Bu gün Mirdaməd müəllimin doğum günüdür. Onun 76 yaşı tamam olmalı idi...
Amma həyatın öz qanunu var: insanın yaşı torpağın altında davam etmir, xatirələrində davam edir. Bu gün biz onun 76 yaşını başqa cür qeyd etdik. Süfrə arxasında deyil, Lahıcın müqəddəs torpağında, doğma yurdunun qoynunda, onun uyuduğu məzarın başında...
Uşaqlıq illərinin dostu, onunla eyni yolları addımlamış Baxəli kişi və İlham müəllilə birlikdə Lahıca getdik. Məzarını ziyarət etdik. Ruhuna dualar oxuduq. Sükut içində dayandıq. Elə bir sükut idi ki, sanki danışan sözlər yox, xatirələr idi...
Lahıcın qədim daş küçələri, dağların sinəsinə söykənən evləri, əsrlərin səsini qoruyub saxlayan divarları insanı istər-istəməz keçmişə aparır. Bu yerlərdə uşaqlıq xatirələri daha canlı görünür. Elə bil illər arxada qalmır, bir anın içində yenidən qayıdır.
Bir vaxtlar bu küçələrdə uşaqlıq dostları bir-birinin ardınca qaçırdı. Gülüş səsləri dağlara qarışırdı. Dünyanın dərdi-səri, ayrılığı, ölümün nə olduğu hələ bilinmirdi. Həyat qarşıda uzanan uzun və işıqlı bir yol kimi görünürdü.
O illərin çiyindaşı idi Mirdaməd.
Uşaqlıq dostluğu tamam başqa olur. Orada nə vəzifə var, nə titul, nə də şöhrət. Orada insan insandır. Dost dostdur. Bir tikə çörəyi bölmək, bir yolda birgə addımlamaq, bir sirri bölüşmək kifayətdir ki, iki insanın arasında ömürlük bağ yaransın.
Sonralar həyat bizi müxtəlif yollarla apardı. İnsan böyüdü, arzular böyüdü, məsuliyyətlər artdı. Mirdaməd isə öz yolunu elmə həsr etdi.
İqtisad elmləri doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi kimi böyük elmi zirvələrə yüksəldi. Adı elm aləmində tanındı, zəhməti qiymətləndirildi, biliyi və təcrübəsi ilə neçə-neçə insanın həyatına, düşüncəsinə təsir göstərdi.
Amma mənim yaddaşımda o, ilk növbədə titulları ilə deyil, uşaqlıq illərimin Mirdamədi kimi yaşayır.
Mənim üçün onun "professor" adından əvvəl bir adı vardı: dost.
Çünki insanı böyük edən təkcə tutduğu vəzifə, qazandığı elmi ad, yazdığı kitablar deyil. İnsan, hər şeydən əvvəl, öz insani keyfiyyətləri ilə böyük olur.
Mirdaməd Sadıqovun həyat yolu da bunu göstərdi.
O, elmə xidmət etdi, insanlara xidmət etdi, doğma yurduna bağlı qaldı. Ömrünü bilik və zəhmət üzərində qurdu. Ancaq nə qədər yüksəlsə də, uşaqlıqdan gələn o sadəliyi, doğmalığı, insanlığı unutmayan adamlardan oldu.
Bu gün onun məzarı önündə dayanarkən düşündüm: insan ömrü nə qəribədir...
Dünən yanımızda olan adam bu gün torpağın altında uyuyur. Dünən səsini eşitdiyimiz insanın səsini bu gün yalnız yaddaşımızda eşidirik. Dünən birlikdə yol getdiyimiz dostla bu gün onun məzarına gedirik.
Amma qəribə bir həqiqət də var: ölüm insanı susdura bilər, lakin onun haqqında xatirələri susdura bilməz.
Mirdaməd müəllim də bizim yaddaşımızda danışmağa davam edir.
Onu tanıyanların söhbətlərində, onunla bağlı xatirələrdə, gördüyü işlərdə, yetirmələrinin uğurlarında, doğma Lahıcın daş küçələrində və ən əsası, onu sevən insanların qəlbində...
Bu gün Baxəli kişi ilə birlikdə onun məzarı başında dayananda uşaqlıq illərimiz də sanki bizimlə idi. İki yaşlı insan bir məzarın qarşısında dayanmışdıq, amma yaddaşımızda yenidən uşağa çevrilmişdik.
Həyatın ən böyük möcüzələrindən biri də budur: insan yaşlandıqca uşaqlığına daha çox qayıdır.
Çünki ömrün sonrakı səhifələri nə qədər çoxalsa da, ilk səhifələr heç vaxt silinmir.
Mirdamədin uşaqlığı da bizim uşaqlığımızın bir parçası idi.
