Qeydiyyat yaşayış hüququ deməkdirmi? Hüquqşünaslardan vacib izah
Hüquq 12 İyun 2026, 08:47
2269
Bir çox vətəndaş hesab edir ki, hər hansı mənzildə qeydiyyatda olmaq həmin ev üzərində avtomatik olaraq hüquq sahibi olmaq deməkdir. Lakin hüquqşünaslar bildirirlər ki, qeydiyyat və istifadə hüququ tamamilə fərqli anlayışlardır və onların hüquqi nəticələri də eyni deyil.
Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin sözlərinə görə, şəxsin hər hansı ünvanda qeydiyyatda olması yalnız dövlət uçotu xarakteri daşıyır. Qeydiyyatın əsas məqsədi dövlət orqanlarının vətəndaşın harada yaşadığını bilməsidir. Bu məlumatlar seçkilərin təşkili, hərbi qeydiyyat, sosial xidmətlərin göstərilməsi və digər inzibati məsələlər üçün vacib hesab olunur.
Yəni bir şəxsin müəyyən mənzildə qeydiyyatda olması avtomatik şəkildə ona həmin evdən istifadə etmək, orada yaşamaq və ya mülkiyyət hüququ vermir. Qanunvericilikdə qeydiyyatla istifadə hüququ arasında ciddi fərq qoyulur.
Hüquqşünasların izahına görə, əsas məsələ şəxsin həmin yaşayış sahəsi üzərində istifadə hüququnun olub-olmamasıdır. İstifadə hüququ isə yalnız qanunla müəyyən edilmiş əsaslar üzrə yarana bilər.
Bu əsaslardan biri şəxsin mənzil mülkiyyətçisinin ailə üzvü olmasıdır. Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən ailə üzvləri dedikdə ər, arvad, valideynlər və uşaqlar nəzərdə tutulur. Əgər şəxs bu kateqoriyaya daxildirsə və həmin mənzildə yaşayırsa, onun istifadə hüququ yaranır və bu hüquq qanunla qorunur.
Belə hallarda həmin şəxsi sadəcə qeydiyyatdan çıxarmaqla onun yaşayış hüququna son qoymaq mümkün deyil. Çünki burada söhbət artıq təkcə qeydiyyatdan deyil, qanunla qorunan istifadə hüququndan gedir.
Lakin şəxs mülkiyyətçinin ailə üzvü deyilsə, məsələn qardaş, bacı, əmioğlu, bibisi oğlu və ya digər qohum statusunda həmin evdə qeydiyyata düşübsə, onun hüquqi vəziyyəti fərqli qiymətləndirilir. Bu zaman istifadə hüququnun olub-olmaması həmin şəxsin nə vaxt və hansı əsaslarla qeydiyyata düşməsindən asılı olur.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, burada xüsusi əhəmiyyət daşıyan məqamlardan biri də qeydiyyatın hansı dövrdə aparılmasıdır. Çünki Azərbaycanda mənzil münasibətlərini tənzimləyən qanunvericilik müxtəlif dövrlərdə dəyişib və hər dövr üzrə fərqli hüquqi normalar tətbiq olunur.
Xüsusilə 2000-ci il sentyabrın 1-dək qüvvədə olmuş Mənzil Məcəlləsi əsasında yaranmış münasibətlərə əvvəlki qanunvericilik tətbiq edilir. Həmin dövrdə mənzildə qeydiyyatda olan şəxslərin hüquqları bir sıra hallarda daha geniş şəkildə qorunurdu.
Sonrakı illərdə qüvvəyə minən yeni qanunvericilik isə yaşayış sahəsindən istifadə hüququnun yaranması və xitam verilməsi məsələlərinə fərqli yanaşma gətirib. Buna görə də hər bir konkret mübahisədə şəxsin evdə nə vaxt qeydiyyata düşdüyü, hansı əsaslarla orada yaşadığı və mülkiyyətçi ilə münasibətlərinin xarakteri ayrıca araşdırılır.
