Qeydiyyat yaşayış hüququ deməkdirmi? Hüquqşünaslardan vacib izah
Hüquq 12 İyun 2026, 08:47
338
Bir çox vətəndaş hesab edir ki, hər hansı mənzildə qeydiyyatda olmaq həmin ev üzərində avtomatik olaraq hüquq sahibi olmaq deməkdir. Lakin hüquqşünaslar bildirirlər ki, qeydiyyat və istifadə hüququ tamamilə fərqli anlayışlardır və onların hüquqi nəticələri də eyni deyil.
Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin sözlərinə görə, şəxsin hər hansı ünvanda qeydiyyatda olması yalnız dövlət uçotu xarakteri daşıyır. Qeydiyyatın əsas məqsədi dövlət orqanlarının vətəndaşın harada yaşadığını bilməsidir. Bu məlumatlar seçkilərin təşkili, hərbi qeydiyyat, sosial xidmətlərin göstərilməsi və digər inzibati məsələlər üçün vacib hesab olunur.
Yəni bir şəxsin müəyyən mənzildə qeydiyyatda olması avtomatik şəkildə ona həmin evdən istifadə etmək, orada yaşamaq və ya mülkiyyət hüququ vermir. Qanunvericilikdə qeydiyyatla istifadə hüququ arasında ciddi fərq qoyulur.
Hüquqşünasların izahına görə, əsas məsələ şəxsin həmin yaşayış sahəsi üzərində istifadə hüququnun olub-olmamasıdır. İstifadə hüququ isə yalnız qanunla müəyyən edilmiş əsaslar üzrə yarana bilər.
Bu əsaslardan biri şəxsin mənzil mülkiyyətçisinin ailə üzvü olmasıdır. Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən ailə üzvləri dedikdə ər, arvad, valideynlər və uşaqlar nəzərdə tutulur. Əgər şəxs bu kateqoriyaya daxildirsə və həmin mənzildə yaşayırsa, onun istifadə hüququ yaranır və bu hüquq qanunla qorunur.
Belə hallarda həmin şəxsi sadəcə qeydiyyatdan çıxarmaqla onun yaşayış hüququna son qoymaq mümkün deyil. Çünki burada söhbət artıq təkcə qeydiyyatdan deyil, qanunla qorunan istifadə hüququndan gedir.
Lakin şəxs mülkiyyətçinin ailə üzvü deyilsə, məsələn qardaş, bacı, əmioğlu, bibisi oğlu və ya digər qohum statusunda həmin evdə qeydiyyata düşübsə, onun hüquqi vəziyyəti fərqli qiymətləndirilir. Bu zaman istifadə hüququnun olub-olmaması həmin şəxsin nə vaxt və hansı əsaslarla qeydiyyata düşməsindən asılı olur.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, burada xüsusi əhəmiyyət daşıyan məqamlardan biri də qeydiyyatın hansı dövrdə aparılmasıdır. Çünki Azərbaycanda mənzil münasibətlərini tənzimləyən qanunvericilik müxtəlif dövrlərdə dəyişib və hər dövr üzrə fərqli hüquqi normalar tətbiq olunur.
Xüsusilə 2000-ci il sentyabrın 1-dək qüvvədə olmuş Mənzil Məcəlləsi əsasında yaranmış münasibətlərə əvvəlki qanunvericilik tətbiq edilir. Həmin dövrdə mənzildə qeydiyyatda olan şəxslərin hüquqları bir sıra hallarda daha geniş şəkildə qorunurdu.
Sonrakı illərdə qüvvəyə minən yeni qanunvericilik isə yaşayış sahəsindən istifadə hüququnun yaranması və xitam verilməsi məsələlərinə fərqli yanaşma gətirib. Buna görə də hər bir konkret mübahisədə şəxsin evdə nə vaxt qeydiyyata düşdüyü, hansı əsaslarla orada yaşadığı və mülkiyyətçi ilə münasibətlərinin xarakteri ayrıca araşdırılır.
Hüquqşünaslar vətəndaşlara tövsiyə edirlər ki, qeydiyyatla bağlı məsələlərdə yalnız "mən bu evdə qeydiyyatdayam" arqumentinə güvənməsinlər. Çünki məhkəmələr belə mübahisələrə baxarkən ilk növbədə qeydiyyatı deyil, istifadə hüququnun yaranma əsaslarını araşdırırlar.
Bu səbəbdən mənzildə qeydiyyatda olmaq hər zaman həmin evdə yaşamaq hüququnun mövcudluğu anlamına gəlmir. Hər bir halda hüquqların həcmi qanunvericiliyin tələbləri və konkret hüquqi münasibətlərin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Boşanmadan sonra keçmiş həyat yoldaşından aliment almaq mümkündürmü?
Boşanma zamanı ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri uşaqlar üçün alimentin təyin edilməsidir. Lakin bir çox vətəndaş bilmir ki, müəyyən hallarda keçmiş ər və ya arvad da özü üçün maddi təminat tələb etmək hüququna malik ola bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə,Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinə əsasən, nikah pozulduqdan sonra maddi yardıma ehtiyacı olan və əmək qabiliyyəti olmayan tərəf keçmiş həyat yoldaşından saxlanılması üçün vəsait ödənilməsini tələb edə bilər.Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş bu hüquq sosial müdafiə xarakteri daşıyır və məqsəd əmək qabiliyyətini itirmiş, sağlamlıq vəziyyəti və ya digər obyektiv səbəblərdən özünü təmin etmək imkanında olmayan şəxsin maddi vəziyyətinin qorunmasıdır.Belə hallarda keçmiş həyat yoldaşı könüllü şəkildə...
