Körpələrdə ayaqla qavrama refleksi nəyi göstərir?
Maraqlı 17 İyul 2026, 10:57
479
Yeni doğulan körpələrdə müşahidə olunan bəzi reflekslər təkcə onların sağlam inkişafının göstəricisi deyil, həm də insanın təkamül tarixindən izlər daşıyır. Bu reflekslərdən biri də plantar grasp, yəni ayaqla qavrama refleksi adlanır.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, körpənin ayaq dabanına və ya ayaq barmaqlarının alt hissəsinə yüngül toxunduqda o, barmaqlarını içəri doğru bükərək sanki nəyisə tutmağa çalışır. Bu hərəkət tamamilə qeyri-iradidir və doğuşdan mövcud olan reflekslərdən biri hesab edilir.
Alimlər bu refleksi insanın təkamül keçmişi ilə əlaqələndirirlər. Onların fikrincə, milyonlarla il əvvəl yaşamış primat əcdadlarımız üçün belə refleks həyati əhəmiyyət daşıyırdı. O dövrdə balalar analarının bədənindəki tüklərdən möhkəm yapışaraq hərəkət edir, beləliklə, təhlükələrdən qorunurdular.Bu davranışı bu gün də bir çox primat növlərində müşahidə etmək mümkündür. Şimpanzilər, qorillalar və oranqutanların balaları anaları hərəkət edərkən əlləri və ayaqları ilə onların tüklərindən möhkəm yapışırlar. Bu xüsusiyyət onlara həm ağaclarda hərəkət zamanı təhlükəsiz qalmağa, həm də analarından ayrılmamağa imkan verir.İnsanlarda isə həyat tərzi tamamilə dəyişdiyi üçün bu refleks artıq əvvəlki funksiyasını itirib. Körpələr doğulduqdan sonra analarının tüklərindən yapışmağa ehtiyac duymurlar. Buna baxmayaraq, həmin refleks təkamülün bir izi kimi sinir sistemində qorunub saxlanılıb. Biologiyada belə xüsusiyyətlər vestigial, yəni əvvəlki funksiyasını böyük ölçüdə itirmiş, lakin hələ də mövcud olan əlamətlər hesab olunur.
Pediatrlar bildirirlər ki, plantar grasp refleksi yeni doğulan körpələrdə tamamilə normal haldır və onların sinir sisteminin düzgün işlədiyini göstərən mühüm nevroloji əlamətlərdən biridir.Adətən bu refleks körpənin həyatının ilk aylarında daha aydın görünür. Əksər uşaqlarda təxminən 6–9 aylıq dövrdə tədricən zəifləyərək yox olur. Bunun səbəbi beyin və sinir sisteminin inkişaf etməsi, könüllü hərəkətlərin refleksləri əvəz etməsidir. Bəzi uşaqlarda isə bu refleks bir qədər uzun müddət davam edə bilər və bu da hər zaman xəstəlik əlaməti hesab edilmir.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, refleksin vaxtından əvvəl itməməsi və ya həddindən artıq uzun müddət qalması bəzi hallarda əlavə nevroloji müayinə tələb edə bilər. Buna görə də körpələrin inkişafı pediatr və uşaq nevroloqu tərəfindən mütəmadi qiymətləndirilməlidir.
Beləliklə, ayaqla qavrama refleksi sadəcə maraqlı bir hərəkət deyil. O, insanın milyonlarla il əvvəlki təkamül tarixindən günümüzə qədər gəlib çatan bioloji miraslardan biri hesab olunur və yeni doğulan körpələrin sağlam inkişafının mühüm göstəricilərindən biridir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kəpənəklər doğrudanmı cəmi bir gün yaşayır? – İllərdir yayılan yanlış təsəvvürün həqiqəti
"Cəmi bir gün ömrü var" ifadəsi kəpənəklərlə bağlı ən məşhur fikirlərdən biridir. Hətta gündəlik danışıqda belə qısaömürlü hadisələri təsvir etmək üçün tez-tez "kəpənək ömrü" ifadəsi işlədilir. Lakin bioloqlar bildirirlər ki, bu fikir elmi baxımdan doğru deyil. Əslində, demək olar ki, bir gün yaşayan kəpənək növü yoxdur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, kəpənəklərin ömrü növündən, yaşadığı mühitdən və həyat dövründən asılı olaraq ciddi şəkildə dəyişir. Orta hesabla əksər kəpənəklər yetkin mərhələdə 2–4 həftə yaşayırlar. Bu müddət ərzində onlar qidalanır, cütləşir və yeni nəslin davam etməsi üçün yumurta qoyurlar.Lakin bütün kəpənəklər eyni ömür uzunluğuna malik deyil. Məsələn, dünyanın ən məşhur köç...
17 İyul 2026, 09:51
Niyə qohum heyvanların cütləşməsi təhlükəlidir?