Hüquqşünaslar vətəndaşlara tövsiyə edirlər ki, qeydiyyatla bağlı məsələlərdə yalnız "mən bu evdə qeydiyyatdayam" arqumentinə güvənməsinlər. Çünki məhkəmələr belə mübahisələrə baxarkən ilk növbədə qeydiyyatı deyil, istifadə hüququnun yaranma əsaslarını araşdırırlar.
Bu səbəbdən mənzildə qeydiyyatda olmaq hər zaman həmin evdə yaşamaq hüququnun mövcudluğu anlamına gəlmir. Hər bir halda hüquqların həcmi qanunvericiliyin tələbləri və konkret hüquqi münasibətlərin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qeydiyyatda olan qohum evin satışına mane ola bilərmi?
Daşınmaz əmlakla bağlı ailədaxili mübahisələr Azərbaycanda ən çox rast gəlinən hüquqi problemlərdən biridir. Xüsusilə ev sahibinin mənzili satmaq istəməsi, lakin həmin ünvanda qeydiyyatda olan qohumların buna etiraz etməsi tez-tez mübahisələrə səbəb olur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə hallarda əsas məsələ mülkiyyət hüququ ilə yaşayış yeri üzrə qeydiyyat anlayışlarının bir-birindən düzgün fərqləndirilməsidir.Citypost.az xəbər verir ki, vətəndaşlardan biri müraciətində bildirib ki, mənzil tamamilə onun mülkiyyətindədir və çıxarış da onun adınadır. Lakin qaynanası və ailə quran baldızı həmin evdə qeydiyyatda olduqları üçün mənzilin satılmasına mane olurlar. Müraciət müəllifini maraqlandıran əsas sual isə budur: ev sahibi mənzili satmaq üçün onların razılığını almalıdırmı?Hüquq sahəsində çalışan mütəxəssislər...
22 İyul 2026, 11:20
Maklerə verilən beh geri qaytarılmırsa, vətəndaş nə etməlidir?
Daşınmaz əmlak bazarında vətəndaşların ən çox üzləşdiyi problemlərdən biri maklerə və ya vasitəçiyə verilən beh məbləğinin sonradan geri qaytarılmamasıdır. Xüsusilə mənzil alqı-satqısı baş tutmadıqda, bir çox insanlar ödədikləri vəsaiti necə geri ala biləcəklərini bilmirlər. Hüquq mütəxəssislərinin fikrincə, bu kimi hallarda ilk növbədə behin kimə və hansı əsasla verildiyi araşdırılmalıdır.Citypost.az-ın məlumatına görə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən, beh öhdəliyin təminat vasitələrindən biri hesab olunur. Beh müqavilə tərəflərinin üzərinə götürdükləri öhdəliklərin icrasını təmin etmək məqsədi daşıyır. Qanunvericiliyə görə, əgər satıcı müqavilənin icrasından imtina edərsə, aldığı behi ikiqat məbləğdə geri qaytarmalıdır. Əgər alıcı alqı-satqıdan imtina edərsə, verdiyi behi geri tələb edə bilmir.Lakin bu...
22 İyul 2026, 09:04
Sərxoş sürücünün törətdiyi ölümlə nəticələnən qəza: Qanun hansı cəzanı nəzərdə tutur?
Yol-nəqliyyat hadisələri ilə bağlı ən ağır hüquqi məsuliyyətlərdən biri sərxoş vəziyyətdə sükan arxasına əyləşən sürücülərin törətdiyi qəzalara görə tətbiq olunur. Xüsusilə belə hadisə nəticəsində insan ölümü baş verdikdə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan cəzalar daha da sərtləşir.Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların sözlərinə görə, əgər sürücü alkoqollu içkinin, narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və ya digər sərxoşedici vasitələrin təsiri altında avtomobil idarə edərkən yol hərəkəti qaydalarını pozub və ehtiyatsızlıqdan bir nəfərin ölümünə səbəb olubsa, bu əməl Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 263.1-3-cü maddəsi ilə qiymətləndirilir.Qanunvericiliyə əsasən, belə şəxs 5 ildən 8 ilədək müddətə azadlıqdan məhrum edilə bilər. Bundan əlavə, məhkəmənin hökmü ilə onun 5 il...