12 İyun 2026, 10:44
Vəsiyyətnamə tərtib edərkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
Vətəndaşlar arasında ən çox verilən hüquqi suallardan biri də vəsiyyətnamənin necə hazırlanması və onun hüquqi qüvvəsinin necə təmin olunması ilə bağlıdır. Bir çox insan gələcəkdə əmlakı ilə bağlı yarana biləcək mübahisələrin qarşısını almaq üçün sağlığında vəsiyyətnamə tərtib etmək istəyir. Lakin bu sənədin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun hazırlanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki, Hüquqşünasların sözlərinə görə, vəsiyyətnamə şəxsin ölümündən sonra əmlakının kimə və hansı qaydada keçəcəyini müəyyən edən hüquqi sənəddir. Bu sənədin etibarlı hesab olunması üçün ilk növbədə notarial qaydada təsdiqlənməsi tövsiyə olunur.Vəsiyyətnamə hazırlamaq istəyən şəxs ilk növbədə notariusa müraciət etməlidir. Notarius vətəndaşın iradəsini dinləyir, sənədin qanunvericiliyə uyğun hazırlanmasına kömək edir...
12 İyun 2026, 09:45
Saqqal və ya bığla işə gəlmək qadağandırmı?
Bəzi işçilər arasında belə bir sual yaranır ki, saqqallı, bığlı və ya üzü tüklü şəkildə işə gəlmək qanunla qadağandırmı? Xüsusilə də bəzi müəssisələrdə xarici görünüşlə bağlı müəyyən tələblərin irəli sürülməsi bu mövzuda müzakirələrə səbəb olur.Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların bildirdiyinə görə, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində işçinin saqqal saxlamasını, bığlı olmasını və ya üzü tüklü şəkildə işə gəlməsini qadağan edən hər hansı norma nəzərdə tutulmayıb. Yəni əmək qanunvericiliyi baxımından bir şəxsin saqqallı və ya bığlı olması onun işə qəbul edilməsinə və ya əmək fəaliyyətini davam etdirməsinə maneə yaradan hal hesab edilmir.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, əmək münasibətləri qanunla tənzimlənir və işəgötürən yalnız...
11 İyun 2026, 11:00
İfadə verərkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
İstintaq və ya araşdırma prosesində vətəndaşların ən çox qarşılaşdığı məsələlərdən biri ifadə vermə prosedurudur. Bir çox insan hesab edir ki, müstəntiqin verdiyi sualları cavablandırmaq və sonda protokolu imzalamaq kifayətdir. Lakin hüquqşünaslar bildirirlər ki, ifadə verərkən diqqətli olmaq və bütün sənədləri ətraflı yoxlamaq sonrakı mərhələlərdə yarana biləcək hüquqi problemlərin qarşısını ala bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin sözlərinə görə, ifadə alınarkən müstəntiq və ya təhqiqatçı suallar verir, vətəndaş isə həmin suallara cavab verir. Daha sonra cavablar protokollaşdırılır. Məhz bu mərhələdə ifadənin necə yazılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Hüquqşünaslar qeyd edirlər ki, qanunvericilik vətəndaşa ifadəsini öz əli ilə yazmaq hüququ verir. Əgər şəxs bunu istəyirsə, həmin...
11 İyun 2026, 09:01
Məhkəmə uşağın hansı valideynlə qalmaq istədiyi barədə fikrini nə vaxt nəzərə alır?
Boşanma proseslərində ən həssas məsələlərdən biri uşağın hansı valideynin himayəsində qalacağının müəyyən edilməsidir. Bu zaman məhkəmə yalnız valideynlərin istəyini deyil, həm də uşağın maraqlarını və müəyyən hallarda onun öz fikrini də nəzərə alır.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, uşağın yaşı bu məsələdə mühüm rol oynayır. Əgər uşağın 10 və ya daha çox yaşı varsa, məhkəmə onun fikrini öyrənməyə və həmin fikri nəzərə almağa borcludur. Bu o demək deyil ki, məhkəmə mütləq uşağın seçdiyi valideynin xeyrinə qərar verməlidir. Lakin uşağın arzusu və mövqeyi iş üzrə vacib hallardan biri kimi qiymətləndirilir.Uşaq 7 yaşdan 10 yaşadək olduqda isə vəziyyət bir qədər fərqlidir....
10 İyun 2026, 11:12
Uzunmüddətli yaşayış hüququ olan şəxslərin kompensasiya hüququ necə tənzimlənir?
Yaşayış sahələrinin sökülməsi və ya dövlət və özəl layihələr çərçivəsində ərazidən çıxarılma halları praktikada ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biridir. Xüsusilə uzun illər bir mənzildə yaşayan, lakin həmin əmlakın mülkiyyətçisi olmayan şəxslər üçün kompensasiya məsələsi hüquqi baxımdan həssas yanaşma tələb edir.Citypost.az-ın məlumatına görə, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və mülki qanunvericilik hər bir şəxsin qanuni əsaslarla yaşadığı mənzildən məhrum edilməsinin yolverilməz olduğunu təsbit edir. Lakin burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, kompensasiya məsələsi yalnız mülkiyyət hüququ ilə deyil, həm də istifadə və yaşayış hüququ ilə bağlı qiymətləndirilir.Təcrübədə belə hallar tez-tez rast gəlinir ki, eyni mənzildə bir neçə ailə üzvü uzun illər yaşayır,...
09 İyun 2026, 11:12