Bu gün onun 76 yaşını qeyd edirik. Kaş bu yaşını özü ilə birgə qeyd edə biləydik. Kaş yenə səsini eşidə, onunla söhbət edə, uşaqlıqdan danışa biləydik. Kaş "Mirdaməd, yadındadırmı?" deyə soruşanda, o da özünəməxsus təbəssümlə cavab verəydi...
Amma həyat "kaş"larla geri qayıtmır.
Qalan yalnız xatirələrdir.
Və insanın bu dünyadan özü ilə apara bilmədiyi, amma geridə qoyduğu ən böyük sərvət də elə budur — yaxşı ad, gözəl xatirə, insan sevgisi.
Mirdaməd Mirsadıq oğlu Sadıqovun ömründən də bizə belə bir sərvət qaldı.
Bu gün Lahıcda onun məzarı başında ruhuna dualar oxuyarkən bir daha əmin oldum ki, bəzi dostluqlar ölümün belə qarşısında dayanır. İnsan torpağa tapşırıla bilər, amma dostluq torpağa tapşırılmır. Xatirə torpağa tapşırılmır. Məhəbbət torpağa tapşırılmır.
Bunlar insanın qəlbində yaşayır.
Mirdaməd müəllim, əziz uşaqlıq çiyindaşım, bu gün doğum günündür.
Səni yad etdik.
Lahıcın qoynunda uyuyan müqəddəs məzarını ziyarət etdik. İlham müəllim və Baxəli kişi ilə birlikdə ruhuna dualar oxuduq. Sənin üçün ürəkdən "Allah rəhmət eləsin" dedik.
Bəlkə də bizi eşitmədin...
Amma inanmaq istəyirəm ki, ruhlar doğmalarının səsini eşidir. Çünki sevgi ilə deyilən söz heç vaxt boşluqda itib getmir.
Sənin yoxluğun ağırdır, əziz dost.
Amma sənin xatirən var.
Sənin keçdiyin şərəfli ömür yolu var.
Sənin elmi fəaliyyətin, insanlara verdiyin bilik, gördüyün xeyirxah işlər var.
Və bir də bizim uşaqlıq xatirələrimiz var...
O xatirələr ki, zamanın əli onlara toxuna bilmir.
Allah sənə rəhmət eləsin, Mirdaməd müəllim!
Ruhun şad, məkanın cənnət olsun.
Səni sevən bütün doğmalarına, əzizlərinə, yaxınlarına səbir və dözüm diləyirəm.
Sən bu dünyadan beş il əvvəl köçdün...
Amma bizim üçün hələ də o qədim Lahıc yollarında, uşaqlığımızın işıqlı səhifələrində, dostluğumuzun yaddaşında yaşayırsan.
Bəzi insanlar dünyadan köçür,
amma dostlarının qəlbindən heç vaxt köçə bilmirlər.
Sən də belə getdin, əziz dost.
Qəlbimizdə qaldın...
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Daşlara zikr edirəm - Aida Eyvazlı yazır
“Mən dünyanı addım-addım dolanmışam,Sabiriyyə, Yaqutiyyə çöllərində izim qalıb...Neçə-neçə daş kitabə yazılarda sözüm qalıb, səsim qalıb...”...Bu sətirlər mənim öz şerimdəndir. Və indi əbəs yerə xatırlamadım. Hələ çoxları kitab yaza bilməyəndə, kitab görməyəndə, sonralar isə kitabın guya “göydən endiyini “- deyəndə bizim babalarımız İltəriş Xaqan, sonra Bilgə Xaqan, Kül Təkin, Tonyukuk Xaqan daş kitabələrə tarix yazdırdılar, türkün və dünyanın yaranışının salnaməsini yazdırdılar. Özləri yox, saraylarında xəttat Yaqbu bəy var idi. Daşlara yazıları o yazırdı...Əgər biz bu gün öz elmimizi, axtarışlarımızı yalnız o yazılı kitabə daşlara yönəltsək, hər sətrin alt mənasından 7 qat taparıq. O yazılar insanlığın həyat konstitusiyası, dövləti yönətmənin qanun kitabıdır.Bəs o...