21 İyul 2026, 10:58
Valideynə baxmayan övladı hansı məsuliyyət gözləyir?
Cəmiyyətdə tez-tez rast gəlinən problemlərdən biri də əmək qabiliyyəti olduğu halda yaşlı və əmək qabiliyyətini itirmiş valideynlərinə maddi və mənəvi dəstək göstərməyən övladlarla bağlıdır. Bir çox hallarda insanlar düşünür ki, valideynə baxmaq yalnız mənəvi borcdur. Halbuki bu məsələ qanunvericiliklə də tənzimlənir və övladların valideynlərini saxlamaq öhdəliyi hüquqi məsuliyyət daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların sözlərinə görə, Azərbaycan qanunvericiliyində əmək qabiliyyəti olan yetkinlik yaşına çatmış övladların əmək qabiliyyətini itirmiş və maddi yardıma ehtiyacı olan valideynlərini saxlamaq və onlara qayğı göstərmək vəzifəsi açıq şəkildə nəzərdə tutulub. Valideynə qəsdən baxılmaması və onun saxlanılmasından boyun qaçırılması inzibati məsuliyyət yaradır.Mütəxəssislər bildirib ki, Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar...
21 İyul 2026, 09:56
Rəhbərlik sizi gündə 9 saat işlədə bilərmi? – Əmək qanunvericiliyi nə deyir?
İşçilərin ən çox ünvanladıqları suallardan biri də gündəlik iş saatları ilə bağlıdır. Bəzi hallarda işçilər bildirirlər ki, rəhbərlik onları hər gün 9 saat, bəzən isə bundan da artıq işləməyə məcbur edir. Bəs bu, qanunidirmi?Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi işçilərin normal iş vaxtını dəqiq şəkildə müəyyən edib və işəgötürən bu normaları özbaşına artıra bilməz.Mütəxəssislər bildirib ki, Əmək Məcəlləsinin 89 və 90-cı maddələrinə əsasən, normal iş vaxtının müddəti gündə 8 saatdan, həftə ərzində isə 40 saatdan artıq müəyyən edilə bilməz. Bu norma əmək münasibətlərində işçinin istirahət hüququnun qorunmasına xidmət edir.Hüquqşünaslar qeyd edib ki, altıgünlük iş həftəsi...
21 İyul 2026, 08:54
Gəlinə qayınatanın əmlakından pay düşürmü? – Hüquqi izah
Vətəndaşlar arasında tez-tez müzakirə olunan miras məsələlərindən biri də gəlinin qayınatasının əmlakı üzərində hüququnun olub-olmaması ilə bağlıdır. Xüsusilə kənd və rayon yerlərində həyatyanı torpaq sahələri və pay torpaqları ilə əlaqədar bu cür suallar daha çox səsləndirilir.Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasın sözlərinə görə, qayınatanın vəfatından sonra onun əmlakı ilk növbədə qanun üzrə birinci dərəcəli vərəsələr arasında bölüşdürülür. Bunlara mərhumun həyat yoldaşı, övladları və valideynləri daxildir. Gəlin isə qayınatanın birbaşa qanuni vərəsəsi hesab olunmur.Mütəxəssis bildirir ki, bu səbəbdən gəlin yalnız qayınatasının vəfat etməsi faktına görə onun torpaq sahəsində və ya digər əmlakında birbaşa miras hüququ qazanmır.Lakin qanunvericilikdə istisna hallar da mövcuddur. Əgər...
20 İyul 2026, 11:03