Təbiətdə də insanlar kimi heyvanlarda qohum fərdlər arasında cütləşmə baş verdikdə sağlam nəsil əldə etmək çətinləşir. Biologiyada bu hadisə inbridinq (inbreeding) adlanır və genetik müxtəlifliyin azalmasına səbəb olan ən mühüm amillərdən biri hesab olunur. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, qohum heyvanların cütləşməsi nəticəsində müxtəlif irsi xəstəliklər, inkişaf qüsurları və nəsilvermə problemləri meydana çıxa bilər.Citypost.az xəbər verir ki, alimlər bildirirlər ki, bunun əsas səbəbi bütün canlıların genomunda gizli şəkildə daşınan resessiv genlərlə bağlıdır. Hər bir heyvan müəyyən sayda zərərli mutasiyaları öz genlərində daşıya bilər. Lakin bu genlər adətən resessiv olduqları üçün tək olduqda xəstəlik yaratmırlar və heyvan tamamilə sağlam görünür.Problem həmin resessiv genlərin...
17 İyul 2026, 08:39
Ən zəhərli 10 bitki– Gözəlliklərinin arxasında ölüm gizlənir
Bitkilər adətən sağlamlıq, təbiət və həyat rəmzi kimi qəbul edilir. Lakin təbiətdə elə növlər var ki, onların təkcə toxunması, meyvəsini dadmaq və ya şirəsi ilə təmas belə insan həyatı üçün ölümcül nəticələr doğura bilər. Tarix boyu bu bitkilərdən ovçuluqda, müharibələrdə, sui-qəsdlərdə və hətta zəhərlənmələrdə istifadə olunub.Citypost.az xəbər verir ki, bəzi növlər isə bu gün də park və bağlarda bəzək məqsədilə yetişdirilsə də, təhlükəli xüsusiyyətlərini qorumaqda davam edirlər.1. Gözəl avratotu (Belladonna)Parlaq qara meyvələri son dərəcə cəlbedici görünür və şirin dada malikdir. Məhz buna görə xüsusilə uşaqlar üçün böyük təhlükə yaradır. Bitkinin tərkibində atropin və skopolamin kimi güclü alkaloidlər var. Cəmi bir...
16 İyul 2026, 11:33
Mikrodalğalı soba yeməyi necə bu qədər sürətlə qızdırır?
Mikrodalğalı sobanın cəmi bir neçə dəqiqə ərzində soyuq yeməyi isti hala gətirməsi bir çox insan üçün sanki sehr kimi görünür. Bəziləri hətta düşünür ki, mikrodalğalar yeməyi "içəridən bişirir" və ya onun tərkibini tamamilə dəyişdirir. Əslində isə burada heç bir sehr yoxdur. Bütün proses fizika qanunlarına əsaslanır və olduqca maraqlı mexanizmlə baş verir.Citypost.az xəbər verir ki, mikrodalğalı sobalar xüsusi tezlikli elektromaqnit dalğaları yaradır. Bu dalğaların tezliyi təxminən 2,45 giqahers olur və məhz bu tezlik su molekullarına təsir etmək üçün ən uyğun diapazonlardan biridir.Yeməklərin böyük əksəriyyətinin tərkibində müəyyən miqdarda su olur. Mikrodalğalar sobanın daxilində yayıldıqda həmin su molekulları elektrik sahəsinin təsiri altında...
16 İyul 2026, 09:23
Əşyaları həddindən artıq sürətlə fırlatmaq niyə partlayışa səbəb olur?
Gündəlik həyatda mühərriklərdən avtomobil təkərlərinə, sənaye avadanlıqlarından müxtəlif mexanizmlərə qədər saysız-hesabsız fırlanan hissələrdən istifadə olunur. Bəs heç düşünmüsünüzmü, bir əşyanı həddindən artıq sürətlə fırlatdıqda niyə birdən-birə çatlayır və ya parçalanır?Bir çox insan hesab edir ki, fırlanma sürəti artdıqca əşya sadəcə daha sürətli hərəkət edəcək. Halbuki hər materialın dözə biləcəyi fiziki bir hədd var. Bu hədd keçildikdə ən möhkəm görünən hissələr belə dağılmağa başlayır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin izahına görə, bunun əsas səbəbi mərkəzdənqaçma qüvvəsidir. Fırlanan cismin kənar hissələri mərkəzə nisbətən daha böyük sürətlə hərəkət edir. Sürət artdıqca həmin hissələrə təsir edən dartılma qüvvəsi də dəfələrlə artır.Nəticədə material daxilində çox böyük...
15 İyul 2026, 10:39
Qədim dövrdə insanlar niyə qızıl yox, duzu seçirdi?
Bu gün bizə adi görünən duz tarix boyu dünyanın ən qiymətli sərvətlərindən biri hesab olunub. Hətta elə dövrlər olub ki, insanlar qarşısında seçim qoyulsaydı, qızıl əvəzinə duzu seçərdilər. Bunun səbəbi isə duzun o dövrün həyatında oynadığı əvəzolunmaz rol idi.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, qədim dövrlərdə soyuducu və digər müasir saxlama vasitələri olmadığı üçün insanlar ət, balıq və digər qida məhsullarını uzun müddət qorumaq məqsədilə duzdan istifadə edirdilər. Duz qidaların xarab olmasını ləngidir, bakteriyaların çoxalmasını azaldır və ərzağın aylarla, hətta bəzən illərlə saxlanılmasına imkan verirdi. Buna görə də duz təkcə mətbəx məhsulu deyil, insanların yaşaması üçün strateji əhəmiyyət daşıyan resurs...
15 İyul 2026, 09:24