08 Sentyabr 2026, 11:04
Çiçəklər də ağladı - Əli Yusifin ŞEİRİ
Gəldim...əlimdə bir dəstə çiçək,səni gözlədimo köhnə yerdə...Sən yox idin.Çiçəklərə baxdım,boyunları bükülmüşdü,susmuşdular...sənin yoxluğunaağı deyirdilər.Bir ləçək düşdü əlimə,sanki göz yaşı idi...Çiçək də ağladı,mən də...Gözlərim yollarda qaldı,sən gəlmədin...taleyin yazılmayanbir səhifəsiymiş bu ayrılıq.Mən isəəlimdə çiçəklətək qaldım...sən gəlmədin,çiçəklər soldu,gözlərimdəsənin həsrətin qaldı.04.09.2026-cı il
05 Sentyabr 2026, 14:55
Bəlkə də, keçmiş həyatımda elə məhz Sizif olmuşam - İlahə Səfərzadənin köşəsi
Yenidən dünyaya gəlsəm, özümü hansı xüsusiyyətlərimdən tanıyardım? Bəlkə, keçmiş zamanlarda heç kimin fərqində olmadığı insanıydım? Bəlkə, sahildə tək gəzən hansısa qəmli adamın ahəstə hərəkətlə yerdən götürüb sonra əsəblə dənizə atdığı daşıydım? Ya da ola bilsin, uşaqların budaqlarına yelləncək qurub əyləndiyi ağac idim. Nə qəribədir, bir “mən”imiz olduğunu sanaraq özümüzü başqalarının bizi aldatdığından daha ustaca inandırırıq. Halbuki, təkcə film və roman xarakterlərinin gerçək bir kimliyi var. Çünki onlar yüz illər keçsə də eyni ruh və bədəndə qalacaqlar. Nə həyatdan getmirlər, nə də əziyyət çəkib yenidən gəlmirlər. Əbədi yaşam yerləri insanların şüurlarıdır. Təkcə onlar heç yerə tələsmir və sakitcə öz həyatlarını yaşayır. İnsanlarsa…“Mən...
04 Sentyabr 2026, 18:20
Tənhalığa yolçuluq - Süleyman Abdullanın şeiri
TƏNHALIĞA YOLÇULUĞUN ŞEİRİDəlilərə yol verməklə, axmaqları yola verməklə keçdi ömrümüz.Əl tutduğumuz əlimizi qopardı,əl verdiyimiz barmağımızı...Ələ saldılar mərhəmətimizdən yararlanıb,Oysa ki, avamlıq sayırlarmış biz səxavət bildiyimizi...Xainlərin işidir adam ələ vermək - dedik, -amma,ələ verdilər bizi bəhrələnib mərdliyimizdən....Dəli ol el dərdini çəksin... məsəli bizə aid deyil, dostum,biz ağlımız itənəcən ağıllı olmaq məcburiyyətindəyik...Ətraf hər cür adamla dolu,bunun gici var, bici var, kələkbazı var, fələkbazı var...Canisi, fanisi...Cəfakeşi,səfakeşi var...Şir kimi kükrəyən tülküsü,it kimi hürən çaqqalı var.Birinin aşağı tüpürməyə bığı, digərinin yuxarı tüpürməyə saqqalı var.Adam danlayan ahılı,nadanlığını çətin anlayan cahılı var...Üzünə salıb üzə duranı bir başqa dərd,düzü düzdə qoymaq üçün cürbəcür hiylə quranı bir başqa...Sözü ayda, gözü çayda olanlara bax,dillərindən əməllərinə sonsuzluqdur məsafələr.Dünyanın ən gözəl yeridir tənhalıq,qapılmaq öz içinə, çəkilmək...
04 Sentyabr 2026, 18:18
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin bilinməyən diplomatik fəaliyyəti
Bir çox adam Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevi yazıçı , dramaturq kimi tanıyır.Amma Əbdürrəhim bəy , Azərbaycan Cümhuriyyəti dövründə , Cümhuriyyətin Ararat Respublikasında diplomatik səfirimiz olub.Haqverdiyevin İrəvan quberniyası və Qars vilayətində türk müsəlman əhaliyə qarşı ermənilər tərəfindən törədilən soyqırım faktlarının Birləşmiş Dövlətlərin Ali Komissarlığına , xarici ölkələrin Qafqazdakı nümayəndəliklərinə çatdırılmasında , qaçqınların vəziyyətinin yüngülləşdirilməsində xeyli işlər görmüşdür.O dövrün mənzərəsini əks etdirən yüzlərlə sənəd Əbdürrəhim bəy Haqverdiyecin imzası ilə arxivlərdə saxlanılır.Tarixçi alim, Nazim Mustafa....
04 Sentyabr 2026, 18:16
Əliabbas Bağırov Azər Turanın kitabından yazdı
Görkəmli ədəbiyyatşünas Azər Turan mənim və düşünürəm ki, elə çoxlarının nəzərində olduqca fərqli qələmə məxsus imzadır. O yazanda ki, “Az i Ya” Sovet İttifaqında yaşayan türklərin yaddaşını bərpa etdi. Həm də rus alimlərinə izah etdi ki, böyük rus mədəniyyəti müstəqil şəkildə yaranmayıb. Onun təməlində güclü bir türk qatı var” (“Ermənilərin məşhur “Ocaq” kitabı kimə cavab olaraq yazılmışdı?”) ədəbiyyatşünasdan daha çox, ədəbiyyat tarixçisi kimi çıxış edir. Yaxud götürək (“Mən bir diriyəm, etdi məni dəfn təsadüf...”) araşdırmasını... “Sovet dövrü ədəbiyyatşünaslığı Hadinin bütün “qüsurlarını” Əli bəy Hüseynzadənin adına yazıb” Lap olsun (“Məmməd Arazın...
04 Sentyabr 2026, 17:42
